Cykliczny rozwój gospodarki Pracowali 1 Hyt Beata 2 Przylski Marek

Cykliczny rozwój gospodarki Pracowali: 1)Hyt Beata 2)Przylski Marek 3)Szczerbak Denys 4)Trygar Konrad 5)Szczerbak Anton 6)Shkvaro Yana 7)Mazurok Serhii 8)Abzon Yuliia 9) Gandzii Anna

1. Wprowadzenie Istnienie cyklu koniunkturalnego wynika z faktu, iż gospodarka nie rozwija się równomiernie, lecz przechodzi określone stadia rozwoju. Po okresie wzmożonej aktywności następuje czas załamania, a następnie depresji, aż do kolejnego ożywienia a w ostateczności do boomu gospodarczego.

2. Definicja cyklu koniunkturalnego CYKL KONIUNKTURALNY - powtarzające się, periodyczne (czyli cykliczne) wahania wielu aspektów działalności gospodarczej. W teorii ekonomii jest to okres od jednego kryzysu gospodarczego do drugiego.

3. Trend TREND - odzwierciedla długookresową tendencję, graficznie będącą wygładzoną ścieżką rozwoju danego zjawiska po wyeliminowaniu krótkookresowych wahań.

4. Fazy cykli koniunkturalnego FAZA RECESJI: -kryzys - osłabienie aktywności gospodarczej, produkcja i ceny spadają, wzrost stopy bezrobocia -depresja (dno) - stabilizacja produkcji i cen na niskim poziomie, wysokie bezrobocie FAZA EKSPANSJI: -ożywienie - wzrost produkcji i cen, spadek bezrobocia -rozkwit (szczyt, boom) - stabiliacja produkcji i cen na wysokim poziomie, pełne zatrudnienie

kryzys depresja ożywienie rozkwit produkcja spada niska rośnie stabilna ceny spadają niskie, stabilne rosną płace spadają niskie, stabilne rosną st. procentowe wysokie, przestają rosnąć spadają koniec spadków rosną bezrobocie rośnie wysokie, przestaje rosnąć maleje niskie, przestaje spadać zwiększa się dostępność kredytów łatwo dostępne kredyty ograniczony dostęp, do kredytów powoli zwiększa się ilość kredytów

CYKL KLASYCZNY A WSPÓŁCZESNY klasyczny współczesny liczba faz 4 (kryzys, depresja, ożywienie, rozkwit) 2 (recesja, ekspansja) czas trwania 8 -11 lat krótszy amplituda wahań wokół trendu duża mniejsza

5. Teorie cykli koniunkturalnego 5. 1. cykle Kitchina -określane mianem ‘cykli krótkich’ -trwają około 3, 5 roku -związane są ze zmianami zapasów, cen hurtowych -cykle są łagodne 5. 2. cykle Juglara -określane mianem ‘cykli średnich’ -trwają około 8 -10 lat -związane ze zmianami wydatków inwestycyjnych, iflacją, bezrobociem -cykle te kończą się zwykle gwałtownie, ostrym punktem zwrotnym np. paniką na rynku 5. 3. cykle Kondratiewa -określane mianem ‘cykli długich’ -trwają około 50 -60 lat -cykle wynikają ze zmian technologicznych i napływu innowacji

6. Przyczyny cyklicznego rozwoju gospodarki, tj. teorie wahań cyklicznych 6. 1. Teorie neoklasyczne Podstawowe założenia: Gospodarka ma właściwości stabilizacyjne – po każdym zakłóceniu wraca do równowagi Czynniki zakłócające równowagę maja charakter zewnętrzny do systemu gospodarczego (egzogeniczny – wojny, rewolucje i inne wydarzenia polityczne, odkrycia złóż mineralnych, zmiany demograficzne, innowacje techniczne, zjawiska przyrodnicze)) Zachwianie równowagi uruchamia mechanizmy endogeniczne ( tkwią wewnątrz systemu gospodarczego), które prowadzą gospodarkę w kierunku równowagi. -Teoria plam na słońcu (W. S. Jevons 1835 – 1882) Zwiększające się cyklicznie plamy na słońcu powodują okresy nieurodzaju, nieurodzaj w rolnictwie powoduje zmiany w tempie produkcji przemysłowej.

6. Przyczyny cyklicznego rozwoju gospodarki, tj. teorie wahań cyklicznych -Teoria innowacji ( J. Schumpeter 1883 – 1950) Wprowadzanie i upowszechnianie innowacji warunkuje nie tylko rozwój gospodarczy, ale także jego cykliczny przebieg -Teoria cyklu politycznego Ta teoria tłumaczy cykliczny rozwój zmianami priorytetów ekonomicznych władzy w okresach przed wyborami w celu pozyskania głosów i ponownego wygrania wyborów. ( Przez ekspansywna politykę fiskalna i monetarną rząd może doprowadzić do ożywienia gospodarczego i spadku bezrobocia w okresie przed wyborami. Skutki tych działań (wzrost inflacji, niemożność narastanie deficytu i długu publicznego) będą odczuwalne po wyborach. Nastąpi okres „zaciskania pasa” i polityki restrykcyjnej. Cele polityczne, zewnętrzne do gospodarki powodują jej cykliczny rozwój.

6. 2. Teorie keynesistowskie Te teorie wyjaśniają cykliczny rozwój uwarunkowaniami związanymi z systemem gospodarowania. Cykle koniunkturalne są konsekwencją przyjętych reguł gry w gospodarce rynkowej. Fazy spadkowe (kryzys i recesja) cyklu są efektem procesów zachodzących w fazach wzrostowych (ożywienie i rozkwit), i odwrotnie – procesy w fazach spadkowych są przyczyną umożliwiającą przejście do fazy wzrostowej. Podstawowym celem działalności gospodarczej jest zysk – celowość inwestowania mierzona jest przewidywaną stopą zysku. Zmiana rozmiaru inwestycji (zmiana popytu inwestycyjnego) spowodowana jest wahaniem stopy zysku w gospodarce.

7. Wzrost gospodarczy procentowy wzrost dochodu narodowego na jednego mieszkańca w skali roku.

7. 1 Wpływ wzrostu gospodarczego wzrost gospodarczy jest istotny z punktu widzenia -przedsiębiorców, bo gdy rośnie dochód narodowy, mogą oni oczekiwać, że ludzie będą kupować więcej ich produktów -polityków, bo wyższy dochód narodowy wiąże się z wyższymi przychodami z tytułu podatków -związków zawodowych, bo gdy wzrasta dochód narodowy mogą one domagać się podwyżki płac dla pracowników

7. 2 Rodzaje wzrostu gospodarczego prawdziwy wzrost gospodarczy – długoterminowy wzrost produkcji potencjalnej ożywienie – w krótkim okresie, świadczące o tym, że gospodarka zaczęła wykorzystywać istniejące, ale nieużywane do tej pory czynniki produkcji

Te dwa rodzaje wzrostu gospodarczego można przedstawić za pomocą granicy możliwości produkcji oraz teorii zaregowanej podaży – zaregowanego Czysty wzrost gospodarczy ukazuje popytu. Krzywa możliwości produkcji ukazuje maksymalny poziom produkcji, który można wytworzyć przy całkowitym wykorzystaniu wszystkich czynników wytwórczych (punkt B na rysunku). Przedstawia potencjalną produkcję, która w teorii zaregowanej podaży jest reprezentowana przez pionową część krzywej AS(dochod narodowy Y 2 na następnym rysunku). przesunięcie krzywej możliwości produkclina zewnątrz z punktu A do B lub też przesunięcie krzywej zagregowanej podaży AS(potencjalna produkcja Y 2 ) do AS’ (potencjalna produkcja Y 4). Ożywienie można przedstawić na przykład za pomocą ruchu z punktu C, zlokalizowanego wewnątrz krzywej możliwości produkcji, do punktu A. W schemacie prezentującym krzywe zagregowanej podaży i zagregowanego popytu jest to ukazane poprzez przesunięcie z AD(dochód narodowy Y 1) do AD’(Y 2)

Czynniki wzrostu gospodarczego -instytucje i koszty transakcyjne -postęp technologiczny -dostępne zasoby -inwestycje w kapitał fizyczny -inwestycje w kapitał ludzki -oszczędności -przedsiębiorczość

8. Rozwój gospodarczy To proces obejmujący nie tylko wzrost gospodarczy, ale także istotne zmiany w strukturze społecznej, światopoglądzie, instytucjach narodowych, ograniczanie nierówności w dochodach oraz likwidację ubóstwa. Todaro wyróżnia trzy kluczowe wartości rozwoju gospodarczego: pożywienie, poczucie własnej wartości oraz wolności od niewoli, służebności.

1) pożywienie – to zdolność do zaspakajania podstawowych potrzeb ludzkich 2) poczucie własnej wartości – polega na szacunku do samego siebie, a także na tym, że inni cię nie obrażają. 3) wolność od niewoli, służebności – oznacza wolność wyboru

Pomiar rozwoju gospodarczego Jednym ze sposobów pomiaru rozwoju gospodarczego jest stworzony przez Narody Zjednoczone Wskaźnik Rozwoju Społecznego (HDI – Human Development Index). Łączy on PKB na jednego mieszkańca mierzony według parytety siły nabywczej (dostosowany do różnych poziomów cen w różnych krajach), średnią długość życia (zdrowie) oraz edukację (liczbę lat nauki, umiejętność czytania i pisania dorosłych). HDI zawsze przyjmuje wartości od 0 (najniższy poziom rozwoju) do 1 (najwyższy poziom rozwoju).

9. Interwencjonizm państwowy 9. 1. Pojęcie i przyczyny Interwencjonizm państwowy - są to działania rządu mające doprowadzić do spłaszczenia wahań koniunkturalnych. Początkowo interwencjonizm państwowy miał na celu jedynie niwelowanie negatywnych skutków kryzysu gospodarczego. Szybko jednak okazało się, że przegrzanie gospodarki w fazie rozkwitu także wiązało się z negatywnymi zjawiskami, ponieważ im wyższe były wskaźniki w fazie szczytowej, tym większy był spadek w fazie kryzysu. W związku z tym obecne działania państwa ukierunkowane są na ograniczanie amplitudy wahań. 9. 2. Narzędzia -przedsięwzięcia inwestycyjne - zwiększające zatrudnienie bez wzrostu podaży dóbr i usług (np. roboty publiczne) -dotacje - do nierentownych przedsiębiorstw lub ich nacjonalizacja -protekcjonizm - w zakresie handlu zagranicznego (cła, kontygenty, embarga i bariery pozataryfowe np. utrudnienia odpraw celnych, dotacje dla przedsiębiorstw podejmujących produkcję eksportową) Stabilizująco na politykę rząd może wpływać także za pomocą polityki fiskalnej i monetarnej.

9. Interwencjonizm państwowy 9. 2. a. Polityka fiskalna Stymulacyjna polityka fiskalna -polityka kształtowania dochodów i wydatków państwa -głównym narzędziem polityki fiskalnej są podatki -prowadzi do zmniejszenia dochodów budżetu oraz wzrostu wydatków budżetowych – w efekcie rośnie deficyt budżetowy. W konsekwencji rosną wydatki konsumpcyjne i inwestycyjne – rośnie produkcja i zatrudnienie, niestety najczęściej rosną też ceny. Restrykcyjna polityka fiskalna -prowadzi do wzrostu dochodów budżetowych i ograniczenia wydatków – konsumpcja i inwestycje spadają; w konsekwencji spada zatrudnienie i produkcja, zmniejsza się tempo wzrostu cen.

9. 2. b. Polityka pieniężna (monetarna) Restrykcyjna polityka monetarna Ekspansywna polityka pieniężna -polityka taniego pieniądza -polega na obniżeniu stopy minimalnych rezerw gotówkowych, obniżeniu stopy redyskontowej, kupowaniu przez bank centralny papierów wartościowych ; podaż pieniądza rośnie, stopa procentowa spada -prowadzi do wzrostu: kredytów, inwestycji, popytu globalnego, zatrudnienia, produkcji -polityka drogiego pieniądza -oznacza wzrost stopy minimalnych rezerw gotówkowych w bankach, wzrost stopy redyskontowej, sprzedaż państwowych papierów wartościowych; powoduje to zmniejszenie podaży pieniądza i wzrost stopy procentowej -prowadzi do zmniejszenia się: kredytów, inwestycji, popytu globalnego, zatrudnienia, produkcji.

9. 3. Interwencjonizm rozwojowy To działania państwa prowadzące do wytyczania -pożądanych kierunków inwestowania, zapewniających rozwój nowoczesnych gałęzi gospodarki, -kierunków przestrzennego zagospodarowania, -kierunków badań naukowych i ich organizacja