Есеп айырысу операциялары АШИМОВА Е БАЙМУХАМБЕТОВА Н
ЕСЕП АЙЫРЫСУ ФОРМАЛАРЫ: Қолма-қолсыз айдарымдар Кредиттік Дебеттік Ашық шот арқылы Аккредитив Инкассо Қолма-қол ақшалар
АККРЕДИТИВ (СЕНЕМІН) Сатып алушының тапсырмасы бойынша сатып алушының банкісінің жабдықтаушының банкіне аккредитивте көрсетілген құжаттарды жабдықтаушы бергеннен соң және аккредитивтің басқа шарттарын орындаған жағдайда төлемді төлеуге берген шартты ақшалай міндеттемесі
ИНКАССО Банк клиенттің тапсырмасы бойынша төлеушіден төлемді немесе төлемге беретінкелісімді алуға міндеттеме алатын банктік операцияның түрі. Инкассоқалааралық есеп айырысудың біршама тиімді формасы, ойткені ол жабдықтаушы мен төлеуші үшін қолайлы. Жабдықтаушы үшін тиімділігі: төлеушіден ақшаны алып, оны жабдықтаушының шотына есепке алу міндетін банк өз мойнына алады. Төлеуші үшін: ол төлемде өзі бақылау жасайтындықтан да, оның төлеуде толық немесе жартылай бас тарту мүмкіндігі бар
ДЕБЕТТІК ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАР Төлемді жасау үшін бенефициардың ақшаны жөнелтуші банкке төлем құжаттарын беру жолымен жүзеге асатын қолма-қолсыз төлемдер Дебеттік(төлем) карточка-банкте арнайы карточкалық шотында қаражаты бар, клиент пен банк арасында өзара келісімшартқа сайкес шоттағы қаражатын пайдалануға, банкомат арқылы қолма -қол ақша алуға, сондай ақ тауарлар мен қызметтер үшін төлеуге арналған төлем құралы.
ҚОЛМА-ҚОЛСЫЗ ЕСЕП АЙЫРЫСУ Банктегі шотқа есептеу жіне төлеушінің шотынан алушының шотына аудару арқылы, қолма-қол ақшаның қатысуынсыз жүргізілетін ақшалай қаражаттардың қозғалысы. Қолма-қолсыз ақшалар: чектер, пластикалық карточкалар, электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы сақталған ақшалары
«ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ-НЫҢ ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның есеп айырысу операциялары, әдетте, банк клиентінің немесе оның контрагентінің тапсырмасы бойынша оның банктік шотындағы ақша қаражатының белгілі сомасын шоттан шығарып түрлі мақсаттарға орай (алынған тауарлар, орындалған жұмыстар, көрсетілген кызмет үшін) осы соманы басқа банктік шотқа есептеу жөніндегі тиісті заңнамада белгіленген мерзім мен тәртіп негізінде банк іске асыратын делдалдық функция. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның есеп айырысу операциялары көбінесе қолма қол ақшасыз жүзеге асырылатын акшалай төлемдерге қатысты тек банк арқылы жүргізілетін операцияларды (қолма қол ақшасыз есеп айырысу қатынастарын) жүргізеді.
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да есеп айырысу операциялары клиенттердің ақша қаражаттарын банкке жұмылдыруға септігін тигізетін пайдалы базалық кызметтер атқарады. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да есеп айырысу жөнінде қызметтері жеткізушілермен, мердігерлермен, республикалық және жергілікті органдармен, бюджеттен тыс қорлармен, құрылтайшылармен, еншілес коғамдармен, өзге де дебиторлармен және кредиторлармен жүзеге асырылады. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ы да Қазақстан Республикасынын аумағындағы банктік есеп айырысулар кезінде төлемдік тапсырманы табыс ету, чектер беру, төлемдік талаптапсырманы табыс ету, инкассалық өкімді табыс ету, вексель беру тәсілдері қолданылады.
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да банктік есеп айырысуға байланысты туындайтын қатынастар «Қазақстан Республикалық Ұлттық Банкі туралы» ҚР заңымен (онын 7 -бабының 2)тармақшысымен; 8 -бабының д-1)- тармақшасымен «жеке және заңды тұлғалардың, оның ішінде корреспондент банктердің тапсырмаларына орай олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыру » , 3)-тармақшасымен, 5)тармақшасымен; 48 -бабымен; 50 -бабымен); «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк кызметі туралы» Қазақстан Республикасы заңымен (оның 30 -бабының)тармақшасымен, 38 -бабымен); «Ақша төлемі мен аударымы туралы» Қазақстан Республикасы заңымен (оның 7 -бабымен; 814 -баптарымен; 23 -бабымен, 29 -бабымен); Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 749 -бабынын 1 -тармағымен, 750 -бабының 1 -тармағының 2), 3) және 4)-тармақшаларымен, 754 -бабынын 1 -тармағымен; басқа да заңнамалық актілермен, сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкінің заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілермен регламенттеледі.
Банктік есеп айырысу процесінде қалыптасатын ақшалай айналым «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да көбінесе қолма-қол емес ақшаның төлемдік құрал ретіндегі функциясының іске асырылуы кезінде көрініс табады. Қолма-қол ақшасыз төлемдік айналым банктік шот бойынша қолма-қол ақшасыз аударым жасау жолымен жүргізіледі. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да банктер арқылы қолма-қол акшасыз есеп айырысу қолма-қол ақшаны үнемдеуге мүмкіндік береді, қолма-қол ақша айналысына байланысты шығындарды қысқартады, банк клиенті заңды тұлғаның банктік операцияларына, сондай-ақ оның есеп айырысуға орай, төлемдік және салықтық тәртіпті сақтауына бақылау жасауға септігін тигізеді. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-да Банктік есеп айырысу қатынастары Қазақстан Республикасы Үкіметінің тиісті қаулыларымен, Казақстан Республикасы Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және Қадағалау жөніндегі Агенттігінің банктер тарапынан орындалуы міндетті заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерімен, салықтық міндеттемелерді мәжбүрлеп орындатуға байланысты Қазақстан Республикасы Салык Кодексінің тиісті баптарымен де реттеледі.
«ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ-ДА ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ЖҮРГІЗУ КЕЗІНДЕ : 1) клиенттің атына түсіп жатқан ақша қаражаттарын оның банктік шотына есептейді және оның сақталуын қамтамасыз етеді; 2) клиенттің тапсырмасы бойынша оның банктік шотындағы ақша қаражатының белгілі сомасын осы шоттан шығарып клиент көрсеткен кредитордың немесе басқа тұлғалардың банктік шотына есептейді; 3)жүргізіліп жатқан есеп айырысу операцияларының заңға сәйкестігін бақылайды; 4)клиенттің банктік шотында сақталып жатқан ақша қара- жатына банктік шартта белгіленген мөлшерде процент төлейді; 5)есеп айырысу операциясының барлық қатысушыларын олардың арасында жүргізілген есеп айырысулардың мән-жай- лары мен нәтижелері, клиенттердің банктік шоттарында қалған қаражат сомасы жөнінде хабардар етеді.
БАНКТІК ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ПРИНЦИПТЕРІ МЫНАДАЙ КӨРІНІС ТАПҚАН: 1. банк клиенттің банктік шотындағы ақша қаражатының тиісті сомасын тек клиенттің өкімі негізінде шығарады; 2. банк клиенттері мен олардың контрагенттері қолма-қол ақшасыз есеп айырысу нысандарын өз еріктерімен таңдай алады; 3. банктік есеп айырысу-төлем жасау мерзімі тиісті шарт- тар мен ресми құжаттарда нақтылы белгіленеді; 4. банктік есеп айырысу-төлемдік операциялары тиісінше келемде клиенттердін банктік шотына түсіп отыратын немесе түскен ақша қаражаттарымен қамтамасыз етіледі; 5. барлық заңды түлғалар - ұйымдар мен кәсіпорындар өз ақша қаражаттарын өздерінің ұйымдастыру-құқықтық нысан- дарына қарамастан қалаған банктегі тиісті банктік шоттарда сақтауға міндетті; 6. банктің есеп айырысу (төлемдік) операциялары тек банк клиенті кәсіпорыннан алынған ақшалай есеп айырысу құжат- тарына сәйкес жүзеге асырылады;
«ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ-ДА ЕСЕП АЙЫРЫСУ ҚҰЖАТТАРЫНДА МЫНАДАЙ РЕКВИЗИТТЕРІ КӨРСЕТІЛЕДІ: 1)есеп айырысу құжатының атауы; 2)есеп айырысу құжатының нөмірі; 3)төлемнің түрі; 4)банк клиенті телеушінің атауы, оның банктік шотының нөмірі, салық төлеуші ретінде тіркеу нөмірі; 5)банк клиенті төлеушінің атауы және орналасқан жері, оның банктік біріздендіру коды (ББК-БИК), корреспонденттік шоттың немесе субшоттың нөмірі; 6)төлеуші аударған қаражатты алушының банкі орналасқан жер және банктің атауы, алушының ББК-ы, корреспонденттік шоттын (субшоттың) нөмірі; 7)төлемнің бағдары-бағыты; 8)төлемнің сомасы және кезектілігі; 9)операциялардың түрі, уәкілетті тұлғалар қойған қолтаң- балар және мөрдің таңбасы болуға тиіс.
«ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ-ДА ЕСЕП АЙЫРЫСУ БАРЫСЫНДА БАНК КЛИЕНТІ: 1. өзінің ақша қаражатын заңнамада немесе шартта айқын- далған мән-жайлар мен тәртіп негізінде банктегі тиісті банктік шотта сақтауға; 2. есеп айырысуға байланысты өзі мен банктің арасында туындайтын қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілердің талаптарын орындауға; 3. өзі мүдделі есеп айырысу операцияларын жүзеге асырушы банкке сый ақы төлеуге міндетті.
ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ КЕЗІНДЕ «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ-Ы: 1. өз клиентіне есеп айырысудың барынша пайдалы нысанын ұсынуға; 2. заңнамада тікелей көзделген негіздерге орай шотындағы қаражатынын тиісті сомасын шығарып тастауға; 3. өз клиентіне қосымша қызметтер көрсетуге; 4. корреспонденттік шоттарды пайдалану арқылы банк аралық есеп айырысу операцияларын жүзеге асыруға құқылы.
СОНЫМЕН ҚАТАР БАНКТІК ЕСЕП АЙЫРЫСУ КЕЗІНДЕ «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» АҚ-Ы : 1. клиенттерінің банктік шоттарын жүргізуге; 2. есеп айырысу қатынастарын регламенттейтін нормативтік құқықтық актілердің талаптарын орындауға; 3. шаруашылық байланысындағы клиенттерінің шарттық сипаттағы қатынастарына араласпауға; 4. есеп айырысуға байланысты банктік операцияларды тек клиентінің өкімі негізінде орындауға; 5. клиентінің ақша қаражатын оның банктік шотында сақтауға; 6. тиісті есеп айырысу операцияларын уақтылы және дұрыс жүргізуге; 7. есеп айырысу құжаттарын заңнамада белгіленген талаптарға сай дұрыс ресімдеуге; 8. өз клиентіне ашылған банктік шотқа келіп түсіп жатқан ақша қаражаттарын уақтылы және дұрыс есептеуге міндетті.
НАЗАРЛАРЫҒЫЗҒА РАХМЕТ!!!
Скачать презентацию Есеп айырысу операциялары АШИМОВА Е БАЙМУХАМБЕТОВА Н
Ашимова.pptx