FINANSE mgr Agata Nowakowska a nowakowska pwsb pl

FINANSE mgr Agata Nowakowska a. nowakowska@pwsb. pl

Organizacja Liczba godzin Studia niestacjonarne: 20 Zaliczenie przedmiotu: Egzamin pisemny: • Test • Zadania praktyczne

Literatura podstawowa przedmiotu: LITERATURA PODSTAWOWA: • Korenik Dorota, Stanisław, Podstawy Finansów, PWN 2008 r. • Owsiak S, Podstawy nauki finansów, wyd. PWE Warszawa 2002 r. • Owsiak S. Finanse publiczne: teoria i praktyka, wyd. PWN 2006 r. • Jarocka E, Finanse, Wyd. Difin Warszawa 2008 r. • Miklaszewska E, Podstawy finansów i bankowości, wyd. UNIWE 2008 r. LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA: • Patrzałek L, Finanse samorządów terytorialnych, wyd. AE we Wrocławiu, 2004 r. • Praca zbiorowa pod redakcją naukową Prof. Dr hab. J. Ostaszewskiego, Finanse, Wyd. Difin, Warszawa 2003 r.

KONTRAKT…

Program nauczania TREŚCI MERYTORYCZNE PRZEDMIOTU • System finansowy w gospodarce rynkowej • Pieniądz jego funkcje i rodzaje • Strumienie i zasoby finansowe w gospodarce • Aparat finansowy państwa • Budżet państwa – pojęcie, zasady, etapy uchwalania • Podstawowe dochody i wydatki budżetu państwa • System podatkowy w Polsce • Budżety samorządów terytorialnych • Finansowanie instytucji publicznych • Struktura systemu bankowego • Operacje bankowe • Kredyty bankowe • Podstawowe formy gromadzenia oszczędności • Formy rozliczeń pieniężnych. • Rynki pieniężne • Rynki finansowe

POJĘCIE FUNKCJE I ZAKRES FINANSÓW 1. Pojęcie finansów 2. Funkcje finansów 3. Pojęcie i cechy pieniądza 4. Funkcje pieniądza 5. Rodzaje pieniądza 6. Zasoby pieniężne w gospodarce 7. System finansowy państwa i jego ogniwa

FINANSE? ? ?

Wstęp do przedmiotu Finanse to dział ekonomii zajmujący się zjawiskami pieniężnymi. Obejmują one głównie teorie finansów, czyli wyjaśnienie roli zjawisk pieniężnych w przebiegu procesów gospodarczych. Na czoło wysuwają się takie zagadnienia jak: kreacja pieniądza, wycofywanie pieniądza, materialne zjawiska finansowe, czyli powiązanie ruchu pieniądza z ruchem produktów i usług, transfery pieniężne łącznie z transferem kapitału itp.

Wstęp do przedmiotu • Oprócz teorii finanse obejmują również politykę finansową, czyli rolę państwa w regulowaniu procesów gospodarczych przy pomocy instrumentów finansowych. • PYTANIE: • Jak rozwiązywać problemy makroekonomiczne przy pomocy polityki monetarnej i fiskalnej?

Wstęp do przedmiotu FINANSAMI będziemy nazywać tylko te zjawiska pieniężne, które są związane z kreacją i ruchem realnie istniejących zasobów pieniądza bądź też z zaciąganiem zobowiązań do uruchomienia zasobów pieniężnych w przyszłości.

Wstęp do przedmiotu • • FISKALNA REDYSTRYBUCYJNA KONTROLNA STYMULACYJNA

Funkcje Finansów • Fiskalna – związana jest z dostarczaniem środków pieniężnych na realizację zadań państwa • Redystrybucyjna – polega na dokonywaniu wtórnego podziału dochodów, które powstały w wyniku pierwotnego podziału produktu krajowego brutto na szczeblu jednostek wytwórczych pod wpływem mechanizmu rynkowego czy też – w przypadku nierynkowych jednostek wytwarzania PKB – pod wpływem administracyjnych regulacji

Funkcje finansów Stymulacyjna- polega na ingerencji państwa w działalność poszczególnych podmiotów. Państwo posiada do dyspozycji określone prawem instrumenty, za pomocą których może wpływać w dość istotny sposób na zyskowność prowadzone przez podmioty działalności. Kontrolna – polega na śledzeniu przepływów strumieni pieniężnych

Systematyka zjawisk finansowych • Zjawiska finansowe można rozpatrywać w ujęciu: • Statycznym: są to zasoby pieniężne • Dynamicznym : są to strumienie pieniężne

Systematyka zjawisk finansowych • Zasoby pieniężne - to pieniądz gotówkowy oraz depozyty bankowe gospodarstw domowych i podmiotów gospodarki narodowej • Strumienie pieniężne To jednorodne grupy rozliczeń pieniężnych (przychody, rozchody)

Systematyka przedmiotowa Klasyfikacja zjawisk finansowych: • Biorąc pod uwagę kryterium przedmiotowe zjawiska finansowe można zaliczyć do jednej z trzech grup: • Zjawiska finansowe ekwiwalentne – wydatki jednego podmiotu gospodarującego wiążą się ze wzajemnym świadczeniem ze strony innego podmiotu gospodarującego

Systematyka przedmiotowa • Zjawiska finansowe redystrybucyjne brak wzajemnego świadczenia ze strony podmiotu gospodarującego. • Zjawiska finansowe kredytowe – są to przychody i wydatki związane z operacjami kredytowymi banków.

Systematyka podmiotowa Kryterium podmiotowe – wskazuje na rodzaj jednostki gospodarującej, która dokonuje operacji pieniężnych. W oparciu o kryterium podmiotowe wyróżnia się następujące grupy zjawisk finansowych:

Systematyka podmiotowa • • • finanse przedsiębiorstw finanse gospodarstw domowych finanse publiczne finanse banków finanse ubezpieczeń Finanse rynków finansowych

PIENIĄDZ

Pieniądz jego rodzaje i funkcje • Pieniądz to powszechnie akceptowany środek wymiany dóbr i usług oraz miernik ich wartości. Pieniądz jako powszechnie akceptowany ekwiwalent musi spełniać dwa podstawowe warunki: • Uznawany jest jako powszechny środek regulowania zobowiązań, • Musi występować w określonej proporcji ilościowej w stosunku do ogółu produktów przeznaczonych do wymiany handlowej w całej gospodarce

Pieniądz jego cechy i funkcje • • • Cechy pieniądza: Trwały Przenośny Podzielny Ograniczona podaż

Pieniądz jego cechy i funkcje • Miernik wartości – polega na mierzeniu i wyrażaniu wartości innych towarów za pomocą ceny. • Środek płatniczy – związana jest z odroczeniem płatności w czasie, a więc rozdzielony jest moment powstania zobowiązania i jego spłaty.

Pieniądz jego cechy i funkcje • Środek wymiany – umożliwia rozdzielenie wymiany towaru na inny towar czasowo i przestrzennie. • Środek tezauryzacji wiąże się z czasowym wycofaniem pieniądza z obiegu

Rodzaje pieniądza Kruszcowy Banknot Pieniądz papierowy Karty płatnicze jako narzędzie umożliwiające dostęp do swoich pieniędzy ü karty debetowe ü Karty obciążeniowe ü Karty kredytowe • •

• Deprecjacja pieniądza – pieniądza jest za dużo w gospodarce w stosunku do ilości dóbr i usług wyrażonych w pieniądzu, tym mniej można za niego kupić. Sytuacja taka prowadzi do spadku siły nabywczej pieniądza.

• Aprecjacja pieniądza – pieniądza jest za mało w stosunku do oferowanych dóbr i usług • Siła nabywcza pieniądza – to ilość różnych produktów, które można kupić w określonym momencie lub okresie, za określoną wartość pieniężną, jest to sposób mierzenia wartości pieniądza za pomocą różnych produktów.

System finansowy • System finansowy to ogół norm prawnych oraz zespół instytucji finansowych, których zadaniem jest gromadzenie, dzielenie oraz wydatkowanie zasobów pieniężnych w państwie

System finansowy Funkcje systemu finansowego: • Płatnicza – umożliwienie wzajemnych rozliczeń podmiotów • Płynności – ułatwienie zamiany formy kapitału z rzeczowej na pieniężną i odwrotnie • Oszczędności i akumulacji – umożliwienie dokonania odroczenia konsumpcji bieżącej i gromadzenie zasobów pieniężnych • Kredytowa – umożliwienie skorzystania z kapitału obcego w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na pieniądz

System finansowy • System budżetowy • System bankowy • System finansowy ubezpieczeń • System finansowy podmiotów gospodarczych • System finansowy ludności ( gospodarstw domowych)

Pieniądz i czas Cena wykorzystania obcego pieniądza przedstawiana jest w postaci stopy procentowej (odsetek). Wyróżniamy: • Nominalną stopę procentową, • Realną stopę procentową, • Efektywną stopę procentową.

Pieniądz i czas Wpływ na zmienną wartość pieniądza mają wszelkie procesy: • Inflacyjne • Deflacyjne Zmiany wartości pieniądza krajowego wynikają także ze zmian kursów walutowych. Zmiana kursu waluty następuje przez: • Dewaluację (obniżenie kursu waluty krajowej wobec walut obcych), • Rewaluację (podwyższenie kursu waluty krajowej wobec walut obcych).

Pieniądz i czas Koszt pieniądza ustala się przy zastosowaniu rachunku odsetek, który występuje w różnych formach. W zależności od podstaw i sposobu naliczania odsetek, częstotliwości ich wypłaty itp. Można wyodrębnić rachunek odsetek: § Prostych § Złożonych

Pieniądz i czas Kapitalizacja odsetek występuje wówczas, kiedy odsetki dopisywane do kwoty pierwotnego kapitału. Od tak powiększonej sumy nalicza się odsetki w kolejnym roku. • Kapitał pierwotny, • Odsetki skapitalizowane, • Suma skapitalizowana.

Pieniądz i czas Kalkulując wartość pieniądza w czasie, można wyróżnić: • Przyszłą wartość pieniądza na którą składa się kapitał pierwotny powiększony o odsetki przypadające za czas oczekiwania na zwrot kapitału • Aktualną wartość pieniądza, który będzie stał do dyspozycji w przyszłości.

Wartość przyszła bez kapitalizacji i z kapitalizacją odsetek

Aktualna (zdyskontowana) wartość przyszłej płatności PV = FV ( 1+r) ^ PV = FV ( 1+r/m) ^^*^

Zadania Klient ulokował depozyty po 8000 zł na okres 12 miesięcy w dwóch bankach. W pierwszym banku oprocentowanie w skali roku wynosiło 9% a odsetki płatne są po zakończeniu trwania lokaty. W drugim banku oprocentowanie wynosiło 8% w skali roku a kapitalizacja odsetek dokonywana jest w okresach kwartalnych. Która lokata jest korzystniejsza ?

Zadania • Pan X rozważa zakup nowego lokalu biurowego. Ulokował w banku 120 000 zł. Nie wie jednak, czy jest to kwota wystarczająca, aby za cztery lata kupić lokal, którego cena będzie równa 180 000 zł. Bank oferuje oprocentowanie lokaty kapitalizowane dwa razy w roku w wysokości 5%. Jaką kwotę powinien wpłacić Pan X, by mieć pewność zakupu wymarzonego lokalu?

Zadania • Oblicz odsetki na lokacie bankowej założonej dzisiaj na kwotę 25000 zł. Oprocentowanie lokaty 4% w stosunku rocznym. Lokatę założono na 6 miesięcy.

TEST SPRAWDZAJĄCY Pieniądz materialny może być emitowany przez: a) Tylko banki komercyjne b) Tylko Narodowy Bank Polski c) Przez banki komercyjne i Narodowy Bank Polski d) Banki nie biorą udziału w emisji pieniądza

TEST SPRAWDZAJĄCY Funkcja pieniądza jako środka wymiany polega na: a) Mierzeniu poprzez wyrażenie ceny wartości innych towarów b) Wymianie towaru na pieniądz c) Odroczeniu płatności w czasie d) Wycofaniu na pewien okres czasu pieniądza z obiegu

TEST SPRAWDZAJĄCY Funkcja fiskalna finansów związana jest z: a) Gromadzeniem przez państwo środków publicznych b) Transferami środków pieniężnych z budżetu do przedsiębiorstw c) Zakupem przez państwo dóbr materialnych d) Transferami środków pieniężnych z budżetu do gospodarstw domowych

Test sprawdzający Banki kreują pieniądz poprzez: a) Udzielanie kredytów b) Przyjmowanie depozytów c) Emitowanie obligacji d) Emitowanie akcji

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ