Дәріс 3 -6 ЖОБАНЫ БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙЛЕРІ ы ор кт У Ph. Dдо ЛА ысы, А Қ Ж ЛЫ драс Я ТИ ЦИ ИН ЕС В н ко : Э ан. Ж. ғ да ла С н ры нол О й Зе о к ми а ф ка е ОБ ы ын ң а ағ о уш ыт қ
Қазіргі кездегі инвестициялардың тиімділігін бағалау әдістерін екі топқа бөлуге болады: *қарапайым немесе статистикалық; *дисконттау әдістері.
3. 1. Инвестицияның тиімділігін бағалаудың қарапайым əдістері 3. 1. 1. Өтелімділік мерзімі (PP)
ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ӨТЕЛІМДІЛІК МЕРЗІМІ дегеніміз таза түсімнің бастапқы салымдардың орнын толтыруын күтетін кезең (мұнда таза түсім шығындарды шегеріп тастағандағы ақшалай түсімді білдіреді). –
Осылайша, кәсіпорынның оперативтік қызметінен түскен түсімдері инвестицияларға жұмсалған шығындарды жабатын уақыт кезеңі есептеледі.
БҰЛ ƏДІСТІҢ БАСЫМДЫЛЫҒЫ – есептеу қарапайым, сондықтан ол кейде инвестицияның тәуекелін бағалаудың қарапайым әдісі ретінде қолданылады. Сонымен қатар бұл әдісті тұрақты сұранысы жоқ өнімдерді шығару жобасын бағалау үшін де пайдалануға болады және ол ақша айналымы аз шағын фирмалардың инвестицияларын бағалауға, сонымен бірге ресурстардың тапшылығы жағдайында жобаларды едәуір тез бағалауға жарамды.
БІРАҚ ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ӨТЕЛІМДІЛІК МЕРЗІМІН ТАҢДАУ КӨРСЕТКІШІ БІРҚАТАР КЕМШІЛІКТЕРГЕ ИЕ: • өтелімділіктің нормативті мерзімін тандау субъективті болуы мүмкін; • әдіс жобаның өтелімділік мерзімінен тыс уақыттағы табыстылығын есепге алмайды, сондықтан өтелімділік кезеңі бірдей, бірақ өмір сүру мерзімі әр түрлі жобалардың варианттарын салыстыру үшін қолданыла алмайды;
БІРАҚ ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ӨТЕЛІМДІЛІК МЕРЗІМІН ТАҢДАУ КӨРСЕТКІШІ БІРҚАТАР КЕМШІЛІКТЕРГЕ ИЕ: әдіс кумулятивті табыстар сомасы бірдей, бірақ жылдар бойынша бөлінуі әр түрлі жобалар арасында айырмашылық жасамайды. Осы критерий тұрғысынан алсақ, 50 млн, 70 млн, 30 млн теңге жылдық табысы бар бірінші жоба мен 30 млн, 50 млн және 70 млн жылдық табысы бар екінші жоба тең. Ал, дұрысына келсек, бірінші жоба тиімдірек, себебі алғашқы екі жылда табыстың үлкен сомасымен қамтамасыз етіледі; бұл қосымша құралдар айналымға жіберілуі мүмкін, ол өз кезегінде жаңа табыстар алып келеді. Бұл әдіс жаңа өнімдер шығаруға бағытталған жобаларды бағалау үшін жарамасыз.
БІРАҚ ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ӨТЕЛІМДІЛІК МЕРЗІМІН ТАҢДАУ КӨРСЕТКІШІ БІРҚАТАР КЕМШІЛІКТЕРГЕ ИЕ: • бұл әдіс бойынша есептеу дәлдігі көп жағдайда жобаның өмір сүру мерзімін жоспарлау интервалына бөлу жиілігімен анықталады; • көрсеткіштің «статистикалығы» , басқаша айтқанда, ақшаның уақытша құнын есепке алудың мүмкін еместігі.
ЕСЕПТЕУ ФОРМУЛАСЫ • Для расчета срока окупаемости элементы платежного ряда суммируются нарастающим итогом, формируя сальдо накопленного потока, до тех пор, пока сумма не примет положительное значение. Период окупаемостиу=количество лет перед полной окупаемостью проекта+Отрицательный накопленный поток / Денежный поток после момента его окупаемости Если доход распределен по годам равномерно, то срок окупаемости расчитывается делением одновременных затрат на величину годового дохода, обусловленного ими. Требуемые инвестиции Период окупаемости=-----------------------------Ежегодный требуемый поток
МЕТОД ПЕРИОДА ОКУПАЕМОСТИ (РР) Период 0 1 2 3 4 Денежный поток (1000) 500 400 300 100 Накопленный денежный поток (1000) (500) (100) 200 300 Период окупаемости =2+100/300=2, 33 года
ДЕНЕЖНЫЙ ПОТОК кэш-фло, кэш-флоу (от англ. Cash Flow) или поток наличных денег — одно из важнейших понятий современного финансового анализа это движение денежных средств в реальном времени, по сути, денежный поток это разность между суммами поступлений и выплат денежных средств компании за определенный период времени, как за этот промежуток берется финансовый год.
ДЕНЕЖНЫЕ ПОТОКИ ПО ПРОЕКТУ А , МЛН. РУБ. Год 0 (стартовые Денежные потоки Накопленные денежные потоки -1000 инвестиции) 1 500 -1000+500=-500 2 400 -1000 + 500 + 400 = -100 3 300 -1000 + 500 + 400 +300 = +200 4 100 300 Срок окупаемости превышает то число лет, после которого накопленные потоки меняют знак с "минуса" на "плюс". Для проекта А срок окупаемости больше двух лет и меньше трех. Для проекта А срок окупаемости Т = 2 + (-100 / 300) = 2, 333 года (2 года и 4 месяца).
РР КӨРСЕТКІШІ БОЙЫНША ЕСЕП The Daily Grind кәсіп орыны өзінің мейрамханасында espresso-bar жабдығын орнатқысы келеді. Еspresso-bar: • бағасы: 140 000 долл және қолдану мерзімі 10 жыл. • Жыл сайын 35 000 долл. ақша ағымын әкеледі. Басшылығы инвестицияларды 5 жылдын ішінде қайту керек деген талап қойды. Осы espresso-barдын өтемділік мерзімін бағаланыз.
РР КӨРСЕТКІШІ БОЙЫНША ЕСЕП Келесі екі инвестицияларды бағалайық Х жоба У жоба Бастапқы инвестициялар -100 000 1 Жылдың ақша ағымы 60 000 2 Жылдың ақша ағымы 40 000 35 000 3 -10 Жылдың ақша ағымы 0 25 000 Осы жобалардын РР көрсеткішін есептеніз, қайсысы тиімді
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ учитывают разную стоимость денег в разные моменты времени (теория временной стоимости денег). Эти показатели являются более интересными для владельцев, инвесторов и банков, так как более корректно отражают эффективность проекта (не завышают ее, как показатели первой группы), то есть являются более надежным (лучшим) гарантом успешности проекта.
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Суть их расчета заключается в приведении будущих денежных потоков (стоимости денег) к «сегодняшнему» дню, вернее, к моменту начала инвестиций в проект (предполагается, что инвестиции будут осуществлены в этом году). Приведение денежных потоков называется дисконтированием
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Предполагается, что как раз дисконтирование планируемых денежных потоков и приводит их к текущему моменту с учетом инфляции, безрисковых вложений, рисков конкретного проекта, либо требуемой нормы доходности от вложенного капитала в зависимости от выбранного подхода к определению ставки дисконтирования, используемой при дисконтировании денежных потоков.
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Значения денежного потока умножаются на коэффициенты дисконтирования. Его расчет представляет обратную формулу сложного процента 1 аn = ---------------n (1+r) n- год, для базового береться как 0, r – ставка дисконтирования
ДИСКОНТИРОВАННЫЕ ДЕНЕЖНЫЕ ПОТОКИ ПО ПРОЕКТУ А, МЛН. РУБ. Год Чистые k=10% k=20% денеж- дисконти- накопленные дисконти- накоплен- ные рованные дисконтиро- рованные дискон- потоки тированные потоки 0 -1000 I 500 455 -545 (-1000+455) 416 -584 2 400 331 -214 277 -307 3 300 225 11 174 -133 4 100 68 79 48 -85 Срок — — 2, 95 года окупаемости — Не окупается
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Для стандартного чистого денежного потока возможно установление приемлемого срока окупаемости, который максимизирует значение чистого дисконтированного дохода по проекту (NPV), — срока окупаемости Гордона § где к — стоимость капитала проекта; n — число лет функционирования проекта.
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Этот оптимальный срок может рассматриваться в качестве сравнительного при отборе приемлемых проектов. По рассматриваемому проекту рассчитывается срок окупаемости и сравнивается с оптимальным сроком Гордона. Если срок окупаемости по проекту меньше оптимального, то проект может быть принят. При стоимости капитала проекта 20% и сроке функционирования 4— 7 лет оптимальный срок окупаемости находится в интервале 3— 4 года.
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Ақшаның уақытша құнын есептеу техникасына негізделген критерийлерді дисконттау критерийі деп атайды. Еске түсірер болсақ, критерийлерді есептеуде пайыздық қойылымдар түсінігі қолданылады, оның көлеміне инфляция, тәуекел және ақшаны пайдаланудың альтернативті мүмкіншілігі әсер етеді және оны мынадай теңдікпен көрсетуге болады: r = IR +MRR * RI , мұндағы IR – инфляция қарқыны; MRR – минималды нақты табыс нормасы; RI – нақты капитал салымына түсетін табысты алу тұрақсыздығымен және нарықтық жағдаймен байланысты инвестициялық тәуекелдің дәрежесін есепке алатын коэффициент.
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Нарықтық экономикадағы фирмалардың қаржылық тәжірибесінде жеке капиталы үшін пайыздық қойылым (немесе дисконт нормасы) салымдар бойынша депозиттік пайызға байланысты анықталады. Барлық капитал қарыздық болған жағдайда, пайыздық қойылым қарызды өтеу және пайыздық төлемдер шартымен анықталатын пайыздық қойылым болып табылады. Оның жақын мәні ретінде ұзақ мерзімді банкілік несиелер бойынша орташаланған пайыздық қойылымдар пайдаланылуы мүмкін.
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Жалпы жағдайда (капитал аралас болғанда) пайыздық қойылым салық жүйесін, капитал құрылымын және т. б. Есепке ала отырып, саналған орташа капитал құны – WACC ретінде табылуы мүмкін. Басқа сөзбен айтқанда, капиталдың n түрі болса, оның әрқайсысының дивидендтік және пайыздық төлемдер көлемі негізінде анықталатын құны Ei тең, ал жалпы капиталдағы үлес Ai (i = 1, 2, …, n) болса, , онда пайыздық қойылым шамамен мынаған тең: (Альжанова 122 бет)
ДИСКОНТТАЛҒАН АҚША АҒЫМЫ Батыстық фирмалар пайыз қойылымын есептеу үшін көбіне келесі формуланы қолданады: WAAC=Wd. Rd + Wp. Rp +Ws. Rs мұнда Wd – инвестициянын жалпы сомасынындағы әр құралдың салмағы; Rd – тартылған несиелер бойынша пайыздық қойылым; Rp – жеңілдік берілген акциялар бойынша төленетін пайыздар; Rs – өзіндік капитал табыстылығы.
АҒЫМДАҒЫ ТАЗА ҚҰНДЫЛЫҚ 1. Н. Ш. Əлжанова. ЖОБАЛАРДЫ ТАЛДАУ. Оқу құралы, ƏЛ-ФАРАБИ атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ. - 122 бет
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ ЕСЕП 1 Трехлетний инвестиционный проект характеризуется следующими данными: единовременные инвестиции составили 136, 0 тыс. руб. ; доходы по годам (отнесенные к концу соответствующего года) прогнозируются в следующих объемах (тыс. руб. ): 50, 0; 70, 0; 80, 0. Цена капитала равна 13%. Необходимо определить срок окупаемости этого проекта.
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ ЕСЕП 2 Необходимо определить срок возврата инвестиций в размере 100 д. е. , если прибыль по инвестиционному проекту составляет в 1 -й год — 25 д. е. ; 2 -йгод — 30 д. е. ; 3 йгод — 40 д. е. ; 4 -й год — 50 д. е
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ ЕСЕП 3 Финансовый менеджер предприятия предложил Вам инвестировать Ваши $5 000 в его предприятие, пообещав возвратить Вам $6 000 через два года. Имея другие инвестиционные возможности, Вы должны выяснить, какова процентная ставка прибыльности предложенного Вам варианта
Рахмет!!!!!!!!!
