БҰЛШЫҚ ЕТТЕР БҰЛШЫҚ ЕТ ТИПТЕРІ ОЛАРДЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ МЕН

БҰЛШЫҚ ЕТТЕР, БҰЛШЫҚ ЕТ ТИПТЕРІ, ОЛАРДЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ МЕН МАҢЫЗЫ Адамға пішін беріп, тірек болар скелет, Қимыл-қозғалысқа келтіріп, жүгіртеді бұлшық ет

Бұлшық еттердің маңызы Адамда 600 -ден астам қаңқа бұлшық еттері бар • Денемізді тік бағытта ұстайды • Қимыл-қозғалысқа келтіреді • Қорғайды • Көкет (диафрагма) кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөледі • Көз алмасынның қозғалуын, • Жұту, шайнау • Қабырғааралық бұлшық еттер тыныс қозғалыстыратын қамтамасыз етеді.

Бұлшық еттің құрылысы Бұлшық ет талшықтары Бұлшық ет шоғырлары Сіңір Бұлшық ет Шоғыр Бұлшық ет Талшық Бұлшық ет жабыны Талшық

Бұлшық еттің түрлері Бірыңғай салалы Көлденең жолақты қаңқа Жүрек бұлшық еті

Бірыңғай салалы бұлшық еттер • ішкі мүшелер, • тамырлар қабырғасын құрайды. • Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы бір ядролы, ұршық тәрізді жасушалардан тұрады. Олар арқылы қозу баяу өтеді, яғни адам еркінен тыс жүзеге асырылады.

Көлденең жолақты (қаңқа) бұлшық еттері • Көлденең жолақты талшықтардан тұрады. • Талшықтар ішінде нәруыз жіпшелері өтеді, оларға байланысты бұлшық еттер жиырылады. • Талшықтардан бұлшық ет шоғырлары, • Бұлшық ет шоғырларынан бұлшық ет түзіледі • Бұлшық еттер сіңірге айналатын дәнекер ұлпасымен жабылған.

Бұлшық еттердің қаңқаны қозғалысқа келтіруі • Бұлшық еттер сіңір арқылы сүйек ойысына, төмпешігіне бекиді және қаңқаны қозғалысқа келтіреді, сіңірге айналатын дәнекер ұлпасымен жабылады. • Бұлшық еттерде көптеген қан тамырлары болады, сол арқылы бұлшық еттер қоректік заттармен және оттекпен қамтамасыз етіледі, және зат алмасу өнімдері-тіршілік әрекетінің зиянды заттары сыртқа шығарылады.

Бұлшық еттердің негізгі топтары • • Бас Мойын Дене Аяқ-қол бұлшық еттер

Бас бұлшық еттері • Мимикалық • Шайнау

Мойын бұлшық еттері • Басты тепетеңдікте ұстайды, • Бас пен мойынды қозғалысқа келтіреді, • Жұтуға қатысады.

Дене бұлшық еттері Трапеция тәрізді бұлшық ет Үлкен кеуде бұлшық еті Арқаның жалпақ бұлшық еті Қабырға аралық бұлшық еттері Құрсақ бұлшық еттері

Дене бұлшық еттерінің қызметі • Қабырғаарлық бұлшық еттер және көкет тыныс қозғалыстарын қамтамасыз ететін кеуде қуысы көлемін өзгертеді • Дене бұлшық еттері жиырылып, омыртқа жотасының иілуін, тыныс алу қозғалыстарын, Ішкі мүшелердің жұмысын қамтамасыз етеді • Бас, кеуде қуысы, қолдың қозғалуына қатысатын арқаның трапеция тәрізді, жалпақ бұлшық еттері

Қол бұлшық еттері • • • Иық белдеуіндегі дельта тәрізді бұлшық еттер Бицепс (екі басты бұлшық ет) қолды бүгеді Трицепс (үш басты бұлшық ет) қолды жазады Трицепс Дельта тәрізді Бицепс

Аяқ бұлшық еттері Тігінші бұлшық ет 4 басты бұлшық еті Асықты жілік б. е. Бөксе бұлшық еті Санның екі басты б. е. Балдыр б. е.

Өзекті мәселе • Тірек – қимыл жүйесінің белсенді бөлігі бұлшық ет дұрыс дамымаса, көкет жыртылса организмде қандай мәселелер туындайды? • Бұлшық еттің дұрыс дамымауына қандай жағдайлар әсер етуі мүмкін? Қоршаған ортаның әсері бар ма?

Жаңа сабақты бекіту • • • Бұлшық еттердің маңызы қандай? Бұлшық еттердің құрылысы қандай? Бұлшық еттердің қандай түрлері бар? Бұлшық еттер сүйекке қалай бекиді? Денеде орналасуына қарай бұлшық еттер қалай бөлінеді? • Ең ұзын бұлшық ет? • Адам қаңқасында қанша бұлшық ет бар? • Бұлшық ет қандай ұлпадан түзіледі?

Үйге тапсырма • § 27, кестелерді толтыру

Тыңдағандарыңызға Рахмет! • Білімі сапалы, келбеті көркем, сымбатты ұл -қыздар болыңыздар!