Бүгінгі сабақтың тақырыбы? ? ?
Осы сабақтың мақсаты: - адам ағзасының химиялық құрамын білу - негізгі химиялық қосылыстардың ағзадағы қызметтерін түсіну - микроэлементтерді ажырату және маңыздылығын танып білу - Қазақстандағы тамақтану рационын білу - улы металдардың адам ағзасына қаупін бағалау - - улы металдармен ластану
Тілдік мақсаттар: Ағзадағы ең кең тараған химиялық зат Х, содан кейін Y, бірақ литосферада бұл A… Литосфера (негізінен) мыналардан тұрады … Адам ағзасындағы екінші/үшінші тараған элемент бұл … Литосфера/адам ағзасы . . . . тұрады/қалыптастырылған
Жетістік критерийлері: - Ағзадағы көп таралған элементтер жайлы білсе - Элементтердің атқаратын қызметтерін білсе - Өз ойларын нақты және түсінікті жеткізе алса - Топтық жұмыс кезінде белсенді қатысса
Үй жұмысы(төрт топқа бөлу) 1 -топ тапсырмасы: Оқушылар улы металл ластануы мен адам ағзасына оның түсу көлемдерін қысқартатын іс-шаралар туралы презентация дайындайды. 2 -топ тапсырмасы: Оқушылар Қазақстандағы тамақтанудың кәдімгі рационын және оның теңгерімін зерттеуі тиіс. 3 -топ тапсырмасы: сүйектегі кальцийді анықтау, тағамның құрамындағы көміртекті анықтауға арналған практикалық жұмысты іздеу 4 -топ тапсырмасы: әрбір элементтің қандай тағамда көп екендігі туралы ақпарат табу(кемінде 8 элемент)
«Егер біз жейтін тағамдарда маңызды элементтер болмаса, адам қанша қарны тоқ болса да тіршілігін тоқтатуы мүмкін…» Неге?
The basis of biochemical reactions are life. They provide a wide range of phenomena - from basic mass transfer to macromolecules to complex mental phenomena. The quality of these reactions determine the quality of human health, its resources, the ability to resist disease, the effectiveness of the recovery processes, capabilities and recovery.
Біздің ағзамыздағы Менделеев Кестесі Табиғатта кездесетін 92 химиялық элементтің, адам ағзасында … табылған. Солардың ішіндегі 12 элементті … деп атайды, себебі осы элементтер ағзаның ең басты құраушысы болып табылады( 99%). Бұл элементтер: …, оттек, сутек, … , кальций, магний, …, калий, … , фосфор, … және … болып табылады.
Ағзаның химиялық құрамы ультрамикроэлементтер Макроэлементтер Микроэлементтер фосфор, темір , калий, кальций, натрий, магний, хлор мырыш, марганец, йод, мыс, , кобальт и фтор, күкірт
КАЛИЙ - НАТРИЙ: Өмірлік маңызды тепе-теңдік Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Кальций (Ca) Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Иод Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Бұл элемент адам ағзасында 21 г Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Ағзадағы 80% фосфор сүйек ұлпасына тән l l Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Железо (Fe) Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Цинк Суточная потребность человека в цинке составляет 1216 мг l Бұл элементтер қандай қызмет атқарады? Олардың жетіспеушілігі неге алып келеді? Бір күндік қажеттілігі қанша?
Ультрамикроэлементтер Оларға хром, ванадий, селен, бор, никель, қалайы, күміс, алтын және т. б. жатады
Макроэлементтер (фосфор, калий, кальций, натрий, күкірт, магний, хлор және т. б. Микроэлементтер(марганец, темір, йод, мыс, мырыш, кобальт және фтор
Тапсырма • Тапсырма 1. Бір стакан сүттің құрамында 288 мг кальций элементі бар. Осы элементпен ағзаны қамтамасыз ету үшін күніне неше стакан сүт ішу қажет?
Дефицит элемента Ca Mg Fe Zn Типичный симптом Mn Mo Замедление роста скелета Мускульные судороги Анемия, нарушение иммунной системы Повреждение кожи, замедление роста, замедление полового созревания Слабость артерий, нарушение деятельности печени, вторичная анемия Бесплодие, ухудшение роста скелета Замедление клеточного роста, склонность к кариесу Co Ni Cr Si F I Злокачественная анемия Учащение депрессий, дерматиты Симптомы диабета Нарушение роста скелета Кариес зубов Нарушение работы щитовидной железы, замедление метаболизма Se Мускульная (в частности, сердечная) слабость Cu
Фосфордың қоры Өнім Р Сиыр еті 250 Сүт 93 Фасоль 37 Треска 274 Ақ нан 254 Картоп 53 Алма 10 Жұмытқа 205
Сонымен деніміз сау болсын десек? ? ?
• 2 оқушы болып орындайды
Практикалық жұмыс «Сүйектегі кальцийді анықтау» • Жұмыс барысы: • 1) Сүйекті тұз қышқылының ерітіндісіне салыңдар және 20 -25 минутқа қалдырыңдар • 2) Қышқылға батырылған сүйекті алып шығып, қышқылға батырылмаған сүйекпен салыстырыңдар. Қорытынды жасаңыздар. • 3) Өздеріңе белгілі кальцийдің қосылыстарындағы жалын түсін тексеріңдер(мысалы, Ca. CO 3 ) Өзгерістерді бақылаңдар • 4) Сүйекті отта жағыңыздар және жалын түсін байқаңдар. Қорытынды жасаңыздар.
Практикалық жұмыс «Тағам құрамындағы көміртекті анықтау» • 1) картоптан жасалған тағамды сынауыққа салып, қыздырыңдар • 2) Өз бақылауларыңды жазыңдар • 3) Тап осылай нанды және қантты қыздырыңдар • 4) Қорытынды жасаңдар
Практикалық жұмыс «Жармадағы темірді анықтау» • 1) Жарманы алып, ұсақтаңыздар • 2) Ұсақталған жарманы стаканға салып, 100 мл су құйыңдар • 3) Стаканды магниттік араластырғышқа орналастырып, бірнеше минут ұстаңдар • 4) Ұстағыштың көмегімен араластырғышты алып тастап, стаканның ішіне назар аударыңдар • 5) Қорытынды жасаңдар
Макроэлементы l Макроэлементы химические элементы, используемые организмами в относительно больших количествах: кислород, водород, углерод, азот, фосфор, сера, хлор, магний, кальций, натрий, калий. O H C N P S Cl Mg Ca Na K F
Кальций Жауаптар: • Калий и натрий играют ведущую роль в регулировании водносолевого баланса и кислотно -щелочного равновесия организма. 98% всего калия, содержащегося в человеческом организме, находится внутри клеток, в то время как 50% всего натрия - во внеклеточной жидкости. Для нормальной жизнедеятельности клетки соотношение концентрации «внутриклеточного» калия и «внеклеточного» натрия не менее важно Общее содержание кальция в организме человека составляет примерно 1, 9% общего веса человека, при этом 99% всего кальция приходится на долю скелета и лишь 1% содержится в остальных тканях и жидкостях организма. Суточная потребность в кальции для взрослого человека составляет - 0, 45 -0, 8 -1, 2 г в день.
Главное "депо" магния в костях и мышцах: в костях фосфорнокислого магния содержится 1, 5%, в эмали зубов - 0, 75% (в кариозных зубах - 0, 831, 88%). Ежедневная потребность в магнии - 0, 250 -0, 350 г. Магний является необходимой составной частью всех клеток и тканей, участвует в сохранении ионного равновесия жидких сред организма; входит в состав ферментов, участвует в процессе нервномышечной возбудимости. Фосфор участвует в обменных процессах углеводов и жиров, образовании нуклеиновых кислот и белков, влияет на функции нервной системы. Обмен фосфора в организме тесно связан с обменом кальция, витаминов D, B 1, B 6. При недостаточном поступлении фосфора у детей замедляются рост и развитие костной ткани, нарушаются обменные процессы в организме.
общее содержание железа в организме человека составляет около 4, 25 г. Из этого количества 57% находится в гемоглобине крови, 23% - в тканях и тканевых ферментах, а остальные 20% депонированы в печени, селезенке, костном мозге и представляют собой "физиологический резерв" железа Помогает клеткам поджелудочной железы вырабатывать инсулин. Участвует в жировом, белковом и витаминном обмене, синтезе ряда гормонов. стимулирует общий иммунитет, сопротивляемость инфекциям.
