Een avondje etsen Workshop MTD 24 april 2008

Een avondje etsen Workshop MTD 24 april 2008 Gerolf Peeters

Overzicht van de workshop l Theorie: l l l Wat is etsen? Het etsprocédé andersom Het etsprocédé in werkvolgorde l Praktijk: l Transparant maken: Hoe? l Belichten: lampen in de kast l Belichtingstijd bepalen: Hoe? l Ontwikkelen en etsen l Zelf een ets-en ontwikkeltank maken l Materialen: waar verkrijgbaar? Vragenuurtje (dit mag ook tussendoor) l

Theorie: Wat is etsen? l l l Etsen = gedoseerd metaal aanvreten Etsen deed men lang geleden ook al Gevaren bij het werken – – – Voor eigen lijf en leden Voor je omgeving Voor het milieu

Theorie: Het etsverhaal andersom… l l l l Wat willen we bereiken? Dit is een “ja, maar” verhaal… Etsen – ja, maar niet alles. Dus: afschermen Rechtstreeks aanbrengen? Langs twee zijden afschermen De fotografie komt te hulp Complementaire transparanten

Theorie: Het etsproces… l l l l Plaat Laag Afdekken Glasdruk Licht Ontwikkelen Etsen

Theorie etsen: Het ontwerp l l l Tekenen – met de hand? Etsbestendige stiften, goed voor PCB’s Dubbelzijdig, veel PCB’s? De computer helpt ons – hoe? Printer: Laser, kopieerapparaat of inktjet ?

Theorie etsen: Fotografisch? l l l UV-licht: wat is dat? Lichtgevoelige laag: Positief of Negatief ? Laag: Zelf aanbrengen of Kant-en-klaar?

Theorie etsen: Fotografisch? l l Contact-afdruk: ZWART-wit Lichtbron, strooilicht, diffusie, … Fotografie = belichtingstijd (te meten) Fotografie = ontwikkelen (loog, base, …)

Theorie etsen: Het etsen zelf l l l Bijtende producten – niet zonder risico! Egaal etsen: overal evenveel – hoe? Onder-etsing, let er op Bewegen: mechanisch of met de hand? Wanneer stoppen? Commerciële toestellen – schuim, …

Praktijk etsen: Transparanten maken l l l l l Computer-tekenen – bij voorkeur Hou rekening met je plaat-afmetingen Positieve of negatieve transparant? Contactafdruk, dus gespiegeld Uitlijnings-markeringen Frame-vasthouders voorzien Afdrukken (inkjet, kopie, laser) Kopie/laser: kan je na-zwarten met OI-inkt Uitlijnen en de transparant-enveloppe

Praktijk etsen: Transparanten maken l Een eenvoudig voorbeeld:

Praktijk etsen: Belichtingsapparaat l l l l Streven parallel licht: grote afstand nodig… Streven hoog vermogen: korte afstand nodig… UV-lampen (zon, gloei, buis, …) Dubbelzijdig, dus symmetrisch licht UV-licht: af te schermen voor je ogen Kontaktafdruk: fotokaders-klem Timer – de investering waard Op maat snijden van je metaalfolie

Praktijk etsen: Licht in de kast

Praktijk etsen: Belichtingstijd meten l Belichtingstijd hangt af van: – – l l l Lichtbron (afstand, kwaliteit, slijtage) Gevoeligheid foto-laag Test-transparant: snel gemaakt Per minuut afdekken / belichten Ontwikkelen en aflezen

Praktijk etsen: Ontwikkelen l l l Effect belichting: zichtbaar na ontwikkelen Met alkalisch product (loog, base, …) 1% Na. OH = efficiënt, beperkt houdbaar, bijtend In een bad, schommelen, controleren Verwijderen halfontwikkelde laag Tot het metaal “blank” is: lang genoeg, dus!

Praktijk etsen: Het etsen zelf l l l l Met zuur product (Fe. Cl 3, H 202/HCl, …) 20% Na 2 SO 4 = efficiënt, beperkt houdbaar Best verwarmen (maximum 60°) Eerste controle op gelijkmatige start In etsbad, schommelen, draaien, controleren Tot het gewenste “weg” is: niet te lang, dus! Laklaag verwijderen: overbelichten + Na. OH

Praktijk etsen: Etsapparaat-wensen l l l l Zowel voor etsen als ontwikkelen Doorzichtige, chemisch bestendige bakken Produkten bewaarbaar in het toestel Minimumformaat: 10 x 16 (Eurocard) Eén liter per tank, vertikale ophanging Verwarming in etsdeel Beweging in beide tanks Verplaatsbaar, veilig, onderhoudsvriendelijk

Praktijk etsen: Etsapparaat-delen l Aquariumwinkel: – – l l l Luchtpomp Kraantje, slangen Terugslagklep Verwarming Voorraaddozen Hout, handvatje, schroeven, … Elektriciteit

Praktijk etsen: Etsapparaat maken l l l l Kast Terugslagklep Luchtpomp Driewegkraantje Luchtleiding tanks Deksels bewerken Plaathouders

Praktijk etsen: Etsapparaat vullen l l l 2 x 1 liter gedistilleerd water Eén koude liter verdelen Eén gekookte liter erbij Beluchten Poeders bijkappen Afvalverwerking: – – Neutraliseren Filteren

Praktijk etsen: Waar haal je wat? l l Transparanten: goede! Staedler Lumicolor 100µ Lampen: – – – l Plaatjes: Positiv 20 van Contact. Chemie of… – – l l Gelaatsbruiner Conrad. be (530697) www. saemann-aetztechnik. de Bungard (via Conrad. de, 529060 – 62) www. saemann-aetztechnik. de Na. OH: “Seno” of soda of ontstopper Na 2 SO 4: “Seno fijnetskristal” of “in’t groot”

We danken U voor de aandacht