АВИТАМИНОЗ ЖӘНЕ ГИПЕРВИТАМИНОЗДЫҢ АЛДЫН АЛУ ЖОЛДАРЫ АВИТАМИНОЗ

АВИТАМИНОЗ ЖӘНЕ ГИПЕРВИТАМИНОЗДЫҢ АЛДЫН АЛУ ЖОЛДАРЫ

АВИТАМИНОЗ Авитаминоз немесе Адәруменділік - дәруменнің толық жетіспеушілігі. Тағамдағы витаминдердің аздығынан организмдегі зат алмасу процесінің бұзылуынан болатын ауру. Мәселен, «С» витаминінің жетіспеуінен қызы иек тканінің, ауыз шырышты қабығының қанауынан т. б. белгілерден байқалады. Ел арасында мұндай кеселді құрқұлақ деп те атайды.

АҒЗАҒА ЖЕТІСПЕЙТІН ДӘРУМЕН Егер ұйқыңыз қашып, тәбетіңіз жоғалса, басыңыз солқылдап ауыра бастаса, ағзаға В 1 мен В 9 дәрумендері жетіспейді деген сөз. Есте сақтау қабілетінің нашарлауы, іштің ауруы В 12 дәруменінің жетіспеушілігінен туады. D мен Е дәрумендері жетіспесе, ол бірден байқалмайды. Тез арықтау, терлей беру осы дәрумендердің азаюынан хабар береді. Сондайақ, В 15, К, РР дәрумендердің аздығын да өздігімізден анықтау қиынға түседі.

ЕМДЕЛУ ЖОЛДАРЫ Дұрыс тамақтану. Құрамында дәрумендері көп тамақтарды талғап жеңіз. Мысалы С дәрумені жеткілікті мөлшерде алу үшін күніне 25 стақан таза алма шырынын немесе 4 стақан апельсин не шабдалы шырынын ішу керек. Ал ағзаңызға В 1 дәрумені жетіспейтін болса, күн сайын бір келі қара нан мен жарты келі майсыз ет жеген дұрыс. Кальцийдің жетіспеушілігін жойғыңыз келсе, күн сайын 1, 5 литр сүт ішкен жөн немесе 300 г. ірімшік жеңіз. Дұрысы - кәдімгі көкөністерден бастаңыз. Әрі оларды сатып алуды қалтаңыз да көтереді. Пияздың құрамында темір, калий басқа да микроэлементтер бар, дәрігерлер ай сайын тамаққа 600 -700 грамм пияз қосуы керек дейді. Сәбіз - ең пайдалы көкөніс. Оның құрамында В 1, В 2, В 6, С, Е, РР, К дәрумендерімен қатар минералды тұз да бар. Сәбіз көздің көруін жақсартып, терінің жақсаруына әсер ете алады. Қызылшаны да көбірек жеңіз. Оның шаршауды басып, депрессиядан құтқаратынын көбіміз біле бермейміз. Авитаминоздың белгілері біліне бастағанда дәрігердің нұсқаулығынсыз көкөністер мен тамақтарды қалай-солай жей беруге болмайды.

Гипервитаминоз - бір немесе бірнеше витаминдердің ультра жоғары дозалар қабылдау нәтижесінде өткір улану болып табылады. Ең жиі гипервитаминоз А және Д витаминдерінің күрт жоғары дозасын қабылдауынан туйындайды. Емделу витаминдерді қабылдамау, антидоттарды қабылдау болып табылады.

ТҮРЛЕРІ Гипервитаминоздың 2 түрі бар: Жедел гипервитаминоз - бір реттік витаминдер көп мөлшерде белгілі топ немесе бірнеше топтарын алған жағдайда туындайды. Өткір улануға ұқсас болады. Созылмалы гипервитаминоз - нормадан асатын мөлшерде белгілі бір дәрумендерді қабылдаудан болады. Гипервитаминоздың негізгі себебі дәруменді (биологиялық белсенді қоспаларды қоса алғанда) ұсынылған дозасынан артық мөлшерде қабылдау болып табылады.

БЕЛГІЛЕР А витаминінің гипервитаминозы Ағзаға А дәруменнің шамадан тыс түсуі өте күшті реакция тудыруы мүмкін. Бұл кезде байқалатын белгілер: Терінің құрғақ болуы қышу шаш түсуі бас ауруы жүрек айнуы мен құсу Артық А дәрумені қан холестерин күрт өсуін туғызады, сондай-ақ бүйрек жүйесін бұзады. Осы дәруменнің артық мөлшерде қабылдануы теңіз жануарлары мен теңіз балықтарын мөлшерде жеген кезде пайда болады.