Fleksja nominalna Deklinację pierwszą tzw

Fleksja nominalna

• Deklinację pierwszą, tzw. o- tematową, tworzyły rzeczowniki, których przedsłowiański temat zakończony był na samogłoskę –o-. Należały do niej rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego. Końcówką mianownika twardotematowych rzeczowników męskich i nijakich były odpowiednio –ъ oraz –o, np. bogъ, pomoštnikъ, duxъ, igo. Końcówką mianownika miękkotematowych rzeczowników męskich i nijakich były odpowiednio -ь oraz –e, np. otьcь, vračь, koń, plačь, lože, pol’e, srdьce

• sg. • bog - ъ vrač – ъ igo – o lož – e • bog – a vrač – a igo – a lož - a • bog – u vrač – u igo – u lož - u • bog – ъ vrač – ь igo – o lož - e • bog – omь vrač – emь igo – om lož - emь • bodz - ě vrač – i idz – ě lož - i • bož – e vrač – u igo – o lož – e

• plur. • bodz - i vrač - i ig – a lož - a • bog – ъ vrač – ь ig – ъ lož - ь • bog – omъ vrač – emъ ig - omъ lož - emъ • bog – y vrač – ę ig - a lož - a • bog – y vrač – i ig - y lož - i • bodz - ěxъ vrač – ixъ idz - ěxъ lož - ixъ • bodz – i vrač – i ig – a lož – a

• dualis • Nom. , Acc. , Voc. : • bog – a vrač – a idz – ě lož - i vrač – u ig – u lož - u vrač – ema ig – oma lož – ema • Gen. , Loc. : • bog – u • Dat. , Instr. : • bog – oma

• Do pierwszej deklinacji miękkotematowej weszły rzeczowniki rodz. męskiego utworzone sufiksem – ьcь ьkъ, takie jak: otьcь otьkъ ojciec, starьcь starьkъ, starzec. Również liczne rzeczowniki typu: • měsęcь měsękъ księżyc, pěnędzь pěnęgъ pieniądz, kъnędzь kъnęgъ ksiądz, srd -ьc-e srd-ьk-o serce. • Ps. pierwsza deklinacja twardotematowa nazywana bywa deklinacją o – tematową, ponieważ w okresie przedsłowiańskim temat tych rzeczowników zakończony był samogłoską –o- (tylko w wołaczu sg. – e),

• Nieliczną deklinację druga (u- tematową) tworzyło 6 rzeczowników, ale bardzo często używanych: synъ, volъ, vrxъ, domъ, medъ, polъ. Ulegała ona wpływowi deklinacji pierwszej. • sg. pl. du. syn - ъ syn – ove N. , A. V. syn – y syn – u syn – ovъ G. , L. syn – ovu syn – ovi syn – ъmъ D. , I. syn – ъma syn – ъ syn - y syn - ъmi syn - u syn - ъxъ syn - • ъmь u syn – ove

• Do deklinacji trzeciej (a – tematowej) należały liczne rzeczowniki żeńskie uzupełniane nielicznymi rzeczownikami rodzaju męskiego. Tworzyły ją dwa paradygmaty: twardotematowe, np. žena, noga, rąka, sluga oraz miękkotematowe, np. duša, zeml’a, kropl’a. • sg. pl. • žen – a duš – a žen – y duš – ę žen – ъ duš – ь žen – ě duš – i žen – amъ duš – amъ žen – ǫ duš – ǫ žen – y duš – ę žen – ojǫ duš – ejǫ žen – ami duš – ami žen – ě duš – i žen – axъ duš – axъ žen – o duš – e žen –y duš – ę

• Deklinację czwartą (-i- tematową) stanowią liczne rzeczowniki żeńskie, np. kostь, milostь, pamętь, myšь oraz nieliczne męskie, np. : črvь, gwozd, gospodь, gostь, grtańь, nogъtь paznokieć, ogńь, pǫtь, tьstь teść, (cieść). • Sg. Pl. kost-ь gost-ь kost- i gost- ije kost-i gost-i kost- ii gost- ii kost-i gost-i kost- ьmъ gost- ьmъ kost-ь gost-ь kost- i gost- i kost-ьjǫ gost-ьmь kost- ьmi gost- ьmi kost-i gost-i kost- ьxъ gost- ьxъ kost-i gost-i kost- i gost- ije

• Deklinację piątą tworzyły przedsłowiańskie rzeczowniki z tematem spółgłoskowym oraz tematem z wygłosowa samogłoską –ū-. należały do niej • nieliczne rzeczowniki męskie: kamy • Rzeczowniki nijakie zakończone w mianowniku sg. na –ę • - z suf. –en- w dalszych przypadkach: imę, • - z suf. –ęt- w dalszych przypadkach: agnę • 3. Rzeczowniki nijakie zakończone w mianowniku sg. na – o i z suf. –es- w pozostałych przypadkach: dělo, děl-es-e kolo, kol-es-e plamy im-en-e agn-ęt-e jelenь plemę korenь plem-en-e osьlę oko, oč-es-e dьnь sěmę sěm-en-e osl-ęt-e tělo, těl-es-e nebo, ne -be-se. • 4. Rzeczowniki żeńskie zakończone na –i w mianowniku i suf. - er- w przypadkach zależnych: mati, mat-er-e. • 5. Rzeczowniki zakończone w mianowniku sg. na –y i z rozszerzeniem sufiksalnym -ъv- w przypadkach zależnych: buky, buk-ъv-e litera crky, crk-ъv-e kościół svekr-ъv-e. xorǫgy, xorǫg-ъv-e *kry krъvь, kr-ъv-e svekry,

• sg. • im – ę agn – ę neb –o • im – en – e agn – ęt – e neb – es – e im – en – i agn – ęt – i neb – es - i im – ę agn – ę neb –o im – en – ьmь agn – ęt – ьmь neb – es – ьmь im – en – e agn – ęt – e neb – es – e im – ę agn – ę neb –o •

• Zaimki rodzajowe występują w trzech rodzajach gramatycznych. • Zaimki wskazujące: tъ, ta, to ovъ onъ tamten, on sь. • Zaimki pytajne: kyjь jaki kakъ jaki čijь • Zaimki nieokreślone: vьsь wszystek • Zaimki dzierżawcze: mojь • tvojь svojь našь wašь. Zaimek twardotematowy, np. tъ, ta, to; zaimek miękkotematowy, np. mojь, moja, moje

• sg. • t – ъ moj – ь t – ogo moj – ego t – omu moj – emu t – ъ moj – ь t – ěmь mój – imь t – omь moj – emь • t – i pl. • moj – i t – ěxъ moj – ixъ t – ěmъ moj – im t – y moj – ę t – ěmi moj – imi t – ěxъ moj – ix

• Zaimki osobowe • sg. • azъ pl. ty my vy mene, mьne tebe nasъ vasъ mьně mi tebě, ti namъ vamъ mene, mę tebe tę nasъ, ny vasъ, vy mnojo tobojǫ nami vami mьně tebě nasъ vasъ

• Przymiotnik w odmianie rzeczownikowej (prostej, niezłożonej) charakteryzował rzeczowniki nieznane mówiącemu oraz pełnił funkcję orzecznika, np. ubogъ jesmь jestem ubogi. dobrъ, -a, -o; • suxъ, -a, -o; slěpъ, -a, -o. W funkcji atrybutu obiektu znanego mówiącemu występował przymiotnik złożony z formy rzeczownika i zaimka wskazującego jь, tworząc odmianę rzeczownikowozaimkową, np. dobrъ+jь dobrъjь, dobro+je dobroje. dobra+ja dobraja,

• sg. masc. • dobrъ-jь fem. dobra-ja dobra-jego dobry-ję dobru-jemu dobrě-ji dobrъ-jь dobrǫ-jǫ dobry-jimь dobrǫ-jǫ dobrě-jemь dobrě-ji. •