Добредојдовте Крсто Несторов Оданочување на добивката потреба

Добредојдовте Крсто Несторов

Оданочување на добивката потреба од менување на легислативата Крсто Несторов 2

Слика на тековната легислатива за оданочувањето на добивката на друштвата даночно резидентни во РМ Акцент и Дали и во која мерка таа треба да се менува

Прописи за накрсно разгледување Закон за данокот од добивка и придружната подзаконска легислатива МСС и МСФИ прифатени за финансиско известување во Република Македонија Договори за избегнување на двојното оданочување Закон за даночна постапка

Закон за данокот од добивка и придружната подзаконска легислатива Основа за во процесот на самооданочување и за утврдување на данокот од добивка преку составување на годишен даночен биланс од страна на самите даночни обврзници. Ја дефинира даночната основа Непризнатите трошоци Даночните ослободувања и намалувања Даночниот кредит. . .

МСС и МСФИ прифатени за финансиско известување во Република Македонија Прво скалило во определувањето на даночната основа, односно финансиската добивка пред данок.

Договорите за избегнување на двојното оданочување Договрите може да го намалат износот на данокот што сме го утврдиле за плаќање во случаите кога имаме странски операции за износот на данокот платен во странство. Договрите може да го намалат износот на данокот по одбивка за дивидендаите што ги плаќаме кон матичното друштво во странство.

Закон за даночна постапка Тој е базата за евентуална корекција на самооданочувањето во постапките на контролите од страна на даночните власти што може во материјален износ да влијае на даночната позиција утврдена од страна на друштвото.

Компоненти на оданочивата добивка Добивка пред данок утврена како разликата меѓу вкупните приходи и расходи во износи утврдени согласно со МСФИ прифатени во РМ (добивка пред данок од БУ). Прилагодувања – зголемувања за Трошоци кои не се признаваат за данокот на добивка за тековната фискална година Прилагодувања – намалувања за Даночни кредити од претходните години кои се квалификуваат за одбивање на оданочивиот приход, Дивденди оданочени на изворот, Пренесена загуба од предходни години, Реинвестирана добивка од предходна година Еднакво на оданочива добивка за фискалната година

Компоненти на оданочивата добивка Еднакво на данокот на добивка пред намалувања за пресметаниот данок за годината Намалувања на пресметаниот данок Купени и ставени најмногу 10 фискални апарати Износот на данок содржан во оданочен приход / добивка од странство (задржан данок), до стапката на данок во РМ Износот на данок платен од страна на подружница во странство за добивката вклучена во приходите на матичното правно лице од РМ но најмногу до износот на данок што би се пресметал во РМ. Еднакво на трошок за данок на добивка за годината

Причините за менување на легислативата Во врска со МСФИ при утврдувањето на приходите и расходите Привид: Законот е едноставен и лесен за примена затоа што за првите два појдовни елементи на финасиската добивка пред данок, приходите и трошоците ги признава сите приходи и расходи утврдени согласно МСФИ прифатени во РМ. Реалност: Различно гледање на даночните обврзници и даночните власти врска примената на одредбите на еден ист пропис – МСФИ прифатени за финасиско известување во РМ.

Причините за менување на легислативата Во врска со МСФИ при утврдувањето на приходите и расходите Привид: Законот е едноставен и лесен за примена затоа што за првите два појдовни елементи на финасиската добивка пред данок, приходите и трошоците ги признава сите приходи и расходи утврдени согласно МСФИ прифатени во РМ. Реалност: Различно гледање на даночните обврзници и даночните власти врска примената на одредбите на еден ист пропис – МСФИ прифатени за финасиско известување во РМ. Реалност: МСФИ се сеуште енигма кај голем број на сметководствени практичари и кај голем дел на представниците на даночните власти кои вршат контрола на данокот од добивка.

МСФИ при утврдувањето на приходите Различно перцепирање на препознавањето, мерењето и алокацијата на приходите Признавањето и мерењето на приходите согласно МСФИ е доста усогласено и кај двете спротивставени страни. Проблеми кај специфични индустрии со посложени елементи за признавање и мерење на приходите. Примери: ØДоговори за градба ØДоговори за услуги ØСите други дејности каде приходниот циклус се одвива низ два последователни финасиски периода (процесот на ферментирање на сушениот тутун трае околу 15 месеца од откупот до продажбата). ØКомбинираните приходи и нивното третирање раздвојување како одделни или третирање како заедничка трансакција.

Примери од праксата на контролите Договори за градба Во илустративниот пример во МСС 11 е нагласено: Изведувачот го определува степенот на завршеност на договорот со пресметување на соодносот кој го имаат трошоците кои се настанати за извршената работа во однос на последната проценка на вкупните трошоци од договорот. Клучниот елемент за определувањето на степенот на довршеност се “последната процена на вкупните трошоци од договорот“, која се базира на извештај подготвен од страна на стручни лица градежници.

Примери од праксата на контролите Договори за градба Даночните власти изведуваат заклучок на степенот на довршеност врз основа на своја оценка на проценетите трошоци, наместо на проценка од страна на стручни лица. Промената на степенот на завршеност ги менува и приходите и трошоците, следствено и добивката во одделни финансиски периоди, а со тоа и трошокот за данок на добивка. Измени за елиминација на различните гледишта Одредби за задожителни елементи на самaта постапка на контрола за ваквите специфични индустрии, како ангажман на стручни независни лица за определување на клучните елементи за утврдување на процентот на довршеност.

Различно перцепирање на трошоците и расходите Ø Вреднувањето на трошоците кои се однесуваат на приходите за периодот и на износот кој се алоцира во вредноста на залихите. Несогласувања настануваат во однос на видот на трошоците што треба да се се вклучат во вредноста на залихите каде интересот на даночните власти е да ги намалат трошоците што ги влегуваат во крајните залихи.

Различно перцепирање на трошоците и расходите Ø Вреднувањето на материјалите и стоките до пониската вредност меѓу набавната и нето реализационата вредност. Несогласувањата настануваат во мерењето на нето реализационата вредност секогаш кога таа е пониска од набавната вредност. Измени за елиминација на различните гледишта Додавање на одредби во кои ќе се предвидат задожителни елементи на утврдување на нето реализационата вредност / вреднувањето на крајните залихи.

Различно перцепирање на трошоците што не се признаваат за потребите на данокот на добивка Законот за ДД ги набројува трошоците кои не се признаваат за поребите на данокот. ØВо неколку члена од Законот за ДД нумеративно се набројуваат расходите (трошоците) кои не се признаваат за даночни цели и кои се однесуваат на сите даночни обврзници ØВо неколку члена Законот за ДД по однос на камати по заеми добиени од/дадени на поврзани лица ØВо само еден член од Законот за ДД за трансферните цени за трансакции на средства или создавање на обврски помеѓу поврзани лица.

Нумеративно наброени трошоците што не се признаваат за потребите на данокот на добивка Законот за ДД Расходите кои не се поврзани со вршење на дејност на субјектот, односно не се непосреден услов за извршување на таа дејност и не се последица од вршењето на таа дејност. Надоврзано со одредбите од Законот за даночна постапка Начело на законитост и слободно одлучување + Привидни зделки = Црвена тревога

Примери од пракса Пример: Амортизација Контролата утврдила со увид во РОС ставки на основни средства чија сегашна вредност е нула. Во белешката за за основни средства е прикажана нивната БНВ и акумулирана амортизација. Во тексктуалниот дел на белешката е обелоденет износот на набавната вредност на основните средства чија сегашна вредност е нула. Прашање на УЈП Дали физички ги имате овие основни средства. Одговор Да. Може ли да ги видиме. Одговор Да. Прашање дали сеуште ги употребувате. Одговор Да. Прашање уште колку години ќе ги употребувате. Одговор минимум три.

Примери од пракса Пример: Амортизација Последица даночните власти подготвуваат листа во која одат за секое поединечно средство наназад до годината на набавка. Го утврдуваат новиот проценет век на употреба и износот на годишната амортизација и прават корекција на добивките наназад. . . Во образложението ставаат две причини: Прва погрешна проценка на корисниот век на средство (врзано за МСФИ), Втора вишокот на амортизацијата го третираат како расход кој не е поврзани со вршење на дејност на обврзникот односно не е последица од вршењето на дејноста.

Примери од пракса Пример: Повторно амортизација Адвокатско друштво набавува четири комјутери и ги утрошува во годната на набавката. Во контрола после три години даночните власти вршат корекција и пресметуваат корекција наназад намалувајќи го износот на трошокот и разграничувајќи ја амортизацијата низ четири последователни години. Менува даночна основа, пресметува данок и казнена камата.

Примери од пракса Пример: помпезно отварање на нов бизнис Странско друштво основа друштво во РМ, нема капитални подготовки - почнува со активности веднаш по стекнувањето правна деловна способност. Организира попезно отварање со голем број гости познати јавни личности и десетина представници од друштвото мајка. Сите трошоци за настанот се евидентирани како рекламно - промотивен настан. Друштвото за ФГ известува загуба и бара одобрување за пренос на загубата. УЈП врши контрола и одобрува минимален износ со обрзаложение дека трошоците се репрезентација.

Примери од пракса Пример: Трошоци во филмска индустрија Друштво е ангажирано од странска продуцентска куќа за целосна теренска продукција и постпродукција на игран филм кој се снима на локации во Скопје и во планиснки предели со ограничени пристапни патишта. Формулата за определувањето на надоместот на македонското друштво е издатоци одобрени за набавка + маргина на заработка. Дел од сценографијата и костимографијата и целокупната позадинска опрема се набавува или изнајмува и плаќаат од македонското друштво. Набавки на долгорочни средства се евидентираат како трошок бидејќи целосно се утрошуват за време на снимањето на филмот.

Примери од пракса Пример: Трошоци во филмска индустрија За набавките Друштвото води детална евиденција за одобрување од продуцентот на филмот, со назначување на количини и цени. Даночните власти не признааат над ½ од набавките со образложение дека: Øисхраната на глумците и статистите не се однесува за лица вработени во друштвото, Øбарем 70% од трошоците за сместување не се потребни за дејноста затоа што глумците и статистите од РМ можеле да спијат дома, Øнемало потреба костимите на глумците да се перат баш секој ден итн. , Сето ова според начелото на слободно одлучување.

Измените на легислативата за елиминирање на различните гледишта Првите два примери за амортизацијата одат натаму дека даночните влсти биле во право. Третиот пример е пример за целосно самоволно а не слободно одлучување согласно Законот за даночна постапка. Во Законот за ДД ØПотреба од детални одредби и процедури, па дури и матрици со прашања и одговори при определувањето на тоа што е трошок кој не е потребен за дејноста. ØОчебијна потреба од модифицирани правила за специфични индустрии.

Привидни зделки степенест/нагласен приказ на законската одредба Ø ако со привидна правна работа Ø се прикрива некоја друга правна работа Ø за утврдување на даночната обврска Ø основата ја чини прикриената правна работа

Начело на законитост Øданочните власти се должни да ги утврдуваат Øсите факти битни за донесување на законити одлуки Øпри што мора Øподеднакво да ги земе предвид фактите кои одат во прилог и на штета на даночниот обврзник

Слободно одлучување Øако даночните власти имаат законско право за слободно одлучување Øслободното одлучување мора да биде во согласност со целта на ова право Øда ги почитува законските граници на слободното одлучување

Привидни зделки Пример: Трансфер на добивка од подружница Постојана деловна единица на странско правно лице (“Подружница “) Øима одобрување за ослободување за плаќање на ДД врз основа на странски влог издадено од УЈП Øза договор за градба во РМ подружницата е плаќана од кредиторот на нарачателот - странска банка Øфактура кон нарачателот се издава врз основа на извештај за извршена работа Øдвата документа оверени од нарачателот, подружницата и независниот надзор, се основа за плаќање од наменскиот кредит дирекно од странската банка кон централата на подружницата

Привидни зделки Пример: Трансфер на добивка од подружница УЈП го базира ова на одредбата од Законот за ДД: Øна трансфер на дел од добивката на постојана деловна единица на странско правно лице во РМ, на која претходно е платен данок на добивка. Основа “законито слободно одлучување“ на УЈП: Øдека данок на добивка не е платен врз основа на ослободување предвидено во Закон значи задоволување на одредбата од Законот дека данокот на добивка не е платен и следствено трансферот на добивката не е слободен односно подлежи на задржувачки данок.

Привидни зделки Надминување на законските граници на слободното одлучување Ø Законодавецот при креирањето на законска одредба со која се дава одредена стимулација со сигурност немал намера таа иста стимулација да ја одземе со друга законска одредба во рамките на истиот закон. Ø ако се користи стимулација која значи изземање од обврска пресметаниот данок од добивка по стапка од 10% да не се плати, а со друг член во истиот Закон се бара да се плати задржувачки данок за трансфер на добивката по стапка од 10%, или Ø не се користи стимулација и се плати данок од добивка по стапка од 10%, а добивката што се трансферира по стапка 0%. Резултатот е ист 10% данок на добивката

Не се Се користи намалување Износ на добивка Стапка на данок од добивка Пресметан данок од добивка Процент на намалување врз основа на странски влог Обврска за данок од добивка по намалувањето за странски влог Добивка по оданочување Стапка на задржувачки данок 500. 000 10% 50. 000 100% 0% 500. 000 10% 50. 000 450. 000 0% Износ на задржувачки данок Чиста добивка за трансфер по оданочувањето 50. 000 450. 000 Данок од добивка Задржувачки данок Севкупен данок 50. 000

Измените на легислативата за елиминирање на различните гледишта Детални одредби и процедури, матрици со прашања и одговори, задолжително обезбедување на независно правно толкување дали со конкретното користење на правото на слободно одлучуваање не се надминуваат законските граници на слободното одлучување. Определување во самиот закон за задолжителност на постапката по добиеното правно мислење, но и определување на одоговрност за давателот на мислењето (материјална, губење на право на вршење на дејност во случај на докажана нарушена независност, па дури и кривична одговорност).

Трансферни цени Само еден член Законот за ДД со кои се определува ØДелокругот на примена Непризнаен расход за даночни цели е разликата меѓу цената на извршената трансакција на средствата или создавање обврски меѓу поврзани лица - трансферната цена и пазарната цена. ØМетодите по кои се утврдуваат разликите меѓу трансферната и пазарната цена

Трансферни цени За оваа проблематика ОЕЦД подготвил и на редовна основа во јасен и транспарентен процес ажурира Насоки за трансферни цени за мултинационални претпријатија и даночни администрации содржат упатства за примена на „принципот дофат на рака’’ ØВо кратки црти насоките на ОЕЦД се консензус поставен на меѓународни рамки за трансферните цени за потребите на оданочување на прекуграничните трансакции меѓу поврзани претпријатија. ØНасоките на долна линија се препорачан водич за примена на членот 9 од Модел-конвенцијата на ОЕЦД за оданочување приходи и капитал, кој модел е појдовна преговарачка основа при склучување на билатералните договори за избегнување на двојното оданочување.

Трансферни цени “Во кратки црти“ даденото објаснување за суштината на ОЕЦД Насоките кои содржат упатства за примена на „принципот дофат на рака’’ не смее да се свати буквално затоа што тие насоки се дадени на над 400 страници. Во самите насоки е нагласено: Øпоедноставените даночни режими потенцијално можат да резултираат со недоволно оданочување на приходите во меѓународни рамки, до степен до кој истите резултираат со цени или со добивка кои не се приближни со принципот „дофат на рака“ и овозможуваат приходот што подлежи на оданочување да се префрли до земјите со ниски даночни стапки или до т. н. “даночни раеви“.

Трансферни цени Информација ПЛУС Насоките на ОЕЦД се расположиви во превод и на Македонски јазик и тоа изданието изворно објавено од страна на OECD на англиски и француски јазик под наслов: OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations 2010 Principes de I’OCDE applicables en matière de prix de transfert à I’intention des entreprises multinationales et des administrations ‘scales 2010. Издавач е Американска стопанска комора во Македонија, преводот е направен од англиски на македонски јазик, со техничка експертиза на преводот овозможена од KPMG.

Трансферни цени Информација ПЛУС Во полето за адреса на интернет напишете со македонска кирилица “трансферни цени во Македонија“ Во првите десетина излистани врски ќе се појави текстот “ОЕЦД Насоки за трансферни цени за мултинационални. . . “ Притиснете двапати на тој наслов се отвара линкот: “https: //assets. kpmg. com/content/dam/kpmg/mk/pdf/OE CD-TPG-in-Macedonian. PDF“ и тексотот на преведените Насоки во PDF формат кој може и локално да се пресними.

Методи ОЕЦД v. s. Законот за данок од добивка ОЕЦД препорачани Закон за ДД – методи во Насоките применливи во РМ Традиционални трансакциски методи Метод на споредлива неконтролирана цена (СНЦ метод) Метод на трговски цени Неприменливо Метод на цена на чинење зголемена за вообичаена заработувачка Методи на трансакциска добивка Метод на поделба на Неприменливо трансакциска добивка Методот на трансакциска нето-маржа Неприменливо

Метод на споредлива неконтролирана цена (СНЦ метод) Споредба меѓу цената што се наплатува за прометот со стоки или услуги во рамките на една контролирана трансакција, и цената што се наплатува за прометот со стоки или услуги во рамките на споредлива неконтролирана трансакција, во споредливи околности. Разликата може да укаже дека условите на трговските и на финансиските односи меѓу поврзаните претпријатија не се во согласност со принципот “дофат на рака“ и дека цената применета во рамките на контролираната трансакција можеби треба да се замени со цената применета во рамките на неконтролираната трансакција.

Метод на споредлива неконтролирана цена (СНЦ метод) Неконтролираната е споредлива со контролираната трансакција ако е исполнет еден од следните услови: Øниту една разлика (доколку има) меѓу трансакциите што се споредуваат или меѓу претпријата што ги спроведуваат овие трансакции, не може суштински да влијае врз цената на слободниот пазар; или Øможат да се извршат прифатливи разумно прецизни приспособувања за да се елиминираат материјалните ефекти од таквите разлики. Примена: за добра кои се тргуваат на берза и некои финансиски трансакции како што се позајмувањата.

Метод на цена на чинење зголемена за вообичаена заработувачка Постапка на утврдување Ø Појдовна основа на методот на цена на чинење зголемена за вообичаена заработувачка се трошоците на добавувач на производи (или на услуги) во рамките на една контролирана трансакција, која опфаќа промет со производи или услуги до еден поврзан купувач. Ø Кон овие трошоци се додава соодветна маржа која одразува одредена добивка во контекст на извршените функции и на пазарните услови. Ø Откако ќе се додаде маржата на претходно спомнатите трошоци се добива цена во согласност со принципот „дофат на рака“ на првичната контролирана трансакција.

Метод на цена на чинење зголемена за вообичаена заработувачка Клучен елемент Маржата на трошоците на добавувачот во една контролирана трансакција најсоодветно е да се утврди врз основа на маржата што тој ист добавувач ја остварува во рамките на споредливи неконтролирани трансакции („интерни споредливи трансакции“). Дополнително, како насока може да послужи и маржата која во рамките на споредливи трансакции би ја остварило независно претпријатие („екстерни споредливи трансакции“).

Метод на цена на чинење зголемена за вообичаена заработувачка Услови за применливост Неконтролираната е споредлива со контролираната трансакција ако е исполнет еден од следните услови: Øниту една од разликите меѓу трансакциите што се споредуваат или меѓу претпријата што ги вршат тие трансакции, не влијае суштински врз маржата на цената на чинење на слободниот пазар; или, Øможат да се извршат разумно прецизни приспособувања за да се елиминираат материјалните ефекти од таквите разлики.

Метод на цена на чинење зголемена за вообичаена заработувачка Област на применливост Методот е најполезен кога се врши продажба на полупроизводи меѓу поврзани претпријатија, кога тие склучиле договори за заедничко производство или при долгорочни купопродажни договори, или кога трансакцијата се однесува на обезбедување услуги, а особено кога: ØКонтролираната тансакција е продажба на производи од производител кој не додава уникатна нематеријална вредност ниту е изложен на невообичаени ризици во контролираната трансакција. ØКонтролираната тансакција е услуга со која давателот на услугата не додава уникатна нематеријална вредност ниту е изложен на невообичаени ризици во контролираната трансакција.

Пример за трансферни цени во праксата на даночни контроли Од записник за контрола на данок од добивка Производно претпријатие со две основни дејности: Øископ на мермерни блокови Øпроизводство на унифицирани плочи од мермер со пет различни димензии

Пример за трансферни цени во праксата на даночни контроли Од записник за контрола на данок од добивка Со контролата е утврдено дека: Ø 30% од мермерните блокови се употребуваат за производство на унифуцираните плочи Ø 65% од мермерните блокови ги откупува друштвото мајка даночно резидентно надвор од РМ Ø 5% се продава на купувачи кои вршат избор и бараат специјални невообичаени димензии на мермерни блокови Ø 95% од мемерните плочи се по димензии нарачани од друштвото мајка даночно резидентно надвор од РМ Ø 5% од мермерните плочи се продаваат локално во РМ

Пример за трансферни цени во праксата на даночни контроли Од записник за контрола на данок од добивка Ø Контролата дава преглед цените употребени за одделните видови трансакции и утврдува и кај мермерните блокови и кај мермерните плочи. Ø Утврдува дека цените употребени кон неповрзаните страни се во просек меѓу 15 -25% повисоки во однос на оние кон друштвото мајка. Ø За среќа не ги прогласува овие цени како споредливи и не оди во натамошно утврдување на можна употреба на цени кои се под пазарните во трансакциите со друштвото мајка.

Потребни измени на легислативата Целосно прифаќање на Насокоите на ОЕЦД за трансферните цени што значи прифаќање на сите модели кои овие насоки ги препорачуваат. Птретпазливост ØБарањата за реално утврдување на влијанието на трансферните цени врз оданочувањето бара подготовка на процедури и постапки кои нема да доведат до непотребно дополнително оданочување ниту пак до одлив врз основа на трансферните цени на данок во други земји. ØПотребна е вистинска подготовка и едукација и на даночните обврзници и на даночните власти и администрација.

Отпис на побарувања Законот стриктно не го признава отписот на побарувања, ниту пак резервирања за лоши побарувања. Измени на легислативата Давање на право за слободно резервирање со одредби за плаќање ДД по зголемена стапка на последователно наплатените резервирани или отпишани побарувања.

Отпис на побарувања Пример: Приходот од наплатените резервирани или отпишани побарувања се оданочуваат по стапка од: Ø 40% за наплатените во првата година по извршеното резервирање/отпис Ø 30% за наплатените во втората година по извршеното резервирање/отпис Ø 20% за наплатените по крајот на третата година по извршеното резервирање/отпис Двоен ефект - реални биланси и стимулирање резервирање и отпис врз основа на вистинска анализа за можноста за наплата на побарувањата.

Заеми невратени до денот на достава на даночниот биланс На долна линија и не станува збор за оданочување на добивка или непризнаен трошок туку буквално се оданочуваат средтва. Дадено е право на даночен кредит но тоа не може да се оствари во пократки периоди. Мотивот за една ваква одредба во Законот сигурно бил некој или неколку обиди за некое искривоколчено даночно планираање, и спречување во старт на таквото даночно планирање во иднина за сите даночни обврзници.

Заеми невратени до денот на достава на даночниот биланс Измени на легислативата Бришење на одредбата од Законот, а додавање на одредби кои би го спречиле непосакуваното однесување на даночните обврзници на некој посуптилен начин. Алтернатива Додаваање на одредба наместо право на даночен кредит да се овозможи враќање на платениот данок веднаш по враѓањето на заемот и корекција на платените аконтации.

Конечен заклучок за измени на Законот за данок од добивка На Република Македонија потребена и е легислатива за данокот од добивка на понапредно ниво од сегашното. Таков закон треба: Øда биде развоен, но и правичен ØДа биде стимулативен за одделни видови дејности преку примена на пониски стапки за тие дејности ØДа биде препознатлив за развиените економии односно да биде засниван на признаени и афирмирани основи и начела на оданочување на добивката ØДа ги почитува основните начела на препораките за оданочувањето востановени од ОЕЦД.

Конечен заклучок за измени на Законот за данок од добивка Ваква легислатива бара: Øпоголем период за подготовка Øдефинирање на стратешките цели Øстратегии и алатки што треба да се постават за остварување на стратешките цели Øсериозана подготовкка за примена и на даночните обврзници и на даночната администрација.