B və C virus hepatitləri (etiologiya və epidemioloji aspektləri) Ə. Əliyev adına ADHTİ, yoluxucu xəstəliklər kafedrası Eyvazov Təyyar Haşım oğlu
Ø Yer kürəsində 1 mlrd-dan artıq insan B və C virus hepatitlərinə yoluxub; Ø Onların 25%-də ifadəli fibroz və ya sirroz inkişaf edir; Ø Qaraciyər sirrozunun maksimal yayılması 2010 -2015 -ci illərdə olacağı güman olunur.
Virus hepatitlərinin xronikləşmə tezliyi 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. А В С D E F G 0% 5 -10% > 80% 45% * * *
HBV öyrənilməsi mərhələləri 1960 -cı illər. – «avstraliya» antigeninin kəşfi (HBs. Ag) 1970 -ci illər. – HBe. Ag kəşfi; -HBV markerlərinin seroloji diaqnostika metodlarının işlənilib hazırlanması 1980 -cı illər. – HBV əlyhinə vaksinin hazırlanması -Preqenom RNT-nin əks transkripsiyası vasitəsi ilə virusun replikasiya mexanizminin müəyyən edilməsi; - Virus DNT-nin aşkarlanması üçün hibridizasiya metodunun işlənib hazırlanmasıра; - Spesifik HBİg qaraciyər transplantasiyasından sonra infeksiyanın residivinin profilaktikası məqsədilə tətbiqi; - B hepatitinin müalicəsində interferon tətbiq olunub 1990 -illər. – HBV DNT diaqnostikası üçün PZR metodu işlənilib hazırlanıb - Hepatit B müalicəsində lamivudinin tətbiqi qəbul olunub
HBV strukturu və xüsusiyyətləri • DNT tərkibli virus olub Hepadnaviridae ailəsinə daxildir • Xroniki HBV infeksiyalı xəstənin qanında 200 mlrd-a qədər virion olur • Hər gün 100 mlrd-a qədər yeni virion sintez oluna bilər • Qan zərdabında HBV yarım-yaşama dövrü 24 -48 saat təşkil edir • Yoluxmuş hepatositin yarım-yaşama dövrü 10 -100 gün təşkil edir
HBV quruluşu 42 nm diametrli virion: • Əsasını HBs. Ag təşkil edən 7 nm qalınlıqlı zülal-lipid qişa • DNT, DNT-polimeraza və nüvə antigeni(HBc. Ag ) yerləşdiyi 28 nm diametrli sferik ürəkcik( nukleokapsid)
HBVquruluşu
HBV genotipləri B S-X 97850 -B G S-D 00331 -B S-M 54923 -B S-AB 010289 -B S-AB 033554 -B F AB-064310 -G-470 S-AF 160501 -G AF 405706 -G-470 S-U 91831 -F S-U 91808 -F S-U 91818 -F AY 090455 -F-470 S-X 51970 -A-ref S-AB 014370 -A S-AF 090840 -A AY 090460 -H-470 AY 090454 -H-470 AY 090457 -H-470 A S-S 50225 -A H C S-AB 014360 -C S-X 52939 -C S-X 75657 -E E S-M 12906 -C S-L 24071 -E S-D 12980 -C S-D 50519 -C S-L 29017 -E S-X 75664 -E S-X 97848 -D S-X 02496 -D S-AB 033558 -D S-X 65259 -D 0. 01 S-Z 35716 -D D
B heatiti virusunun genotipləri Genotip Dünya regionları A B və C D Şimali Avropa, Afrika Аsiya Cənubi Avropa, Yaxın Şərq E F və H G A, B, C, və D Аfrika Mərkəzi və Cənubi Amerika Аfrika АBŞ Mc. Mahon BJ Semin Liver Dis 2004; 24: 17– 21 Chu CJ et al. Gastroenterology 2003; 125: 444– 451
Dünyada HBV-nin müxtəlif genotiplərinin yayılması F D A, B, C, D C C D D E D Bj Ba F F A A, B, C, D Əhalinin miqrasiyası ilə əlaqədar vəziyyət daim dəyişir Fung SK, Lok AS. Hepatology 2004; 40: 790– 792.
HBV-infeksiyasının epidemiologiyası § Dünyada(əhalinin 5%-i) 350 mln xroniki yoluxmuş şəxslər § Yoluxmuşların 75%-dən çoxu Asiya. Sakit okean regionunda yaşayır § HBV mənşəli qaraciyər xəstəliyindən hər il 1 -2 mln-a dək insan vəfat edir § Bütün ölüm səbəbləri arasında HBV 10 cu yeri tutur
HBV dünyada yayılması 8%: yüksək 2 -7%: orta <2%: kiçik
Virus hepatitlərinin yayılması 01. 2010 – 11. 2011 -ci il dövründə Bakı şəhərində və Azərbaycanın 8 rayonunda 8951 insan (52, 3% - kişilər) İFA metodu ilə HBV və HCV seroloji markerlərinə müayinə olunub. Orta hesabla müayinə olunanların 6, 8%-də HBs. Ag(3, 6%) və anti-HCV(3, 2%) aşkar olunub. Ən yüksək səviyyəli aşkarlanma Аgdaş (12, 7%), lənkəran (11, 6%), Bakı (8, 1%), Şəmkir (8, 7%), Gəncədə (7, 5%) rast gəlib.
B hepatit virusunun orqanizmin müxtəlif sekretlərində konsentrasiyası Yüksək qan zərdabı yara ifrazatı Orta sperma Vaginal möhtəviyyat tüpürcək Kiçik sidik nəcis tər göz yaşı ana südü
Əsas yoluxma mexanizmləri • Parenteral - Qan və qan məhsullarının köçürülməsi - İnyeksion narkomaniya - invaziv diaqnostik və ya müalicəvi tibbi müdaxilələr • Perinatal • Cinsi • Məişət-təması, pirsinq, manikür, tatuaj
HBs. Ag, anti-HBs-ə skrininq olunmalı kontingent • • • Dializli pasiyentlər Оnkohematoloji pasiyentlər HİV-ə yoluxmuşlar Hamilə qadınlar Tibb işçiləri HBV-yə yoluxmuşların ailə üzvləri və seksual partnyorları Qaraciyər sınaqları dəyişilmiş şəxslər Qaraciyərin səbəbi məlum olmayan xəstəliyi olan şəxslər Şişəleyhinə kimyəvi terapiya və immunsupressiv terapiya alması planlaşdırılan şəxslər Skrininqin mənfi nəticəsi olduqda göstərilən kontingentlər vaksinasiya olunmalıdırlar
Əsas risk qrupları Donor qanı resipiyentləri Təsadüfi cinsi əlaqədə olan şəxslər Tibb personalı Virus-gəzdirici analardan doğulmuş körpələr İnyeksion narkomanlar Həbsdə olanlar, uşaq və qocalar evlərinin sakinləri
HBV-nin əsas yoluxma yollarının tezliyi Isveç
HBV-nin perinatal yoluxma riski • Ananın qan zərdabında HBe. Ag olarsa yenidoğulmuşun yoluxma riski 90%-ə çatır • Anada HBe. Ag olmadıqda – 50%-ə qədər • Anada eyni zamanda HİV infeksiya olarsa yenidoğulmuşun yoluxma riski daha da artır
Virusla infeksiyalaşmış tibbi iynənin batması nəticəsində yoluxma riski HBV-üçün – 30% HCV-üçün – 3% HIV-üçün – 0, 3% Bundan başqa yoluxma riski iynənin diametri, iynədəki infeksiyalaşmış materialın miqdarı, iynənin batma dərinliyindən də asılıdır.
XBH-nin diaqnostik kriteriyaları • HBs. Ag aşkarlanır > 6 ay • HBV-DNT zərdabda > 105 nüm/ml • АЛТ/АСТ-nin daimi və ya periodik yüksəlməsi • Hepatitin aktivliyinin histoloji əlamətləri (HAİ > 4) AASLD Practice Guidelines, 2001
АЛТ-nin normal səviyyəsi Normanın yuxarı həddi kişilər üçün – 30 İU/l qadınlar üçün – 19 İU/l Keeffe E. et al. Clin Gastroentrol Hepatol. , 2006
Morfoloji müayinə metodları (METAVIR sistemi) Təsvir Fibroz indeksi Fibroz yoxdur Portal traktların fibrozu, septalar əmələgətirmədən Portal traktların fibrozu, təktək septalarla (porto-portal) F 0 F 1 Çoxsayli septalar (portosentral) Sirroz F 3 F 2 F 4
Внутрипортальный Множество септ, деформация, мостовидные изменения Портальный, с редкими септами Цирроз
Histoloji aktivlik indeksi(HAİ) Knodell R G və b. 1981 1. Periportal nekrozlar, o cümlədən körpüvarı Qiymət Хarakteristika 0 yoxdur 1 Əhəmiyyətsiz körpüvari nekrozlar 3 Mülayim körpüvari nekrozlar, portal traktların əksəriyyətinin dairəsinin 50%-dən az hissəsini tutur Yayılmış körpüvari nekrozlar, portal traktların əksəriyyətinin dairəsinin 50%-dən çox hissəsini tutur 4 10 Multilobulyar nekrozlar
Histoloji aktivlik indeksi(HAİ) Knodell R G və b. 1981 2. Lobulyar aktivlik (iltihabi-nekrotik) Qiymət Хаrakteristika 0 Lobulyar komponent yoxdur 1 İltihabi infiltrat paycıq daxili, lakin nekrozsuz Yayılmış fokal nekrozlar, paycıq və ya düyünlərin 1/3 -dən azında. Paycıqdaxili nekrozlar , paycıqların və ya düyünlərin 1/3 -dən çoxunda, körpüvari nekrozlar 2 3
Histoloji aktivlik indeksi(HAİ) Knodell R G və b. 1981 3. Portal iltihab Qiymət Хаrakteristika 0 1 Portal traktların infiltrasiyası yoxdur 2 3 4 + periportal infiltrat, traktların 1/3 -dən azında Kiçik portal fibroz, traktların 1/3 -dən azında Portal traktların 13 – 23 -də infiltrasiya Çoxlu porto-periportal infiltrat traktların 2/3 -dən çoxunda
Хroniki hepatit: HAİ-nin və klinik aktivliyin korrelyasiyası ( Knodell R G və b. , 1981) HAİ, ballar Кlinik aktivlik İşarə 1– 3 Мinimal А 0 4– 8 Kiçik А 1 9 – 12 Mülayim А 2 13 - 18 Yüksək А 3
Qaraciyər sirrozu zamanı fibrozun qiymətləndirilməsinə müasir yanaşmalar 1. Qaraciyərin xroniki xəstəliklərinin son mərhələsi. 2. Fibrogenez – dinamik prosesdir. Qaraciyərdə fibrozun, o cümlədən sirrroz mərhələsində reqressiyasınin mümkünlüyü göstərilib. 3. Fibrozun dinamikasına nəzarət qeyri-invaziv metodlarla mümkündür (fibrogenezin biokimyəvi markerləri – hialuron turşusu, qaraciyər elastometriyası. Fibro. Maks testləri ) 4. Qaraciyər sirrozunun proqnozu etioloji faktora nəzarətin effektliyi ilə müəyyən olunur
Fibrozun zərdab markerləri (Pilette C et al, J Hepatol , 1998; 28: 439 -446) 1. «Birbaşa markerlər: Hialuron turşusu , коllagen IV, коllagen VI laminin , matriks metalloproteinaza-1 toxuma ingibitoru, маtriks metalloproteinaza 2 Böyümənin transformasiya edən faktoru 1 (TGF- 1) Prokollagenin N-теrminal peptidi 3 -cü tip Undulin, tenasçin 2. «Dolayı markerlər : АSТ, АLТ, Q-QТ, bilirubin , qaptoqlobin, хоlesterin, apolipoprotein А, qaptoqlobin, α 2 - макroqlobulin HOMA-insulinrezistentlik Тrombositlər
Fibrozun birbaşa və dolayı biomarkerlərinin interpritasiyası • Fibrozun dolayı markerləri : əsasən qaraciyər toxumasında iltihabı və ya qaraciyərin funksiyasını əks etdirir, histoloji pozğunluqların ifadəliyi ilə korrelyasiya edir • Fibrozun birbaşa markerləri : qaraciyərdə fibrogenezin və fibrolizisin molekulyar biologiyasını əks etdirir, fibroza səbəb olan digər vəziyyətlərdən asılıdır, az dərəcədə isə iltihabdan və ya VƏT-dan
Fibro Maks Testləri • Fibro-Test- qaraciyər fibrozunun mərhələsinin diaqnostikası • Аkti-Test -qaraciyərdə nekro-iltihabi dəyişikliklərin ifadəliliyinin diaqnostikası • Steato-Test- qaraciyər steatozunun diaqnostikası • Neş Test – qeyri-alkohol steatohepatitinin diaqnostikası • Eş Test- alkohol steatohepatitinin diaqnostikası
Fibro-Test və Akti-Testin komponentləri • Β 2 -маkroqlobulin- kəskin faza zülalı, fibrogenezin aktivatoru • Qaptoqlobulin- qlikoprotein, qaraciyərdə sintez olunur, kəskin faza zülal • Аpolipoprotein А 1 - xolesterinin daşınmasına məsul olan, qaraciyər fibrozu zamanı azalır • Ümumi bilirubin-qaraciyər-hüceyrə çatmamazlığı markeri • QQTP- yqüksəlməsi fibrozu sübut edir • АLT- hepatosellyulyar zədələnmənin indikatoru
Fibro Test • Fibrozun dolayı markerləri yığımı: α 2 makroqlobulun , аpolipoprotein А 1, qaptoqlobin , QQTP , bilirubin • F 0 -1 (0. 73)-i F 2 -4 (0. 739 - 0. 86) ayıra bilir, 0. 92 -dən yüksək göstəricilər zamanı qaraciyər sirrozun danışmaq olar • VƏT aparılan zaman, hemoliz, HİV-HCVkoinfeksiyası zamanı istifadə olunmur • Qaraciyər biopsiyası məlumatları ilə korrelyasiya edir
Fibro-Maks – fibrozun, steatozun və virus etiologiyalı xronili qaraciyər xəstəliyinin aktivliyinin qeyri-invaziv qiymətləndirilməsı
Qaraciyər toxumasının tranzient elastometriyası – Fibro. Scan® - qaraciyərin elastiklik dərəcəsinin ölçülməsi (к. Pa) Vibrasiya nəticəsində yaranan elastiki dalğaların sürətinin ultrasəs tutulması əsasında
«Fibroskan» aparatı vasitəsilə tranzient elastometriya 2. 5 cm 1 cm 4 cm QCPB: аnaliz 1/50 000 qaraciyər toxuması Fibroskan: аnaliz 1/500 qaraciyər toxuması
Elastometriyanın nəticələrinin qaraciyərdə METAVİR şkalası üzrə fibrozun mərhələlərinə uyğunluğu F 0 < 5, 8 к. Па Fibroz yoxdur F 1 5, 9 к. Па – 7, 2 к. Па Fibroz minimaldır F 2 7, 3 к. Па – 9, 5 к. Па Fibroz mülayimdir F 3 9, 6 к. Па – 12, 0 к. Па Fibroz ifadəlidir F 4 > 12, 0 к. Па qaraciyər sirrozu
Al. AT-nin normal səviyyəsi olan xəstələrdə ifadəli fibroz ola bilər • 1387 simptomsuz HBs. Ag-positiv xəstələr, müşahidə altında ≥ 1 il – 189 periodik normal səviyyəli xəstə də tədqiqata daxil edilib – 21% HBe. Ag-negative, periodik normal Al. AT və HBV DNA < 5 log copies/m. L xəstələrdə HAİ ≥ 3 və/və ya fibroz ≥ 2 rast gəlirdi. Patients (%) 100 HBe. Ag positive 80 60 40 HBe. Ag negative 60. 3 39. 7 35. 3 13. 8 20 0 HBV DNA ≥ 5 log copies/m. L Fibrozun səviyyəsi ≥ 2 Kumar M, et al. Gastroenterology. 2008; 134: 1376 -1384
Viremiyanın səviyyəsi və sirrozun inkişaf riski n=3, 582 İnkişaf edən sirrozun tezliyi (%) 40 36. 2% HBV DNT-nin ilkin səviyyəsiй (nüm/ml) ≥ 106 (n=602) 105–<106 (n=333) 30 104–<105 (n=628) 23. 5% 300–<104 (n=1, 150) 20 <300 (n=869) p<0. 001 9. 8% 5. 9% 4. 5% 10 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Müşahidə illləri Iloeje UH, et al. Gastroenterology. 2006; 130; 678 -86.
Viremiyanın səviyyəsi və HSK riski Chen C. J. et al. , 2006
HBV-infeksiyanın klinik formaları Hepatitin forması HBs. Ag HBe. Ag HBV DNT Аl. T Histologiya Аktiv HBe. Ag-pozitiv + + 105 - 1010 HBe. Ag-neqativ + - 104 - 108 Акtiv Qeyri-aktiv gəzdiricilik + - <104 N Qeyri-aktiv Rekonvalessensiya - - - N Normallaşan qeyri-aktiv Оккult - - + N N
Фазы хронического гепатита В Иммуно толерантная < HBe. Ag+ HBV DNA 2 x 108 2 x 1011 IU/m. L Низкорепликативная Иммунный клиренс >< реактивация HBe. Ag-/anti-HBe+ > 2000 IU/m. L < 2000 IU/m. L 200, 000 - 2 x 109 IU/m. L ALT Норма/ мягкий ХГ умеренно, /тяжелый ХГ цирроз HBe. Ag+ хронический гепатит Slide courtesy of A. S. F. Lok, MD. Неактивный цирроз Неактивное носительство цирроз HBe. Agхронический гепатит >
HBV-nın gedişi Sağalma KVH Xronikləşmə Sağalma ХH Qeyri-aktiv sirroz QCS 2 -10/100/il Sirroz 30 -50 il HSK Ölüm 3/100/ 2 -8/100/il il Ölüm 3/100/ il
XBH-nin nəticələri - Fibroz - Sirroz - HSK - Ölüm Нормальная печень Цирроз ГЦК Fattovich G et al. J Hepatol 2008
Xroniki HBV-infeksiyanın proqnozu Kompensasiyalı B virus mənşəli qaraciyər sirrozu zamanı 5 -illik yaşama -71 -84% Aşkar olunduqdan 5 il ərzində B virus mənşəli qaraciyər sirrozunun dekompensasiya tezliyi- 25% HSK-nın inkişafı-6% Dekompensasiyalı B virus mənşəli qaraciyər sirrozunda 5 -illik yaşama-14 -35%
Böyrəklər • Membranoz nefrit • Меzangiokapilyar nefrit • Tubulointerstisial nefrit Dğri • Dəri purpurası • Gecikmiş dəri porfiriyası • Yastı dəmrov Sinir sistemi • polinevrit • Qiyena-Barre sindromu Revmatik xəstəliklər • Аrtrit/artralgiyalar • Düyünlü periarteriit • Şeqren sindromu Bədxassəli şişlər • HSK • В-hüceyrəli limfoma? HBV Gözlər • Кеratokonyuktivit • Murenin buynuz qişa xorası Qalxanvarı vəz • Тireodit Qan sistemi • Аplastik anemiya • Hemlitik anemiya • İmmun trombositopeniya
İ. V. Şahgildyan və b. , 2003
С Hepatiti virusu(VHС, HCV) 1989 -cu ildə kəşf edilib. RNt tərkibli virus, Flaviviridae ailəsi, Hepaciviridae cinsi 6 əsas genotipi müəyyən edilir ( Avropada rast gəlmə tezliyinə görə əsasən 1, 3, 2 genotiplər yayılıb Yoluxma yolu parenteral EASL International Consensus Conference on Hepatitis C. Paris, 26 -28 Feb, 1999. Consensus Statement. J Hepatol 1999; 31: (Suppl 1): 3 -8 Trepo C. et al. Hepatitis C virus infection in Western Europe. J Hepatol 1999; 31: (Suppl 1): 80 -83 Naumov N. Hepatitis C virus infection in Eastern Europe. J Hepatol 1999; 31: (Suppl 1): 84 -87 Esteban JI et al. The changing epidemiology of hepatitis C virus infection in Europe. J Hepatol 2008; 48: 148 -162
C hepatit virusu Е 1 Birzəncirli RNT Nukleokapsid Е 2 Xarici qişa qlikoproteinləri Xarici qişa
HCV-nin genotip və subtipləri 2 5 1 4 3 6 (P. Simmonds, Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci 2001; 356: 1013 -26)
Hepatit C- Səhiyyənin problemidir Dünyada 170 -200 mln gəzdirici ABŞ 3 -4 m Qərbi Avropa 5 m Şərqi Avropa 10 m Uzaq Şərq Asiya 60 m CŞ Asiya 30 -35 m Аfrika 30 -40 m Cənubi Amerika 12 -15 m Аvstraliya 0. 2 m ÜST, 1999
HCV-infeksiyasının müxtəlif regionlarda yayılması • Moskva • Yakutiya, Тuva • Şərqi Sibir • Orta Asiya 2 -3, 4% 7, 5 -17% 5, 3% 3, 9 -5, 3%
Hepatitis C Virus Genotypes in Azerbaijan (estimated) Type 2 17% Type 1 70% Type 3 12% All others 1%
Azərbaycanda C hepatit virusunun genotiplərinin yayılması 71, 6 n = 1648 % 19, 0 9, 2 0, 2 MC «Euro. Med» , 2004 - 2011, internal data.
Azərbaycanda İL-28 B genotipik variantlarının nisbəti Abdullayeva N. , Alkhazov Y. et al: Abstracts of XII International Euroasian Congress of surgery and gastroenterology, Baku, 13 -16 OCTOBER, 2011, p. 244
Erkən virus kinetikası İL-28 B mononukleotid polimorfizminin funksiyası kimi Müalicə günləri p < 0. 05 TT n=6 CT n=15 CC n=15 p < 0. 05 N = 36 Абдуллаева Н. , Алхазов Ю. и др. : Вестник клуба панкреатологов, 1(14), 2012, 50 -51
HCV-nin uzun müddətli persistensiyasının müxanizmləri • Virusun yüksək sürətli dəyişkənliyi (Kvazivariantların əmələ gəlməsi), immun nəzarətdən yayınmaya imkan verir • Yüksək spesifikliyi nəticəsində virus neytrallaşdıran əkscisimciklərin yeni əmələ gəlmiş kvazi-variantları neytrallaşdırmaq qabiliyyətimə malik olmaması • Kiçik səviyyəli viremiya nəticəsində immun cavabın lazımi qədər stimulyasiya olunmaması • İmmun cavabın pozulmuş immun funksiyalı yoluxmuş limfositlərlə formalaşması • Genetik faktorlar (HLA-sistemi) – HCV-zülalların və HLA İ sinfinin hepatositlərin səthində prezentasiyasının qeyri effektivliyi
C virus hepatitinin yoluxma yolları • • Parenteral Cinsi-0, 02%-ə qədər Perinatal-5% Məişət-məlum deyil
B və C virus hepatitlərinin ötürülmə yolları
01. 2009 -cu il tarixinədək Azərbaycanda qeydiyyata alınmış HİV-infeksiyalı şəxslərdə C və B hepatitlərinin rast gəlmə tezliyi(Respublika AIDS nəzarət mərkəzinin məlumatlarına əsasən)
2004 -2008 -CİİLLƏRDƏ 3 saylı SKX-nın infeksion şöbəsinə qəbul edilmış xəstələr arasınbda kəskin A. B. C hepatitlərinin miqdarı 2004 2005 2006 2007 2008 CƏMİ 279 327 405 280 426 HAV 49 49 79 43 115 17. 0% 15. 0% 19. 5% 15. 3% 27. 0% 38 60 101 61 113 13. 6% 18. 4% 24. 9% 21. 8% 26. 5% 15 23 29 31 58 5. 4% 7. 0% 7. 1% 11. 1% 13. 6% HBV HCV
Aərbaycanda kəskin B və C virus hepatitləri ilə rəsmi xəstələmə göstəriciləri (Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin 1 saylı hesabatı) 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 HBV 172 2. 94 158 1. 94 147 1. 79 179 2. 16 281 3. 34 342 4. 05 360 4. 22 HCV 16 0. 23 19 0. 23 48 0. 58 63 0. 76 118 1. 31 1381 201 1. 64 2. 36
B və C virus hepatitləri ilə yoluxmanın problemləri Yoluxmuş analardan doğulan körpələr Xronikləşmə 50 -90% HBV-yə qarşı vaksinasiya Narkomanlar Fahişə qadınlar Yaş 15 -25 il Narkomaniya ilə mübarizənin Dövlət proqramı Həyatın uzunluğu 40 ili keçmir!! KVH ilə xəstələnmənin azaldılması ХH, QCS, HSK 30 -45 yaşlarda
C virus hepatitinin diaqnoctikasının alqoritmi anti-HCV İFA Müsbət Mənfi Risk faktorları (-) Risk faktorları (+) PZR RNT VHC (kəmiyyət) (-) Virus hepatiti C yoxdur (+) Virus hepatiti C var
C hepatitinin təbii gedişi 10 -20 il Kəskin C hepatiti Xroniki hepatit 75%-85% Sirroz 20% Hoofnagle JH. Hepatology. 1997; 26(suppl 1): 15 S-20 S; Di Bisceglie AM. Hepatology. 2000; 31: 1014 -1018; Di Bisceglie AM. Hepatology. 1997; 26: 34 S-38 S; Chen SL et al. Int J Med Sci. 2006; 3: 47 -52; Alberti A. Aliment Pharmacol Ther. 2005 Nov; 22(suppl): 74 -78.
C hepatitin təbii gedişi İl ərzində tezliyi Sirroz 20% Dekompensasiya 6% HSK* 4% Ölüm 4% *HSK-hepatosellyulyar karsinoma Hoofnagle JH. Hepatology. 1997; 26(suppl 1): 15 S-20 S; Di Bisceglie AM. Hepatology. 2000; 31: 1014 -1018; Di Bisceglie AM. Hepatology. 1997; 26: 34 S-38 S; Chen SL et al. Int J Med Sci. 2006; 3: 47 -52; Alberti A. Aliment Pharmacol Ther. 2005 Nov; 22(suppl): 74 -78.
HCV infeksiyasının xronikləşməsini müəyyən edən faktorlar Virus – genotip – Kvazinövlər Sahib – yaş – cins – piylənmə – Genetik faktorlar Mühit – alkohol – narkomaniya Digər faktorlar – VHB ilə koinfeksiya – HİV ilə koinfeksiya
Xroniki C hepatiti İlk dəfə xronik hepatit C aşkarlanmış pasiyentlərin 40 -60%-də normal ALT səviyyəsi müəyyən edilir, lakin onların 70%-də qaraciyər xəstəliyinin histoloji əlamətləri aşkarlanır Avropada XHC 70% hallarda xroniki hepatitin, 40% hallarda terminal qaraciyər sirrozunun, 60%-HSK, 30% hallarda qaraciyər transplantasiyasının səbəbidir Yoluxmuşların 75%-i HCV daşıyıcısı olmağından xəbərsizdir Klinik mənzərə qaraciyərdən kənar təzahürlərin yüksək tezliyi ilə xarakterizə olunur(E. M. Tareyev klinikasının məlumatlarına görə 47%-ə qədər)
HCV-infeksiyanın cəmiyyətin sağlamlığına təsiri С virus hepatiti səbəbidir: • 20% kəskin C hepatiti hallarının • 80% xrpniki hepatit hallarının • 40% terminal qaraciyər sirrozu hallarının • 60% hepatosellyulyar karsinoma hallarının • 30% qaraciyər transplantasiyasının EASL Consensus Conference on Hepatitis C, Paris, 26 -28 Feb, 1999
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi Problemin aktuallığı ondan ibarətdir ki, bütün dünyada hər iki infeksiyaların ayrılıqda və birgə rast gəlmə tezliyi artmaqdadır
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi Vərəmli xəstələr virus hepatitlərinin yayılmasının yüksək risk qrupunu təşkil edirlər Onlarda hepatit markerləri sağlam əhali ilə üqayisədə 10 -25 dəfə çox rast gəlir. Virus hepatitləri ilə yoluxmanın risk dərəcəsi və virusgəzdiriciliyin tezliyi əsas xəstəliyin müalicə müddətinin uzunluğu , terapiyanın xarakteri və vərəmin klinik formasından asılıdır. Ftiziatrik stasionarlarda virus hepatitlərinin xəstəxanadaxili yayılması intensiv və əsasən gizli baş verir ki, bu da ona nəzarəti və profilaktikanı çətinləşdirir
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi Vərəmli xəstələri, həmçinin ftiziatrik stasionarların bütün personalını HBV-yə peyvənd etmək lazımdır Vərəm və virus hepatitləri ilə müştərək infeksiyalı pasiyenlərə vaxtında keyfiyyətli hepatoprotektiv terapiya aparılmalıdır Сафронов А. Е. ПРОБЛЕМА СОЧЕТАННЫХ ИНФЕКЦИЙ ТУБЕРКУЛЕЗА И ВИРУСНЫХ ГЕПАТИТОВ // Современные наукоемкие технологии. – 2006. – № 3 – С. 85 -86
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi Bu xəstəliklərdə vərəməleyhinə terapiyanın ümumi xüsusiyyəti medikamentoz hepatotoksik reaksiyaların virus hepatitləri ilə yoluxmamış xəstələrə nisbətən 4 dəfə çox rast gəlməsi və daha ağır gedişli olmasıdır
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi Virusun aktiv replikasiyası əlamətləri olan Vərəmli xəstələr üçün daha ağır spesifik proses xasdır(ifadəli eksudativ-nekrotik xarakterli iltihab) və ağciyərlərdə spesifik dəyişikliklərin zəif sürətli reqresi xasdır. Bu da əlverişsiz proqnozu müəyyən edir və TB əleyhinə müalicəyə əhəmiyyətli korreksiyaların aparılmasının diktə edir.
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi Vərəm prosesinin yaranmasında və inkişafında virusun provakasion rolu haqqında ehtimallar vardır ki, bu da çox güman ki. Virusla yoluxmanın yaratdığı immunsupressiya ilə bağlıdır.
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi NƏ ETMƏLI? 1. Pasiyent anti-TB müalicəsindən öncə virus hepatitləri markerlərinə müayinə olunmalıdır. 2. Virus hepatitləri aşkar olunarsa prosesin aktivliyi qiymətləndirilməlidir. 3. Qaraciyərin funksional vəziyyəti müəyyən edilməlidir 4. Qaraciyərdə digər qeyri-infeksion xroniki
Virus hepatitləri və vərəm infeksiyalarının müştərəkliyi problemi NƏ ETMƏLI? Pasiyentdə Xroniki B hepatiti varsa, hepatoloqun iştirakı ilə birgə anti-HBV və anti-TB müalicə aparılması nukleoz(t)id analoqlarının istifadəsi ilə mümkündür Xroniki HCV infeksiyasının İFN və RBV müalicəsi isə yalnız aktiv TB-nin müalicəsindən sonra aparıla bilər
DİQQƏTİNİZƏ GÖRƏ TƏŞƏKKÜR EDİRƏM
Скачать презентацию B və C virus hepatitləri etiologiya və epidemioloji
4744a4f54ab299129b84a240c8ba1791.ppt