БАҚ тіліндегі ауытқулар Сөз қысқалығы Сөз нұсқалығы Сөз

БАҚ тіліндегі ауытқулар

Сөз қысқалығы Сөз нұсқалығы Сөз дұрыстығы

Ілік жалғауын артық қолдану Көптік жалғауын артық қолдану Ырықсыз етісті себепсіз қолдану Тәуелдікті артық қолдану Сөз мағынасын жалпылап түсіну

Анықтық 3 курстың студенті Танықтық 3 курс студенті

5. Екеуі де 35 жылдан бері бас қосып, үш бала тәрбиелеп, ұлдарын ұяға, қыздарын қияға қондырып, солардан тараған ұрпақтың қызығына кенеліп, шаңырақ шаттығын шалқытып отырған жандар. (К.Көпбаева, “Еңбекпен өрген өмірін” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті, 19.07.2014).

Нақты дәлелдермен ұсталғандардың өзі сот залында түрлі айла-шарғылар жасап, құйрықтарын ұстатпайды.

8. Маңғаздана денесін тік ұстаған офицерге кім болмасын біреудің алдында бас иген жараспайды. (А.Нугумарова, “Біртуар батыр тұлға” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті, 24.05.2014).

9. “Алматы облысының құрметті азаматы” атағының куәлігі мен төсбелгісін салтанатты жағдайда тапсырды. (Б.Елеусіз, “Ардақты атамыздың мерейтойы” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті, 17.05.2014).

10. Кәмелетке толмағандар арасындағы бақытсыз жағдайлардың алдын алу мақсатында, Алматы-1 станциясындағы Желілік ішкі істер бөлімінің кәмелетке толмағандар істері жөніндегі бөлімшенің қызметкерлері үнемі болат жол бойына орналасқан білім мекемелеріне түсіндірме жүргізеді. (Е.Тәкешов, “Оқыс оқиғаларға жол бермейік” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті, 08.05.2014).

ҚАЗАҚСТАН ZAMAN

1. Бірен – сарандары болмаса, кейін өз қолдары өз ауыздарына жеткендер, кезінде бір түйір нанын бөліп берген қазекеңдерді менсінбеуді шығарған.

Көгілдір экранда қызмет істейтін барлық жұмысшылар эфирге материал дайындағанда көк жәшіктің ар жағында жүз, мың, миллионға жуық көздердің бар екендігін ешқашан естен шығармағаны жөн.

Ал сапалы фильм, интеллектуалдық ойын, әлеуметтік ток-шоу, спорттық хабарлар дұрыс дамымаған, соқа тимеген тың жердей болып жатыр.

Ал облыс әкіміне кіре алмай, шақшадай басы шарадай болып, оққа тосқан кеудесін мұң басқан қазына қартымыз ешкімнің көзіне түспей қойды.

Өнерге өлермендік емес, мемлекет тарапынан көрегендік керек екен.

Салмағына қарай алмағы да жаман болмаған шығар, айтыс ақындары айтысқан сайын бір-бір “темір тұлпар” мініп жатады.

1. Ғылымға жасалған “жиендік” асқынып барады. Шынайы ғылымның дамуына плагиат айтарлықтай кесірін тигізуде. ( “Ғылымға жасалған “жиендік” асқынып барады” мақаласы, “Жас қазақ” газеті, 27.06.2014).

«Базбір сарапшылар құрылуы күтіліп отырған Еуразиялық одақтың ішінде де қызық жағдайлар қалыптасып отыр, яғни оған қатысушы мемлекеттер арасындағы экономикалық кірігу үдерісінің күшеюімен қатар этникалық ұлтшылдық та күшеюде екенін алға тартады.» («Қазақстан мен Ресей арасына сына қағушылардың көздегені не?»)

«Сондықтан бұл біздің тараптың Еуразиялық экономикалық одақтан бөлек, қалтасының қалыңдығы мен тауар түрінде ұқсастықтары бар басқа тұрақты рынок іздеуіміздің қажеттілігін тудырғаннан болса керек.» («Иран президентінің Қазақстанға келісінде не сыр бар?»)

«Егер осы жағынан алсақ, Ресей билігінің қазақстандық әріптестеріне тікелей «кеңес беруі» арқылы жасалып жатқан байланыс деп санау сәл жөн емес секілді көрінеді» («Иран президентінің Қазақстанға келісінде не сыр бар?»)

6-ұйғыр сыныбы тоқалдан туған таздай ала бөтен аптасына екі рет қана мемлекеттік тіл пәнімен «жылап көріседі».» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

7.Жүрексінген дауыспен сұрайды. (А.Тойшыбайұлы, “Қалай қарасаң, солай көрінеді” мақаласы, namys.kz)

8. Аздап жүрексініп алған соң үшінші жұмысшыға барды. (А.Тойшыбайұлы, “Қалай қарасаң, солай көрінеді” мақаласы, namys.kz)

10. Ағамыз жетпістің биігіне көп жетістігімен шығып отыр. (Б.Қадықов, “Еңбегімен елге еленген энергетиктің ерен еңбегі” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті, 31.05.2014).

1. Би демекші, Талғар әкімінің орынбасары Дәрменияр Қыдырбекұлының танго биіне тербетілгені де ешкімді бей-жай қалдырмады. (К.Көпбаева, Е.Әлиасқаров, “Мәні мен маңызы астасқан мәдени мереке” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті, 5.07.2014).

4.Қарсыластарына лайықты тұрыстық бере алмады. (А.Тойшыбайұлы, “Қалай қарасаң, солай көрінеді” мақаласы, namys.kz)

6. Гимназиядағы соңғы қоңырау салтанаты сан алуан істермен жалғасты. (Өз тілшіміз, “Абай гимназиясында” мақаласы, “Заман жаршысы” газеті,31.05.2014).

«7-11-ұйғыр сыныптары қазақ тілін аптасына үш рет армандарына үкілеп қосады, болашақ қазақша білімдерін бекітуге тырысады.» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

«Демек, бұл саяси экономикалық қадамда біздің биліктің тиімді жолды таңдаудан тая қоймағанын және ресми Мәскеудің «ысқырып шақыратын» санаулы мемлекеттерінің қатарында емес екенін білдірсе керек» («Иран президентінің Қазақстанға келісінде не сыр бар?»)

««...Оған жергілікті атқарушы билік жауапты», - деп сырғытпа сөзді сүйкеп, жанамалай өте шыққан.» («Асыра сілтеген министр, «жанайқайы» көп мектептер» Н.Қабылбек)

«Арада бір апта өтпей-ақ, БАҚ беттерінде сырты сұлу көрінген кей мектептердің «ішіндегі» жанайқайлары шыға бастады.» («Асыра сілтеген министр, «жанайқайы» көп мектептер» Н.Қабылбек)

«Оңтүстік Қазақстан, Қарағанды, Атырау т.б. облыстардағы үш ауысымды мектептің «көз жасына» бей-жай қарау тіпті мүмкін емес.» («Асыра сілтеген министр, «жанайқайы» көп мектептер» Н.Қабылбек)

«Себебі балаларына оқулық іздеп базар аралап, дүкен сөрелерін тінткілеген ата-аналар саны күн сайын артып келеді» («Асыра сілтеген министр, «жанайқайы» көп мектептер» Н.Қабылбек)

«Оқу ордасы соңғы сәттерге дейін түрлі инстанцияларға шығып, шағымданып, өздерінің өмір сүруге құқылы екенін дәлелдеп бақты» («Университет шаңырағы құлады» Б.Мәуленұлы)

«Барлық ұлт сыныптарындағы мемлекеттік тіл пәнінің жүктемесі қаңтардағы өзгеріс халінде әлі қаңтарылып тұр» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

«Аталмыш сынып оқушыларының қазақ тілін өткен жылмен салыстырғанда бір сағатқа артық «қаужайтыны», әрине, қуаныш.» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

«Тек осы қуаныш неге өзге сыныптарды сырт айналып өтіп, жүзін емес, сыздауық сыртын беріп тұр?» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

«Орыс сыныптарында (5-11) Жұмағұловтың патшалығы кезіндегі соңғы жылы бес сағаттық жүктемеден үш сағатқа шолтырайған күйінен төрт сағаттық деңгейде әрі-сәрі боп ол тұр» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

«Егер қазақ тілінің грамматикасы мен қоғамдық-әлеуметтік маңызының оқушылар санасына сіңірілуі дәл осы 5-11 сыныптарда жүргізілетінін ескерсек, қырау шалған қазақ тілі сағаттары селкеу көңілді күмәннан арылта алмасы хақ» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

«Жауабы жарытымсыз, жанды жүдетер сұғанақ сұрақ» (««Ала қойды бөле қырыққан» министр ме, әлде...» А.Рақышева)

Үйге тапсырма Нұргелді Уәли “Сөз мәдениеті” (Алматы, 1983ж.) кітабын оқу Газет мақалаларынан қате қолданыстар теріп, қандай қатеге жататынын анықтап келу.