Б. в. Петровскийдің жіктемесі • Физиологиялық-функцияналдық бұзылыстар:

Б. в. Петровскийдің жіктемесі • Физиологиялық-функцияналдық бұзылыстар: • Механикалық бұзылыстар: • Органикалық бұзылыстар:

Физиологиялық - функцияналдык бұзылыстар. • Демпинг синдром. • Гипогликемиялық синдром. • Келер ішектің функционалдық синдромы. • Резекциядан кейінгі агастралдық астения синдромы.

Механикалық бұзылыстар: • Келер ішектің механикалық синдромы. • Ішек аралық анастомоздардың қызметінің бұзылуы. • Анастомоздың қабынуы. • Анастомоз тесігіне шырышты қабықтың ығысуы. • Операция жасау техникасында жасалған қателіктер.

Органикалық бұзылыстар: • Анастомоз н/е асқазан қалдығының пептикалық жарасы. • Золлингер-Эллисон синдромы. • Анастомоздың тыртықталып қалыбын өзгертуі мен тарылуы. • Рефлюкс-эзофагит

Демпинг синдром. • Демпинг синдром-сөздің дәл мағынасы «тасталу синдромы» терминімен айтылады (агастралдық астения, резекциядан кейінгі синдром). Бұл синдромның болатын себебі: • Резекция кезінде асқазанның секреция шығаратын аймағының алынуы. • Асқазан секрециясын реттейтін механизмнің бұзылуы. • Нервтердің зақымдалуы. Патогенезінде операциядан кейін ас бірден ішекке түседі, ол кезде ішек ішіне жасуша ішіндегі сұйықтық жасуша сыртына шығып түскен асты жібітеді (смягчает), осы себептен АҚМ төмендейді, осы кезде қанда гипергликемия пайда болады, тағы қанда серотонин, гистамин жоғарылап ол өз кезегінде АD қысымды төмендетеді. Төменгі суретте Бильрод ІІ операциясы операцияда Демпинг синдромы пайда болу жиілігі өте жоғары!!!

Демпинг синдром дәрежесі: І-Жеңіл дәрежесі: Сүт қосқан н/е көмірсулары көп тамақ ішкеннен соң 10 -15 мин өткенде науқастың басы айналып әлсіздік пайда болады, лоқсып құсқысы келеді. Ps 10 -15 ке жылдамдайды. AD 10 - 15 ке төмендейді. АҚМ 200 -300 мл азаяды. Кіші дәретпен адреналин мен норадреналин 2 -3 есе көбейеді. Дене салмағы 5 кг төмендейді, жұмысқа қабілеті сақталады. ІІ-Ортаңғы дәрежесі: 20 -40 мин бас айналу жүрек тұсы ауырғаны сезіледі, іш өту және қатты терлеу болады. Бұл дәрежесінде ішкен тағам түріне байланыссыз, Ps 20 -30 ке жылдамдайды. AD 15 -20 ке төмендейді. АҚМ 300 -500 мл азаяды. Кіші дәретпен адреналин мен норадреналин 3 -5 есе көбейеді. Қанда серотонин 1, 5 -2 есе артады. Дене салмағы 5 -10 кг төмендейді, жұмысқа қабілеті азаяды. ІІІ-Ауыр дәрежесі: Ауру ішкен тамақтың түріне және мөлшеріне байланыссыз 1 сағ созылатын толықсу, талу және іш өтумен байқалады. Ps 20 -30 ке жылдамдайды. AD 20 -30 ке төмендейді, АҚМ 500 мл азаяды. Қанда серотонин 2 -3 және оданда көп есе артады. Дене салмағы 10 кг төмендейді, жұмысқа қабілеті жоғалады. Диагностикасы: Ол үшін науқасты түрегелдіріп, сүңгі(зонд) арқылы 150 мл. 50% глюкоза ерітіндісінжіберу керек ( демпинг синдром сынамасы).

• Консервативті: алдын алу мақсатында науқасқа тамақтан 20 - 30 мин бұрын 30 -40 мл. 0, 25 -0, 5% новокаин ерітіндісін немесе 0, 5 г. анестезинді; жүйкесінің қозуын басу үшін валериан, элениум, триоксазин, беллоид, белласпон дәрілерін береді. резекциядан кейін сөлдің аздығынан ас қорытуды жақсарту мақсатында тамақ алдында тұз қышқылы мен пепсин, 1 ас қасықпен асқазан сөлін, 1 г панкреатин беріп, 1 дөңгелек абоминді тамақпен бірге беру. Қандағы серотонинді азайту үшін Дезерил (1 мл немесе 0, 5 мг)тамақ ішерден 10 мин бұрын, резерпин мен исмелин 0, 25 мг. Күніне 1 -2 рет.

Демпинг-синдромда жасалатын операциялар: • Асқазан-ішек анастомозының кеңіген тесігін 2, 2 - 2, 5 см-ге дейін тарылту. • Ащы ішекке қиынды салып реконструкциялау қайта құру. • Тоқ ішектен қиынды салып қайта құру. • Бильрот-ІІ операциясының орнына реконструктивті түрде Бильрот-І операциясын жасаған дұрыс, немесе Е. И. Захаровтың тәсілі бойынша ащы ішектің бір бөлігін қиып алып, асқазанның қалдық тұқылы мен ұлтабардың арасына жалғау ретінде пайдалану керек. • Ваготомия • Ащы ішектің алдыңғы бөліктерін денервациялау жүйкесіздендіру

Гипогликемиялық синдром. • Асқазан резекциясын немесе гастроэктомиядан кейін тамақ ішкеннен 1, 5 -3 сағаттан соң немесе ауыр салмақты жұмыстардан кейін ұстама сияқты ауру пайда болады. Ол қандағы қанттың - глюкозаның азаюына байланысты (60 -70 мг%). Науқас тез шаршайды, әлсізденеді, басы ауырады, артериялық қан қысымы азаяды, асқа тәбеті ашылады, кейде есінен айырылады. Осы уақытта тамақ ішсе немесе тәтті тағамдар жесе, жоғарыда айтылған белгілер жоғалады. Демпинг синдромынан негізгі айырмашылығы осы. Ауырлығына байланысты үшке бөлінеді: • І-дәрежесі - науқас тамақтанғаннан 2 -2, 5 сағаттан соң ауруы ұстап, жетісіне 2 -3 рет байқалады. • ІІ-дәрежесі ұстамасы жетісіне 2 -3 рет ұстайды. Науқас бұған мән беріп, жиі тамақтанып, аурудан алдын ала сақтанады. • ІІІ дәрежесі ауру күнде ұстайды, ұстамалы науқас өте жиі тамақтанып, еңбек ету қабілетінен айырылады.

Келер ішектің функционалдық синдромы. • Бұл ауру операциялық техниканың жетіспеушілігінен, жабыспалы процестің дамуының салдарынан пайда болады. Ішектің келер иірімінде эвакуациялық қызметі тоқтап қалады немесе қиындайды. Эпигастрияда әсіресе оның оң жағына қарай бір ауыр нәрсе тұрғандай сезіледі және іштің ауырғаны пайда болады. Таза өтінде ішкен тағам аралас өтті құсық пайда болады. Құсудан кейін жағдайы жақсарғандай болады. Ауырлығына байланысты үшке бөлінеді: 1. Жеңіл дәрежесі 2. Орташа дәрежесі 3. Ауыр дережесі

Резекциядан кейінгі агастралдық астения синдромы. • Бұл ауру резекциядан кейін азқазан, бауыр және ұйқы безінің ас қорытуы бұзылады. Тағам тоқтамастан, тікелей ащы ішекке барып түседі. Асқазанның, ұлтабардың және ащы ішектің шырышты қабықтарында сему болады. • Патогенезі: Асқазанның бос, байланыспаған тұз қышқылының өте азаюынан ас қорыту процесі төмендеп, асқазан ішек жолына түскен бактерияларды жою қабілеті азаяды. Бұл күшті вирулентті бактериялар түрінің өсуіне және ултабар, өт қабы, ұйқы безі қабынуына акеп соғады. Организмде витамин жетіспеушілігі байқалады. Асқазаннан ас аш ішекке тұз қышқылымен қорытылмай түседі. Ұлтабардың ас қорытуға қатыспауы өт қабымен ұйқы безі жұмыстарын бұзады. Осының бәрі адам денесінде ақуыз, май, оттегі және витаминдер алмасу бұзылысының өте ауыр түріне алып келеді.

А- Антрумэктомиямен бағаналы ваготомия (анастомоз Бильрод І). Б- Антрумэктомиямен бағаналы ваготомия (анастомоз Бильрод ІІ). В- Пилоропластикамен бағаналы ваготомия. Г- Гастроэюноанастомоз бағаналы ваготомия. Д- Селективті проксималды ваготомия. Е- Ру анастомозы.

Клиникасы: Әлсіздік Ісіну Арықтау Іш өту күніне 5 -6 рет Нүкте тәрізді бөртпелер және экземалар. Емі: Консервативті: Суйықтармен қан құю және денедегі қабыну процестеріне қарсы дәрілер жібереді. Емнің нәтижелілігі тағам қабылдау режимін нақты ұстауға байланысты. Оперативті: Қайта құру операциялар жасалады. Негізгі мақсаты ас қорытуға ҰЛТАБАРДЫ қайта құрастыру, қалған асқазан бөлімін кеңейту және ішекке асқазаннан астың біртіндеп жайлап түсуін қамтамасыз ету.

Гастроэзофагальдық рефлюкс. Мұндай асқыну асқазан ішіндегі заттың қайта түсуінен болады. Оның себебі асқазан резекциясынан кейін өңеш пен асқазан аралық қыспақтың созылып, әлсіреп, асқазандағы қышқыл заттардың өңешке түсуіне байланысты. Ондай жағдайда өңештің қабынуы басталады. Жай қабынудан басталып, жаралы қабынуға әкеп соғады. Шағымы: төс астының күйген сияқты ауырсынуы, әсіресе төменгі 1/3 нен басталып жоғары тарайтыны және ауыздан көп сілекей ағуы. Еңкейгенде ауырсыну күшейеді. Тамақтан соң 1 -2 сағ өткеннен кейін адамды мазалайтын қыжыл пайда болады. Оны басу үшін науқас су ішеді немесе тағам қабылдайды. Бірақ бұл көмектеспейді. Өте жиі кездесетін белгі гипохромдық анемия. Бұл өңештің шырышты қабатынан қан кетуінен болады. Қабынуға байланысты өңештің тарылуыда байқалады. Диагностика: Рентген, Эзофагогастроскопия. Емі: Жиі консервативті ас қабылдауды режимін ұстау. Ұйықтаған кезде жастығын биіктету. Дәрімен емдеу өңеште пайда болған жараға байланысты. Оперативті емі: негізгі міндеті Гисс бұрышын қалпына келтіру. Ол асқазан түбіне эзофагофундопликация операциясы жасалады.

Анастомоз н/е асқазан калдығының пептикалық жарасы. Анастомоздың пептикалық ойық жарасы, резекцияланған асқазан ауруы ішінде ең ауыр өтетін түрі болып саналады, кездесу жиілігі - 0, 5 -5%-дан аспайды. Гастроэнтеростомиялардан кейін 4 -6%дай, асқазан резекциясынан кейін -1%дай. Асқазан резекциясынан кейінде өніп шығатын тұзды қышқылдың ащы ішек шырышты қабатына тигізетін зиянды әсерінің салдарынан пептикалық ойық жара пайда болады. Пайда болу себептері: 1. Операциялық техникалық қателіктер: асқазанның антральды бөлімінің жартысын алып тастап кету, мұндай жағдайда ваготомиясыз тым тиімді жасалған асқазан резекциясында асқазанға сөндіру резекциясын жасағанда кездеседі. 2. Ульцерогендік аденомалар болса, (Эллисон-Золлингер синдромы). 3. Асқазан сөлінің зиянды әсеріне ащы ішектің шырышты қабатының қорғайтын қасиетінің төмендеуі. Клиникасы: құрсақтың қатты ауырсынуы жиі өте қатаң болады. Сол жақ қабырға астынтында орналасады. Кеуде қуысы сол жағы және арқаға иррадиация береді. Бұл ауруға ілесе кететін рефлюкс эзофагиттің салдарынан асқазанның қыжылдауы жиі болады. Адам өте арық болады. Тамақ ішуден қашқақтайды себебі ауырады. Диагностикасы: ең тиімдісі Фиброгастродуаденоскопия(анастомоз жағдайын көреміз, келер және кетер ішек қандай екенін көресіз,

Асқазанға жасалатын реканструктивті операциялар.

Золлингер-Эллисон синдромы. Өте тез арада ойық жаралы диатез, асқазан сөлінің гиперсекрециясымен, қайта-қайталанғыш, емге көнбейтін ұйқы безінің аралшықғындағы ісігі бар ауру. Асқазандағы қысымның, антральды бөлімдегі ph-тың, қандағы кальцийдің жоғарылаулары гастринның мол түзілуін белсендіреді. Морфологиясы: асқазанның шырышты қабатында кішкене ғана капсуламен шектелген, дөңгелектеу, бұршаққа ұқсас, ақ, сары, қызыл бұрыл түсті гастриномалар орналасады. 0, 3 -10 см көлемде. Микроскопиясы: ортада орналасқан ядролары бар бірнеше қабырғалы жасушалардан тұрады, протоплазмасында көптеген базофильді гранулалар бар. Клиникасы: асқазанмен ұлтабар ойық жараларына ұқсас, эпигастрийде өте қатты ауру сезімі, құсу, азу, жиі эзофагитпен көрінеді. Тамақтанғаннан соң аурсыну басылады. Тәулігіне 7 -15 рет диарея, ал кейбірінде аса жоғары асқазан және ішек секрециясы болсада ойық жара болмауы мүмкин. Диагностика: Асқазан секрециясы түңгі уақытта 12 сағатта -250 мл сау адамда, ойық жарасы бар адамда -1000 мл, ал Золлингер- Эллисон ауруында-2500 мл, кейде 4000 -8000 мл жетеді.

Емі: 80% жағдайда гастрэктомия қолданады. Болжамы: асқазанның 2/3 бөлігіналып тастағанда 18% науқастар 5 жыл. Субтотальды резекциядан 27%. Бір ғана гастрином және асқазан резекциясы жасалғандардың 60 - 64%. Гастрэктомиядан 73%, егер гастрэктомия бірден орындалса 87%.

Хирургиялық ем гастрэктомиядағы анастомоз түрлері Горизонталды өңеш Орру–Ханту-Накаяме ішщек анастомозы Мак. Ниру және Пэку Бойынша анастомоз бойынша анастомоз

Сапожков-Юдин Гиляровоич анастомозы анастомзы

Назар аударғандарыңызға рахмет!!!

Қолданылған әдебиет. 1. Госпиталдық хирургия Ғ. Қ. Сапарова. Ж. Б. Бижанова. 2. Хирургия Б. Д. Нурахманов. , А. С Ибадильдин. , М. Н. Намазбеков. , 3. Жалпы хирургия К. Д. Дурманов. 4. Хирургиялық аурулар М. Н. Кузина. 5. WWW. GOOGLE. RU