“АСТАНА МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ”А. Қ Тақырыбы: Қазақстан Республикасының онкологиялық қызметін ұйымдастыру. Диспансеризация принциптері. Қазақстанда ісіктің дамуының аймақтық ерекшеліктері. Әйелдердің өмір сүру салты, зиянды әдеттері және фактордың ісік пайда болуына әсер ету. Орындаған: Ғазизова Н. С. 431 О. М Тексерген: Мухаметжанов Қ. Қ Астана 2012 ж
ЖОСПАР: Қ. Р онкологиялық қызметін ұйымдастыру. Ісіктің дамуының аймақтық ерекшеліктері Ісік туғызатын факторлар Диспансеризация принциптері Әйелдердің өмір салты
ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КЕЛЕСІ БӨЛІМДЕРДЕН: Денсаулық сақтау министрлігі Онкологиялық қызметті басқару қызметі Онкологиялық институт Онкологиялық диспансер Онкологиялық кабинет
ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ДОКТРИНА Статистика Диагностика және скрининг Емі Профилактика Ісікке қарсы ағарту жұмыстарын атқару
1. СТАТИСТИКА Бүгінгі таңда емдеу мекемелерінде онкологиялық сырқаттардың ішінде сүт безі, тері, асқазан жəне жатыр мойнының қатерлі ісігі көптеп тіркелуде. Соның ішінде жатыр мойны ісігіне шалдыққан қыз– келіншектер мен əйелдер дерті өте көп кездеседі. Ұрпақ жалғастырып өрбітетін əйел қауымының бойынан табылған мұндай дерт — ұлттың басына түскен қасірет. Себебі, ел ертеңі, арадағы алтын көпір болып саналатын ұрпағымыздың дені сау, саналы болып жалғасуына ең алдымен абзал аналарымыз жауапты.
ҚАЗАҚСТАНДА ІСІК КЕЗДЕСУ ЖИІЛІГІ 2000 ЖЫЛЫ Тік ішек (3, 7%) Бауыр (5, 3%) Өңеш (6, 3%) Жатыр денесі(6, 5%) Жатыр мойны (7, 0%) Асқазан (13, 3%) Сүт безі (18, 0%) Өкпе (24, 1%)
ІСІКТІҢ ДАМУЫНЫҢ АЙМАҚТЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ: 2002 және 2004 жылдардағы Қазақстандағы қатерлі ісікпен ауырғандардың тізімініе талдау жасалды. Талдау жүргізілген аралықта қатерлі ісіктердің пайда болуы 21, 5%-ға (сәйкестігіне қарай 89 129 және 113 596 оқиға), 60 және одан жоғары жастағы адамдарда – 27, 7%-ға (сәйкестігіне қарай 35424 және 49 009) өскен. 2004 жылы жаңа пайда болған қатерлі ісікпен ауырған адамдардың 43, 1%-ын 60 және одан жоғары жастағы адамдар құрайды. Жаңа пайда болған қатерлі ісік ауруларының бір-шама жоғары өсу қарқындары Оңтүстік Қазақстан облысынан (жалпы алғанда 37, 8% және 60 -тағы, одан жоғары жастағы адамдар – 46, 2%), Алматықаласынан (сәйкестігіне қарай 31, 8% және 36, 1%), Ақтөбе (сәйкестігіне қарай 28, 6% және 36, 6%), Жамбыл (сәйкестігіне қарай 27, 9% және 33, 5%), Ақмола (сәйкестігіне қарай 27, 9% және 38, 1%), Қызылорда (сәйкестігіне қарай 27% және 30, 9%) облыстарынан байқалды. Осы көрсеткіштер, бір жағынан, жаңа пайда болған қатерлі ісіктерді жеке нозологиялық түрлері бойынша тереңдеп талдауды талап етеді. Екінші жағынан, осы үрдістер, шамасы, осы салалардағы диагностика мен онкопатологияны тіркеу сапасының артуымен байланысты болса керек.
САЛЫСТЫРҒАНДА 2, 7 ЕСЕ КӨП. 60 ЖАСТАН АСҚАН АДАМДАР АРАСЫНДА ОСЫ КӨРСЕТКІШ ОДАН 3, 2 ЕСЕ ЖОҒАРЫ. ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ДИСПАНСЕРЛЕРДІҢ ҚАЛАЛАРДА ОРНАЛАСУЫНА БАЙЛАНЫСТЫ, ҚАЛА ТҰРҒЫНДАРЫНЫҢ АУРУЛАР ДИАГНОСТИКАСЫНЫҢ БІЛІКТІ ӘДІСТЕРІН АЛУ МҮМКІНДІГІНІҢ ДЕҢГЕЙІ ЖОҒАРЫ.
Қ. Р ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ. Жақында осы қатерлі ісік ауруы жөнінде Қазақтың онкология және радикология ғылыми-зерттеу институтында семинар болып өтті. Семинарға Халықаралық гинекологиялық қатерлі ісік одағының президенті, Киота қаласындағы ұлттық медициналық орталықтың директоры, профессор Шинго Фуджи және оның шәкірті, онкогинекология бөлімшесінің меңгерушісі, Кентаро Шекияма мен Қазақстан Республикасының онкогинекологтары қатысты.
Қ. Р ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ Семинар барысында медицинасы жоғары дамыған өзге елдің мамандары жатыр тінінің қатерлі ісігін радикалды хирургиялық емдеудегі мүмкіндіктерін талқылап, кейіннен соны іс жүзінде көрсету мақсатымен қазақстандық науқасқа 6 сағатқа созылған операция жасады. «Енгізілген жаңа операциялық” ем нәтижесі ескі әдістен екі есе жақсы. Сондай-ақ, көпшілік науқастың операциядан кейін дәретке баруы қиындап, жатыр мойнының қасындағы тікішек, қуық секілді мүшелерге зақым келетін жайсыз жайттар мүлде болмайды. Себебі, бұл енгізіліп отырған операцияда жүйке кесілмейді, қатерлі ісігі бар жатыр мойын ғана алып тастайды» , — деп, жапон маманы өз тәжірибесіндегі операцияның өзгешелігін жеткізеді.
2. ДИАГНОСТИКА v. Скрининг Лабороторл ы зерттеу Объективті қарау Анамнез Ерте Кеш Арнайы әдістер
СКРИНИНГ Соңғы бес жылдан бері елімізде әлемдік дағдарысқа қарамай, денсаулық сақтау саласына Цитологиялық скринингтік бағдарламасы іске асырылып, жердегі 35 пен 60 жас аралығында қыз-келіншектерді тексеруден өтуде. Қазақстан әзірге ТМД елдері арасында әйелдерді скрининг бағдарламасымен маммографиялық тексеруден өткізген алғашқы және жалғыз ел екенін айта кету керек.
Скрининг бағдарламаның мақсаты — бүкіл әйел қауымының жатыр мойны қатерлі ісігінің алдын алу. Қатерлі ісікті емдеудің үш түрлі бағыты бар. Біріншіден, аурудың алдын алу, яғни қатерлі ісікке жеткізбеу. Екіншіден, қатерлі ісік белгілері бар науқасты дер кезінде анықтау. Үшінші, науқастың бойындағы әр-түрлі себептермен қатерлі ісік белгілері ерте анықталмай қалса да, мықты жаңа технологиялы операциялар және өтімі жоғары химия-терапиялық дәрідәрмектерді қолданып, ем нәтижесін жақсарту. Бүгінгі таңда 1 миллион 300 мың әйел қауымын осы тексеруден өткізіп, 300 науқасты қатерлі ісікпен емдеу үшін тізімге алдық. Оның 90 пайызы ерте анықталған жағдай. Олар дер кезінде вакцина салдырып, ем қабылдаса, Алланың берген жасын жасауға мүмкіндігі бар. Егер қатерлі ісік ерте кезде анықталса, әрқашан ем нәтижесі жақсы болады.
Қ. Р ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ Медициналық көмек көрсетуді жақсарту үшін әрдайым онкогинеколог дәрігерлерді, жылдам жұмыс істеуге хирургиялық нұсқауларды жетілдіру керек. Ол үшін жаңа жоба, маммография, магниттікрезонансты томография және басқа да технологиялардың қорытындылары негізінде мульти-модальдық суреттерді және емделуші туралы мәліметтерді жинастыра отырып, сүт безінің қатерлі ісігін диагностиялауға көмектесетін жаңа жұмыс жүйесін жасау қажет. Үкіметте осыған орай түрлі бағдарламалар бекітіліп, қолдау жасалып та жатыр.
АРНАЙЫ ӘДІСТЕР УЗИ Эндоскопия Рентген
Сәулелік Хирургиялық Химиотерапия
4. ПРОФИЛАКТИКА Ісік туғызатын факторларды 4 топқа жіктеуге болады: Бірінші топқа мыналарды жатқызуға болады: майлы, қуырылған және қақталған тағамдарды молынан пайдалану, үнемі немесе тіпті, аз мөлшерде сыра ішу, алкогольды ішімдікті асыра пайдалану; сонымен қатар радиацияның, зиянды газдардың, улы химикаттардың, асбестік тозаңның, синтетикалық бояулардың ұзақ мезгіл әсер етуі.
ЕКІНШІ ТОП Екінші топ әйелдердің сексуалдық, репродуктивтік және лактациялық функцияларына байланысты әйелдердің 10 жыл немесе одан да ұзақ уақыт бойы жыныстық қатынаста болмауы, 30 жастан асқанда соңғы босану немесе түсік жасату, бірінші босанудың 28 жастан кейін болуы, климакстың кешігуі (50 жастан асқанда), лактация кезінде сүттің көп бөлінуі, жыныстық қатынастың айдан астам уақытқа дейін жиі үзіліп отыруы, жыныстық қатынаста қанағаттанбау, бірінші баланың 4 келіден артық салмақпен туылуы, етеккірдің ерте (12 жасқа дейін) немесе кеш (16 жастан кейін) басталуы, жыныстық қатынасқа шамадан тыс құштарлық, баланы 5 айға жетпей емшектен шығару рактің пайда болу қауіп-қатерін туғызады. Мұның осы жағдайды болдырмау мақсатында айтып отырмын
ҮШІНШІ ТОП: Әсер етуші факторлардың үшінші тобына қабаттаса жүретін аурулар жатады: сүт безінің ауруы, гинекологиялық аурулар, бауыр ауруы, оның ішінде бұрын болған сары ауру, артық салмақ, қант диабеті, неврастения, жатырдан қан кету, артериялық гипертензия, қалқанша без жұмысының бұзылуы, гипоталомиялық синдром, сүт безінің, жатырдың жарақаттануы
ТӨРТІНШІ ТОП: Төртінші топ – тұқымқуалаушылық бейімділік: мысалы, жақын туыстарының бірінде емшек безі қатерлі ісігінің болуы диета ұстауды, гимнастикамен айналысуды, белсенді өмір салтын сақтауды дәрігерлер сүт безі рагінің алдын алудың бірінші шарты деп түсіндіреді.
ДИСПАНСЕРИЗАЦИЯ ПРИНЦИПТЕРІ: Iа—қатерлі ісікке күдіктенетін науқастар; I 6—ісік алды аурулары бар науқастар; II—арнайы емді қажет ететін қатерлі ісігі бар науқастар IIа—радикалды емді қажет ететін қатерлі ісіктер; III—қатерлі ісіктен арылған науқастар; IV—паллиативті және симптоматикалық емді қажет ететін онкологиялық аурудың ауыр формасындағы науқастар (табл. 1).
IA КЛИНИКАЛЫҚ ТОП Клиникалық топ Ia клиническая қатерлі группа ісікке күдіктенетін науқастар Тіркеу құжаттамасы Диспансерлік тексерудің бақылау картасы (030/у-онко формасы). Әдіс Диагноз 10 күннің ішінде анықталуы тиіс. Егер науқас тексерілуге басқа мекемеге жіберілсе, онколог 10 күннен кейін науқастың кеңеске барғандығын тексеруі тиіс. Тіркеуден алу немесе басқа топқа көшіру Қатерлі ісіктің диагнозы расталса II немесе IV клиникалық топқа көшіріледі.
IB КЛИНИКАЛЫҚ ТОП Клиникалық топ ісік алды аурулары және қатерсіз ісіктері бар науқастар Тіркеу құжаттамасы Диспансерлік тексерудің бақылау картасы (030/у-онко формасы). Әдіс Хирургиялық емді қажет етеді. Емделуден соң 1, 5 -2 жыл диспансерлік бақылауда болады. 3 айда 1 рет тексерістен өтеді. Тіркеуден алу немесе басқа топқа көшіру Науқастар 18 -24 айдың ішінде толық жазылса немесе рецедив қайталанбаса тіркеуден алынады.
II КЛИНИКАЛЫҚ ТОП Клиникалық топ II—арнайы емді қажет ететін қатерлі ісігі бар науқастар (оның ішінде IIа—радикалды емді қажет ететін науқастар; ) Тіркеу құжаттамасы Хабарлама (090/у-01 формасы). Диспансерлік тексерудің бақылау картасы Әдіс Диагноз қойылған соң 10 күннен кешікпей арнайы ем жүргізіледі. Онколог 10 күннен кейін науқастың емделуге барғандығын анықтауы тиіс. Тіркеуден алу немесе басқа топқа көшіру Радикалды емдеуден кейін науқастар III клиникалық топқа көшіріледі, ауру өршігенде симптоматикалық емді қажет ететіндерді – IV топқа көшіреді.
III КЛИНИКАЛЫҚ ТОП Клиникалық топ қатерлі ісіктен арылған науқастар Тіркеу құжаттамасы Хабарландыру және бақылау картасы толтырылмайды, себебі науқас бұрын онкологиялық тіркеуде тұрмаған. Әдіс Өмір бойы диспансерлік бақылауды қажет етеді. III клиникалық топтың диспансеризациясы келесі мерзімдерде жүргізіледі: 1 -жыл емделгеннен кейін - 3 айда 1 рет. ; 2 -жыл – 6 айда 1 рет. ; 3 -жыл және одан кейін – жылына 1 рет. Тіркеуден алу немесе басқа топқа көшіру Тіркеуден алынбайды. Бақылаудың мақсаты – уақытында рецидивтер мен метастаздарды анықтау. Метастаз және редидив анықталған кезде II немесе IV топқа көшіріледі.
IV КЛИНИКАЛЫҚ ТОП Клиникалық топ Ісіктің өршіген формасындағы науқастар Тіркеу құжаттамасы Егер қатерлі ісіктің өршіген формасы алғаш анықталса, хабарлама, бақылау картасы, ісіктің өршігені жайлы хаттама толтырылады. (027 -2/У формасы). Әдіс Учаскелік дәрігер мекен-жай бойынша симптоматикалық ем жүргізеді. Емдеу жоспары онкологпен бірге құрылады. Тіркеуден алу немесе басқа топқа көшіру Тіркеуден алынбайды.
ЦЕРВИКАЛДІ ДИСПЛАЗИЯДАН ЕМДЕЛУДЕН КЕЙІНГІ ДИСПАНСЕРЛІК БАҚЫЛАУ. ЖАТЫР МОЙЫНЫҢ ІСІГІ.
5. АҒАРТУ ЖҰМЫСТАРЫ Әйелдердің жыныстық жетілуінің дұрыс қалыптасуы үшін бала кезден- ақ әсер ететін қолайсыз факторларды жою қажет. Бұл факторларға: 1)психоэмоциялық жағдайлар; 2)Дәрілік заттардың жағымсыз әсерлері; (дәрігердің рецебінсіз күшті әсер ететін антибиотиктер, тыныштандырғыш заттарды қолданбау керек); 3)алкоголь, никотин, наркотикалық заттар және т. б; 4)химиялық заттардың ұзақ уақыт әсер етуі (лак, краскажәне т. б. ); 5)жыныс мүшелерінің жарақаттары;
ӘЙЕЛДЕРДІҢ ӨМІР САЛТЫ Қазіргі уақытта әрбір әйелде жыныстық аурулар және жыныстық бұзылыстар кездеседі. Бұл жағдайларды болдырмау үшін келесі ережелерді сақтау қажет: 1) дұрыс тамақтану; 2) жылына 2 рет (күзде және көктемде) профилактикалық кешенді поливитаминдерді, фитотерапия препараттарын немесе емдік шөптерді, жеміс-жидектерді қабылдау керек; 3) жылына 1 рет гинеколог-дәрігерге қаралу; 4)әрдайым таңдап алынған жеке контрацепция әдісін қолдану; 5)зиянды химиялық заттардан аулақ жүру; 6)алгкоголь, никотин, күшті әсер ететін дәрілік препараттарды шектеу; 7)жыныс мүшелерінің қабыну және басқа да аурулары кезінде міндетті түрде дәрігерге қаралып, адекватты ем қолдану.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР: Абдурасулов Д. М. , Никишин К. Е Первично-множественные опухоли / под ред. проф. А. В. Чаклина. Т. 1 – Ташкент: Медицина, 1968. – 652 с. Атлас TNM: Иллюстрированное руководство по TNM / p. TNM – классификации злокачественных опухолей: Пер. с англ. / Под ред. В. Е. Кратенка, Е. А. Короткевича. – Минск: Бел. ЦНМИ, 1998. – 381 с. Блохин Н. Н. и соавт. Противораковая пропаганда. – М. : Медицина, 1980. Ганцев Ш. Х. Онкология: Учеб. для студентов мед. вузов – М. : Медицинское информационное агентство, 2004. – 516 с. Клиническая онкология: Справ. пособие / Фрадкин С. З. , Залуцкий И. В. , Аверкин Ю. И. и др. ; Под ред. Фрадкин С. З. , Залуцкий И. В. – Мн. : Беларусь, 2003. – 784 с. Приказ МЗ РБ № 205 от 27 августа 2004 г. «О мерах по совершенствованию работы онкологической службы Республики Беларусь» . Приказ МЗ РБ № 75 от 23 апреля 2003 г. «Об утверждении форм учетной медицинской документации по онкологии и Указаний по их заполнению» . Приказ МЗ РБ № 48 от 25 января 2006 г. «О диспансеризации больных онкологическими заболеваниями» . Приказ МЗ РБ № 76 А от 12 февраля 2004 г. «Об утверждении протоколов диагностики и лечения злокачественных новообразований в системе МЗ РБ» .
Скачать презентацию АСТАНА МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ А Қ Тақырыбы Қазақстан Республикасының онкологиялық
онкология РК.ppt