Беларусь на сучасным этапе 1. Грамадска-палітычнае жыццё Рэспублікі Беларусь (1991 – 2012 гг. ). 2. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі на сучасным этапе (1991 – 2012 гг. ).
Працэс станаўлення суверэннай беларускай дзяржавы быў немагчымы без фарміравання ўласных органаў кіравання, інстытутаў і атрыбутаў незалежнай дзяржавы. Вялікія змены адбыліся ў сістэме органаў дзяржаўнай улады і кіравання. Важнай праявай суверэнітэту беларускай дзяржавы стала фарміраванне ўласнай грашовай сістэмы. У абарачэнне былі ўведзены разліковыя білеты Нацыянальнага банка Беларусі.
На працягу 1992 – 1994 гг. Вярхоўны Савет стаў арэнай жорсткай палітычнай барацьбы па пытаннях эканамічнага жыцця, вызначэння палітычнага ладу дзяржавы, будучага дагавору з Расіяй. У гэты час ішоў працэс распрацоўкі Канстытуцыі РБ. У студзені 1994 г. дэпутаты адклікалі С. Шушкевіча з пасады Старшыні Вярхоўнага Савета. На гэту пасаду быў абраны генерал міліцыі М. Грыб.
15 сакавіка 1994 г. Вярхоўны Савет РБ прыняў новую Канстытуцыю – Асноўны закон РБ. Паводле Канстытуцыі, Беларусь абвяшчалася унітарнай, дэмакратычнай, сацыяльнай прававой дзяржавай, якая валодае вяршэнствам і паўнатой улады на сваёй тэрыторыі. Канстытуцыяй была ўведзена прэзідэнцкая форма кіравання. Выбары першага Прэзідэнта былі прызначаны на 19 чэрвеня 1994 г. Кандыдатамі на пасаду прэзідэнта былі вылучаны 6 чалавек: А. Дубко, В. Кебіч, А. Лукашэнка, В. Новікаў, З. Пазняк, С. Шушкевіч. У другім туры выбараў 10 ліпеня 1994 г. амаль 80% выбаршчыкаў першым Прэзідэнтам Беларусі абралі Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнку.
З мэтай забеспячэння эфектыўнасці дзяржаўнай палітыкі Прэзідэнтам А. Лукашэнкам было праведзена рэфарміраванне сістэмы выканаўчай улады. У пачатку 1995 г. была створана падпарадкаваная Прэзідэнту скразная вертыкальная структура, якая ўключала выканаўчыя і распарадчыя органы як у цэнтры, так і на месцах.
14 мая 1995 г. адбыліся парламенцкія выбары і першы рэспубліканскі рэферэндум. Па ўсіх чатырох пытаннях (аб наданні рускай мове роўнага статусу з беларускай; аб увядзенні новых Дзяржаўнага сцяга РБ і Дзяржаўнага герба РБ; аб адабрэнні дзеянняў Прэзідэнта, накіраваных на эканамічную інтэграцыю з Расійскай Федэрацыяй; аб унясенні змяненняў у Канстытуцыю РБ, якія прадугледжвалі магчымасць датэрміновага спынення паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета Прэзідэнтам РБ у выпадках сістэматычнага або грубага парушэння парламентам Канстытуцыі) Прэзідэнт атрымаў падтрымку грамадзян.
У чэрвені 1996 г. Прэзідэнт унёс у Вярхоўны Савет прапанову аб рэферэндуме па пытаннях, якія датычылі ў т. л. і артыкулаў, замацаваных у Канстытуцыі: аб перанясенні нацыянальнага свята – Дня незалежнасці РБ – з 27 ліпеня (дзень абвяшчэння суверэнітэту ў 1990 г. ) на 3 ліпеня (дзень вызвалення Мінска Чырвонай Арміяй у 1944 г. ), аб свабодным абароце зямлі, аб адмене смяротнага пакарання, аб рэарганізацыі парламента, аб тэрміне паўнамоцтваў кіраўніка дзяржавы, аб прыняцці новай рэдакцыі Канстытуцыі РБ 1994 г.
19 – 20 кастрычніка 1996 г. у Мінску адбыўся першы Усебеларускі народны сход, на якім з дакладам “Толькі народ мае права вырашаць свой лёс” выступіў А. Р. Лукашэнка. Дэлегаты з’езда адобрылі праграму ўнутранай і знешняй палітыкі, якую праводзіла кіраўніцтва дзяржавы. 24 лістапада 1996 г. адбыўся другі рэспубліканскі рэферэндум. Беларусы выказаліся за прыняцце Канстытуцыі РБ 1994 г са змяненнямі і дапаўненнямі, прапанаванымі А. Лукашэнкам, супраць свабоднай, без абмежаванняў, куплі і продажу зямлі, супраць адмены смяротнай кары ў РБ, за перанясенне Дня рэспублікі з 27 ліпеня на 3 ліпеня.
У адпаведнасці з новай рэдакцыяй Канстытуцыі Беларусь ператваралася ў змешаную рэспубліку з шырокімі паўнамоцтвамі кіраўніка дзяржавы. Прэзідэнт з’яўляецца кіраўніком дзяржавы, гарантам Канстытуцыі, правоў і свабод чалавека і грамадзяніна. Кіраўніком выканаўчай улады з’яўляецца прэм’ер-міністр урада. Замест аднапалатнага Вярхоўнага Савета з 260 дэпутатамі быў сфарміраваны двухпалатны парламент – Нацыянальны сход, які складаецца з Палаты прадстаўнікоў (110 дэпутатаў, абраных насельніцтвам) і Савета Рэспублікі (па 8 чалавек ад кожнай вобласці і г. Мінска, і 8 чалавек, прызначаных Прэзідэнтам).
11 лютага 2000 г. у РБ быў прыняты новы Выбарчы кодэкс, у адпаведнасці з якім адбыліся парламенцкія выбары 2000 г. На іх насельніцтва рэспублікі падтрымала палітыку Прэзідэнта і ў Нацыянальны сход прайшлі толькі адзінкі апазіцыйна настроеных дэпутатаў.
18 мая 2001 г. у Мінску адбыўся другі Усебеларускі народны сход. На ім з дакладам “За моцную, квітнеючую Беларусь” выступіў А. Р. Лукашэнка. Спробы апазіцыі правесці альтэрнатыўныя прэзідэнцкія выбары былі беспаспяховымі. 9 верасня 2001 г. Прэзідэнтам РБ на новы пяцігадовы тэрмін быў абраны А. Лукашэнка. У 2002 г. былі зацверджаны словы і музыка Гімна Рэспублікі Беларусь. Аўтарам музыкі з’яўляецца кампазітар Н. Сакалоўскі, аўтарамі слоў – паэты М. Клімковіч і У. Карызна.
З цягам часу палітычная сітуацыя ў краіне набыла стабільнасць. 17 кастрычніка 2004 г. адбыліся выбары ў Нацыянальны сход РБ, на якіх ніводны прадстаўнік апазіцыі не прайшоў у парламент. Адначасова з парламенцкімі выбарамі праходзіў трэці рэспубліканскі рэферэндум аб зменах у артыкуле 81 Канстытуцыі РБ, сутнасць якіх зводзілася да адмены забароны адной і той жа асобе займаць пасаду Прэзідэнта больш за 2 разы. Пераважная большасць беларусаў прагаласавала за тое, каб унесці такія змены ў артыкул 81 Канстытуцыі РБ.
2 – 3 сакавіка 2006 г. у Мінску адбыўся трэці Усебеларускі народны сход, на якім з дакладам “Дзяржава для народа” выступіў А. Р. Лукашэнка. Сход падвёў вынікі папярэдняга перыяду развіцця Беларусі і вызначыў новыя прагнозныя паказчыкі. На чарговых прэзідэнцкіх выбарах 19 сакавіка 2006 г. кіраўніком дзяржавы быў зноў абраны А. Р. Лукашэнка. 28 верасня 2008 г. адбыліся выбары дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. У склад ніжняй палаты парламента зноў не прайшлі прадстаўнікі апазіцыйных партый.
6 – 7 снежня 2010 г. у Мінску адбыўся IV Усебеларускі народны сход, які падвёў вынікі сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны ў 2006 – 2010 гг. і зацвердзіў Праграму сацыяльнаэканамічнага развіцця краіны на 2011 – 2015 гг. Новыя прэзідэнцкія выбары адбыліся 19 снежня 2010 г. Кандыдатамі на пасаду Прэзідэнта сталі 10 чалавек. У чацверты раз народ Беларусі абраў Прэзідэнтам краіны А. Р. Лукашэнку.
Прычыны эканамічнага крызісу (1991 – 1995 гг. ): 1) Змена ўмоў дзяржаўнага існавання Беларусі, якая са “зборачнага цэху” СССР ператварылася ў самастойную дзяржаву і ўсе эканамічныя праблемы давялося вырашаць самастойна (у прыватнасці, недапастаўка сыравіны, матэрыялаў, камплектовачных, кармоў, высокія цэны на энергарэсурсы, сыравіну, скарачэнне рынку збыту прадукцыі і г. д. ). 2) Змена ўмоў гаспадарання (пераход да рыначных механізмаў, раздзяржаўленне, узнікненне розных форм уласнасці, з’яўленне новых законаў).
Асноўныя праявы крызісу: 1) спад вытворчасці ў асноўных галінах гаспадаркі; 2) рэзкае скарачэнне інвестыцый у асноўны капітал; 3) падзенне жыццёвага ўзроўню насельніцтва; 4) рост інфляцыі; 5) рост беспрацоўя; 6) рост знешняй запазычанасці.
У верасні 1996 г. Прэзідэнт А. Лукашэнка зацвердзіў “Асноўныя напрамкі сацыяльна-эканамічнага развіцця РБ на 1996 – 2000 гг. ”, якія былі прыняты пазней першым Усебеларускім народным сходам 19 – 20 кастрычніка 1996 г. Мэтай новай праграмы стала пабудова сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі, дасягненне ў 2000 г. узроўню 1990 г. па важнейшых эканамічных паказчыках. Ужо ў 1996 г. пачалося паступовае пераадольванне крызіснага падзення вытворчасці.
Эканамічныя працэсы другой паловы 1990 -х гг. можна падзяліць на 2 фазы: – 1996 – першая палова 1998 г. – высокія тэмпы росту, – канец 1998 – 2000 г. – замаруджванне тэмпаў росту. Замаруджванне ў многім было выклікана вынікам крызісу 1998 г. у расійскай эканоміцы.
У выкананні праграмы 1996 – 2000 гг. былі дасягнуты значныя поспехі. Яе рэалізацыя дазволіла пераадолець спад вытворчасці, забяспечыць штогадовыя прыросты ВУП, вытворчасці прамысловай прадукцыі, спажывецкіх тавараў, палепшыць сістэму сацыяльнай абароны насельніцтва. Узмацніўся дзяржаўны кантроль за працэсамі цэнаўтварэння, раздзяржаўлення і прыватызацыі. Але па шэрагу асноўных паказчыкаў (ВУП, вытворчасць сельскагаспадарчай прадукцыі, інвестыцыі ў асноўны капітал і інш. ) у 2000 г. узроўню 1990 г. дасягнуць не ўдалося.
У 2001 г пачаўся новы этап трансфармацыі эканомікі Беларусі. У перадвыбарнай праграме “За моцную, квітнеючую Беларусь!” А. Лукашэнка заявіў аб лібералізацыі эканомікі, стымуляванні прадпрымальніцкай актыўнасці, спрашчэнні працэсу рэгістрацыі прадпрымальніцкіх структур, скарачэнні колькасці ліцэнзійных відаў дзейнасці і г. д.
Кіраўніцтвам была распрацавана і прынята на другім Усебеларускім народным сходзе (18 мая 2001 г. ) “Праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця РБ на 2001 – 2005 гг. ”. Праграма прадугледжвала стварэнне высокаэфектыўнай сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі з дзейсным механізмам дзяржаўнага і рыначнага рэгулявання. Асноўнымі прыярытэтамі новай праграмы былі вызначаны: – нарошчванне экспарту тавараў і паслуг; – развіццё аграпрамысловага комплексу і звязаных з ім галін; – актывізацыя інвестыцыйнай і інавацыйнай дзейнасці; – далейшае развіццё жыллёвага будаўніцтва; – фарміраванне эфектыўнай сістэмы аховы здароўя.
На трэцім Усебеларускім народным сходзе ў сакавіку 2006 г. былі агучаны вынікі апошняй пяцігодкі (2000 – 2005 гг. ). Большасць планаў былі не толькі выкананы, але і значна перавыкананы. Сярэднемесячная заработная плата даведзена да 261 долара у эквіваленце. На сходзе была зацверджана “Праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця РБ на 2006 – 2010 гг. ”. На наступную пяцігодку планавалася да 2010 г. павялічыць ВУП у 1, 5 разы, па сярэдняй зарплаце падыйсці да мяжы ў эквіваленце 500 долараў, у 2 разы скараціць узровень малазабяспечанасці, выйсці на станоўчае сальда знешняга гандлю, за кошт рацыянальнага размеркавання рэсурсаў і інавацый правесці мадэрнізацыю вытворчасці, адрадзіць веску, значна павялічыць тэмпы жыллёвага будаўніцтва.
Асаблівасці беларускай мадэлі сацыяльнаэканамічнага развіцця: 1. пабудова і развіццё моцнай і эфектыўнай дзяржавы. 2. забеспячэнне раўнапраўя ўсіх форм уласнасці, усіх форм гаспадарання. 3. ажыцяўленне індывідуальнай, прадуманай прыватызацыі, якая павінна быць накіравана на павышэнне эфектыўнасці вытворчасці. 4. разгортванне шырокіх інтэграцыйных працэсаў з краінамі СНД, перш за ўсё з Расіяй. 5. шматвектарнасць эканамічных сувязей. 6. правядзенне моцнай сацыяльнай палітыкі дзяржавы. Беларуская мадэль атрымала назву сацыяльна арыентаванай шматукладнай рыначнай эканомікі.
2011 г. прынёс новыя выпрабаванні для эканомікі Беларусі. Кіруючыя колы прадпрынялі сробы выхаду са склаўшайся сітуацыі. У пачатку лістапада 2011 г. Міністэрствам эканомікі і іншымі ўдзельнікамі ўрада быў распрацаваны шэраг прапаноў па змяненні курса сацыяльнаэканамічнага развіцця на 2012 г. План быў раскрытыкаваны кіраўніком дзяржавы. 22 лістапада 2011 г. А. Лукашэнка даў даручэнне распрацаваць новы план сацыяльна-эканамічнага развіцця (зададзеныя параметры — рост ВУП у 55, 5%, інфляцыя 19 -22%). Пачатак 2012 г. даў падставы разлічваць на скоры выхад са складанай сацыяльна-эканамічнай сітуацыі.
Скачать презентацию Беларусь на сучасным этапе 1 Грамадска-палітычнае жыццё Рэспублікі
Беларусь на сучасным этапе.ppt