БЕЙХАЙ САЯБАҒЫ (ПЕКИН) Орындаған : Абылай Б. Туризм-341
Пекин қаласының орталығындағы Гугуң сарайының батыс жақ іргесінде Тайиечы деп аталатын бір көл бар. Тайиечының бір өзі Бейхай, Жұңхай және Нанхай болып үшке бөлінеді. Солардың ішіндегі ең атақтысы осы Бейхай саналады, сонау мың жылдан астам бұрын, осы жерден алғаш рет патшалық ірі саябақ ашыла бастаған еді, оны Пекин қаласындағы ең көрікті жерлердің бірі десе дегендей. Тайиечының жобалануының өзі мынадай бір өте көне аңыз-әфсанамен астасып жатыр: шығыстағы теңізде Пыңлай, Иңжоу және Фаңжаң деп аталатын үш киелі тау болыпты. Онда өмір сүретін әулие-перілерде кісіні қартайтпайтын эликсир көп болған екен. Патшалар Чин Шыхуаң мен Хан У-дилердің бәрі де кезінде кісі жіберіп, оны қанша іздетсе де қолға түсіре алмапты-мыс. Сонымен, кейін билік құрған әулеттің патшалары ақырында патша ордасының маңынан су бөгенін салып, онда жасанды киелі тау тұрғызыпты да, сандалтқан сағым-елесті көзбен көріп, қолмен ұстайтындай күйге келтірген екен.
Бейхай Пекин қаласындағы Гугуң сарайының солтүстік батысында орналасқан, шығыс жағында Жиңшан тауы, ал, оңтүстік жағында Жұңнанхай бар, ол Ляу, Жин, Юан, Миң және Чиң дәуірлерінде бірте-бірте тұрғызылған хан-патшалар саябағы, Қытайдағы қазірге дейін бүлінбей дін аман жеткен ең көне, ең мүкамал, ең кешенді, әрі өкілдік сипатқа ие патшалық парктердің бірегейі, оның Қытайдағы саябақ құрылысы тарихында өте жоғары көркемдік құны және зор ықпалы бар.
Бейхай саябағының жалпы аумағы 682 мың шм, оның ішінде көл аумағы 389 мың шм-ды алып жатыр. Жалпы, саябақ аңыз-әфсанада айтылатын «Бір көл, үш киелі тау» (яғни, Тайиечы, Пыңлай, Фаңжаң, Иңжоу) мотиві бойынша ойластырылып, жобаланған, пішімі өзгеше, бай қиялға лайық құрылған. Мұнда Бейхайдың нышаны «Тайиечы» , ал «Чиоңхуадау» дегені Пыңлайдың өзі, әуелден су ішіндегі «Туанчың» мен «Шишантай» Иңжоу мен Фаңжаңның рәмізі іспетті. Бейхайдың жалпы орналасуын жаратылыстағы жер-су мен гуманитарлық саябақтың көркемдік тұрғыда жарасымды жымдасуы десе болғандай.
Бейхай деген әуелде бір жәй жатқан шалшықты алап екен, Жин дәуірінде ондағы төбешіктерді алып тастап, көлдің орнын қазған, кеңейтіп отырып Чиоңхуадау аралына дейін жетіпті, аралда саялық рауақтар салыныпты, сондай-ақ Биянлияңнан (Қытайдың қазіргі Хынан өлкесіндегі Кайфың) Тайху тастарын тасып әкеліп, жасанды жота тұрғызыпты. Бейхайдың алғашқы келбеті осылай қалыптасқан екен. Юан дәуірінде Чиоңхуадау одан әрі кеңітіліп, соны орталық ете отырып, Даду қаласы (ол қаланы түркі-моңғолдар Ханбалық деп атаған-ауд. ) – Кіндік кент салынған. «Әуелде Бейхай, сосын Пекин салынған» деген сөз содан қалған. Миң дәуірінде Бейхай патша сарайының артқы бауы болды да, Шиюан деп аталды. Чиң дәуірінде мұнда мұнаралы ғибадатхана тұрғызылып, ол алғашында «Байтасі» , кейін «Йұң-ансі» деп аталды. Өз заманында тек патша қатындарының ғана демалып, тынығыуына арналған патшалық саябақ болған Бейхай қажетті жөндеуден өткен соң, 1925 жылы әлеуметтік саябақ ретінде ашылды. Бейхай саябағын белгіленген бағыттары бойынша жай ғана серуендеп шықсаңыз болғаны, осынау көрікті саяхат орны көңіл төріңізден орын алады.
Бейхай саябағының түстік қақпасынан еніп, Юан дәуірінде салынған Йүңанчияу көпіріне қадам тастағаныңызда, көз алдыңызда «Дұййүн» және «Жисуй» деп аталатын түрлі-түсті бояулармен әлеміштелген екі мемориалды ескерткіш менмұндалап тұрады, ал қарсы алдыңызда саябақтың орталығы деп аталатын Чиоңхуадау аралы (қысқаша: Чиоңдау) тұрады. Арал жасыл желекпен бүркеліп тұрады, сарайлар-самалдықтар бір-біріне жалғасып кете барған. Қарсы бетте Ақмұнара ғибадатханасы (Байтасы) тұр, өз заманында патша қатындары саябақты серуендеп болған соң, осы ғибадатханаға келіп, шырағдан жағып, бұдқа табынатын болған, сосын садақа тастап, Ақмұнараға шығады
Бейхай
Бейхайдың рәмізі іспетті құрылыс Ақ мұнара 1651 жылы тұрғызылған, ол Чиң династиясының патшасы Шұнжының Қытайды билегеніне сегіз жыл болғанда, тибет ламасы Намханның өтінішімен салынған, бұл өзі Пекиндегі ең әйгілі ламалық мұнара, тұтас құрылысы аса сәулетті, көркімен көз тартады, ол өзге ламалық мұнаралардан ерапайсыз еңселі, әрі асқақтығымен өзгешеленеді. Мұнараның биіктігі 5, 9 м. оның жалпы тұлғасы Бумдбаңның (тибеттік ламаизмдегі діни салтжоралғыларда қолданылатын алтар -ауд. ) тұрпатына ұқсайды, мұнараның ішінде тибетше сутралар, діни тәбәрәк заттар және екі шарира сақталған.
Чиоңхуаңдау аралының солтүстік-шығыс беткейі – атам заманғы жасамыс ағаштар аспанмен тілдескен, қолмен сызған суреттей табиғат бейнесі, көркіне көз тоймайтын көрікті жер. Көлдің терістік жағын бойлай, жота етегінде, бұрынғы заманда патшалар мен ханымдары демалатын, түстенетін сарайлары болған, ол қазір көпшілік түстенетін тамақханаларға айналған. Оның шығыс жағында екі корпус құрылыс тұр, ол Чиң дәуіріндегі патшалар мен ханымдарының, уәзір-ұлықтардың қонақасы жеп, сусындап отыратын орны, әрі Чиң династиясы әулеттерінің уақытша сарайларының бірі болған, сондай-ақ патшаның қалауымен шақырылған әйгілі суретшілер осында сурет салған. Осы арадан солтүстік-батысқа қарай жүргенде, су үстіне салынған «Шяу лиңлуң» ( «әдемі» ) деп аталатын шағын аула бар, сол жерден шығысқа бұрылып, солтүстік аулаға барсаңыз, 800 жылдық атам заманғы ақ үйеңкіні көресіз. Одан арғы жақта төрт бұрышты «жібек құрты тепсеңі» кезігеді, ол Чиң дәуіріндегі патша бәйбішелері мен тоқалдарының жібек піріне тасаттық беретін орны болған, әрі Бейжиң қаласындағы әйгілі тоғыз тепсеңнің (алтардың) бірі.
Саябақтың батыс жағында, көлді бойлай бес рауақ (самалдық) салынған, алыстан қарағанда қалықтап жүрген бес айдаһарға ұқсайды, сондықтан да ол «Улұңтиң (Бес айдаһар рауағы)» деп аталып кеткен. Бұл жер Чиң патшалары мен ханымдарының ай қарап, қармақсалып, фейерверк (отшашу) тамашалап, сауық-сайран құратын жері болған. Рауақтың батысында бірсыпыра құрылыстардың ірі шоғыры орналасқан, ол жалпылама «Шяушитян» ( «кіші бейіс» )деп аталады. Ондағы «Уанфолоу (Түмен будда ғимараты)» және «Жилы шыжие (Мұңсызғалам)» негізгі құрылыстар есептеледі, бұны патша Чиянлұң өзінің туған шешесі Шяу Шың Хананаға ұзақ ғұмыр, баянды бақыт тілеп арнайы салдырған. Осымен Чиңхуадау аралы аяқтайды. Одан ары «Туанчың» мен «Шишантайға» барып серуендеуге болады. Бейхай саябағы Қытайдың тарихи саябақ салу дәстүрін сақтап, әр аймақтың саябақ салу өнерінің артықшылықтарын кеңінен қолдана отырып салынған, сондай-ақ онда солтүстік өлкелердегі бау-бақшаларға тән кең тыныстылық пен дарқандық та, оңтүстіктегі отбасылық саябақтарға тән тұңғыйықтық пен сан-алуандық сипат та бар, сонымен бірге, одан хан-патшалардың сарайларына тән сәулеттілік пен діни ғибадатханаларға тән салмақты байсалдылық та менмұндалап тұр, онда сан алуан сыр мен сымбат тамаша қабысқан. Бейхай саябағы мемлекеттік АААА дәрежелі көрікті саяхат нысаны. Саябақта қайық серуені сияқты түрлі сауық-сайран түрлері жолға қойылған, онда жыл бойы түрлі көрмелер өткізіледі, бұл жер шынымен де қытайлық және шетелдік туристердің саяхат жасайтын тамаша орнына айналды.
Скачать презентацию БЕЙХАЙ САЯБАҒЫ ПЕКИН Орындаған Абылай Б Туризм-341
парк.pptx