Europejski Bank Centralny Olena Roi Vitalii Zhuhda

Europejski Bank Centralny Olena Roi, Vitalii Zhuhda

Plan prezentacji 1. Wstęp; 2. Historia EBC; 3. Osobowość prawna EBC; 4. Status instytucjonalny EBC; 5. Niezależność EBC; 6. Zadania EBC; 7. Cele EBC; 8. Rola EBC w Eurosystemie; 9. Władze EBC; 10. Zasady głosowania; 11. Europejski Bank Centralny oraz Komitety ESBC; 12. Udział Polski; 13. Bibliografia.

Wstęp

Informacje ogólne Rola: EBC zarządza euro, utrzymuje stabilność cen i prowadzi politykę pieniężną i gospodarczą UE. Prezes: Mario Draghi Członkowie: Prezes i wiceprezes EBC oraz prezesi banków centralnych wszystkich państw UE Rok ustanowienia: 1998 Siedziba: Frankfurt nad Menem (Niemcy) Strona internetowa: Europejski Bank Centralny

Europejski System Banków Centralnych utworzono 1 czerwca 1998 roku, zaś swą statutową działalność rozpoczął 1 stycznia 1999 roku. ESBC ma dwuszczeblową strukturę. W jego skład wchodzi: • Europejski Bank Centralny z siedzibą w Frankfurcie n. Menem, który stanowi centralną jednostkę systemu, • narodowe banki centralne państw członkowskich Unii Europejskiej.

W celu zapewnienia większej przejrzystości struktury organizacyjnej Europejskiego Systemu Banków Centralnych, Europejski Bank Centralny wraz z narodowymi bankami centralnymi krajów członkowskich, które przystąpiły do Unii Gospodarczej i Walutowej określono mianem Eurosystemu. Przynależność do Eurosystemu oznacza dla NBC krajów obszaru euro utratę prawa do samodzielnej emisji pieniądza oraz do prowadzenia własnej polityki pieniężnej. Instytucje te są integralną częścią banku centralnego UE i odgrywają ważną rolę jako jego organy wykonawcze. Są one zobowiązane do realizacji polityki pieniężnej kształtowanej na szczeblu EBC i realizowanej zgodnie z interesem całego Eurolandu.

Państwa członkowskie strefy euro

Podstawowym aktem prawnym (swoista „konstytucja”) dla ESBC jest Protokół w sprawie Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych (Statut ESBC), stanowiący załącznik do Traktatu WE. ESBC nie ma własnej osobowości prawnej, zdolności do czynności prawnych ani organów decyzyjnych – maja je natomiast wchodzące w jego skąd EBC oraz krajowe banki centralne. Termin „ESBC” oznacza zatem rozwiązanie instytucjonalne, które ustanawia ogniwa łączące EBC z krajowymi bankami centralnymi, zapewniające: 1) proces decyzyjny jest scentralizowany, 2) zadania, które Traktat WE powierzył ESBC są realizowane wspólnie i konsekwentnie, zgodnie z podziałem uprawnień oraz celami systemu.

Historia EBC

Poprzednikiem EBC był Europejski Instytut Walutowy, który nie dysponował kompetencjami władczymi i funkcjonował jedynie jako ciało doradcze krajowych banków centralnych. Jego głównym zadaniem było przygotowanie wprowadzenia wspólnej waluty na obszarze Unii. Euro funkcjonowało początkowo jedynie w obrocie bezgotówkowym – w obiegu pozostały banknoty i monety reprezentujące dotychczasowe waluty krajowe (stały się one w tym czasie krajowymi odmianami euro).

1 czerwca 1998 r. – Powstanie Europejskiego Banku Centralnego. 1 stycznia 1999 r. - w 11 państwach UE wprowadzono w formie bezgotówkowej euro oraz powstał Eurosystem, obejmujący wtedy EBC oraz 11 krajowych banków centralnych. 2001 r. - do strefy euro dołączyła Grecja, a do Eurosystemu jej bank centralny. 2002 r. - zastąpienie banknotów i monet krajowych banknotami i monetami euro.

Osobowość prawna EBC Osobowość prawną nadał EBC art. 107 ust. 2 Traktatu. Zgodnie z art. 9 ust. 1 Statutu ESBC, Europejski Bank Centralny jest zdolny do czynności prawnych w najszerszym zakresie przyznawanym w odnośnych przepisach krajowych poszczególnych państw członkowskich. EBC może zatem nabywać i zbywać majątek ruchomy i nieruchomy oraz być stroną w postępowaniu prawnym. Ponadto EBC korzysta z wszelkich przywilejów i immunitetów, jakie są niezbędne do wykonywania jego zadań, na warunkach ustanowionych w Protokole w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich z dnia 8 kwietnia 1965 r.

Status instytucjonalny EBC

EBC odpowiada za jedną z dziedzin polityki Wspólnoty, nie jest instytucją wspólnotową w ścisłym rozumieniu tego słowa. Nie został bowiem wymieniony w art. 7 Traktatu WE, który ustanawia pięć instytucji wspólnotowych: Parlament Europejski, Radę, Komisję Europejską, Trybunał Sprawiedliwości i Trybunał Obrachunkowy. Podstawą prawną ustanowienia ESBC i EBC jest natomiast osobny artykuł (art. 8 Traktatu), co podkreśla szczególny status EBC w ramach Wspólnoty Europejskiej, wyodrębnia go spośród pozostałych instytucji oraz ich organów pomocniczych i zawęża jego działalność do ściśle określonego, szczególnego zadania. Jako organizacja utworzona na mocy Traktatu WE Europejski Bank Centralny ma własne uprawnienia, które nie zostały mu nadane przez instytucje wspólnotowe, lecz nałożone przez sam Traktat Europejski.

Niezależność EBC

Europejski Bank Centralny jest niezależny w zakresie prowadzonej przez siebie polityki monetarnej na czterech płaszczyznach: - Niezależność polityczna; - Niezależność personalna; - Niezależność finansowa; - Niezależność funkcjonalna.

Zadania EBC

• Wytyczanie polityki Eurosystemu (definiowanie stabilności cen czy sposobu analizy ryzyka inflacyjnego) • Podejmowanie decyzji, koordynacja i monitorowanie operacji polityki pieniężnej (formułowanie instrukcji dla narodowych banków centralnych dotyczących wartości, czasu czy terminu operacji walutowych) • Uchwalanie aktów prawnych w celu wykonywania powierzonych zadań (rozporządzenia, decyzje, opinie, zalecenia, instrukcje, wytyczne) • Zatwierdzanie emisji banknotów euro, planowanie oraz koordynacja produkcji i emisji banknotów • Interwencje na rynkach walutowych • Współpraca międzynarodowa (m. in. status obserwatora przy MFW, udział w spotkaniach G-7, G-20) • Wypełnianie obowiązków sprawozdawczych. (Poza obligatoryjnymi publikacjami jak raport roczny, sprawozdania z działalności, cotygodniowe skonsolidowane zestawienie finansowe, EBC publikuje również Biuletyn Miesięczny oraz wiele opracowań naukowych m. in. serie Working Paper czy Occasional Paper) • Wydawanie opinii o unijnych i krajowych aktach prawnych dotyczących kompetencji Banku. • Zarządzanie rezerwami zagranicznymi

Cele EBC

art. 127 ust. 1 Traktatu: „Głównym celem Europejskiego Systemu Banków Centralnych [. . . ] jest utrzymanie stabilności cen”. „Bez uszczerbku dla celu stabilności cen, ESBC wspiera ogólne polityki gospodarcze w Unii, mając na względzie przyczynianie się do osiągnięcia celów Unii ustanowionych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej”. Artykuł 3 Traktatu o Unii Europejskiej wymienia wiele celów Unii. Należą do nich trwały rozwój Europy, którego podstawą jest zrównoważony wzrost gospodarczy i stabilność cen, oraz społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjności, zmierzająca do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego.

Rola EBC w Eurosystemie W ramach swych statutowych obowiązków EBC pełni szereg specyficznych funkcji: • jest ośrodkiem decyzyjnym ESBC i Eurosystemu; • zapewnia jednolitą realizacji´ różnych dziedzin polityki EBC; • ma uprawnienia regulacyjne i prawo nakładania sankcji; • ma inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa wspólnotowego i opiniuje projekty przepisów wydawanych przez instytucje wspólnotowe i państwa członkowskie; • monitoruje przestrzeganie przepisów art. 101 i 102 Traktatu; • realizuje te z zadań Europejskiego Instytutu Walutowego, które nadal trzeba wykonywać na trzecim etapie UGW ze względu na fakt, że nie wszystkie kraje UE uczestniczą w UGW.

Władze EBC

Władza EBC jest sprawowana przez 3 organy: - Rada Prezesów; - Zarząd; - Rada Ogólna.

Poczet Prezesów Lp. Zdjęci e Osoba Narodowość Objęcie urzędu Złożenie urzędu 1. Wim 1 czerwca Holandia Duisenberg 1998 31 października 2003 2. Jean. Claude Trichet Francja 1 listopada 2003 31 października 2011 3. Mario Draghi Włochy 1 listopada 2011 –

Zasady głosowania

Komitety ESBC W chwili obecnej istnieją następujące komitety: - Komitet ds. Rachunkowości i Dochodów Pieniężnych; - Komitet Nadzoru Bankowego, Komitet ds. Banknotów; - Komitet ds. Metodologii Kosztów; - Komitet ds. Komunikacji Eurosystemu i ESBC; - Komitet Koordynacyjny Eurosystemu ds. Informatyki; - Komitet ds. Audytu Wewnętrznego; - Komitet ds. Stosunków Międzynarodowych; - Komitet ds. Prawnych; - Komitet ds. Operacji Rynkowych; - Komitet ds. Polityki Pieniężnej; - Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku oraz Komitet ds. Statystyki.

Udział Polski Od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej Prezes Narodowego Banku Polskiego jest członkiem Rady Ogólnej EBC. NBP, wchodząc w skład ESBC, uczestniczy w pracach Komitetów i Grup Roboczych funkcjonujących przy EBC. W momencie przystąpienia Polski do strefy euro Prezes NBP stanie się członkiem Rady Prezesów EBC, a NBP wejdzie w skład Eurosystemu.

Bibliografia 1. Hanspeter K. Scheller „Europejski Bank Centralny – historia, rola i funkcje” 2. Protokół (nr 4) w sprawie Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 9 maja 2008 r. , seria C, nr 115. 3. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z 9 maja 2008 r. , seria C, nr 115. 4. Scheller H. K. , Europejski Bank Centralny- Historia, rola i funkcje, Wydawnictwo EBC, Frankfurt am Main 2006, (w: www. ecb. int, grudzień 2008). 5. Strona internetowa EBC: www. ecb. int 6. R. Wierzba, Europejski Bank Centralny, /w: / R. Kokoszczyński, B. Pietrzak (red. ), Bankowość centralna od A do Z, Wydawnictwo NBP, Warszawa 2006. 7. Wierzba R. , Europejski Bank Centralny, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2003