«Астана Медицина Университеті» АҚ Хирургиялық аурулар кафедрасы Науқасты курациялау және ауру тарихын жазу Орындаған: Гаукар Н. Топ: 431 ЖМ Қабылдаған: Исматов А. У. Астана, 2015 жыл
Жоспар: Ø Кіріспе Ø Негізгі бөлімі • Паспорттық бөлігі • Науқастың шағымы. • Аурудың даму тарихы. • Өмір тарихы. • Науқастың қазіргі жағдайы. • Диагнозы • Клиникалық дигноз және оны негіздеу • Аурудың этиологиясы, патогенезі және патологиялың анатомиясы. • Емдеу • Күнделік • Эпикриз Ø Әдебиет.
Кіріспе «Хирургиялық аурулар» пәні бойынша бірінші рет жеке аурулар түрлерін оқуға кіріседі. Сондықтан аса маңызды міндет-хирургияны оқудың басынан бастап ауруларды клиникалық талқылауды бұлжымас ретпен және бір улгі бойынша жүрізуды игеру, өйткі оның үлкен білімділік және тәрбиелік маңызы бар. Науқастарды белгілі бір жоспармен дәйекті тексеру, оларды клиникалық талқылау, ауру тарихин дұрыс жазу дәрігерлік клиникалық ойлануды қалыптастырудың аса нәтижелі тәсілдері. Мақсат – пропедевтикалық кафедраларда науқастарды зерттеуді оқып білу және ауру тарихын қурастыру негізінде хирургиялық ауруларды зерттеу ерекшеліктерін айқындау, студенттерді хирургиялық аурулар саласында аурулардың шағымдарының даму тарихының, клиникалық зерттеу, клиникалық ойлану ерекшеліктерін үйрету. Сұрыптау диагностикасын жүргізу негізінде клиникалық диагнозды дұрыс және ауқымды қылып құру, операциялық емге дәлел және қайшы көрсеткіштерді анықтау, тиімді хирургиялық ем тәсілін таңдау.
Науқасты зерттегенде және диагноз қойғанда студент жалпы хирургия, іш ауруларының пропедевтикасы және т. б курстардан алған білімдері мен дағдыларын толық қолданады. Ол өз бетімен дайындалғанда курацияға алған науқастың ауруының симптоматологиясын диагностикасын оқиды, ал келесі күні керекті симптомдарды анықтап диагнозды тұжырымдайды. Жалпы клиникалық зерттеу әдістері негізгі болып есептеледі, дегенмен, хирургиялық ауруларда кейбір ерекшеліктері бар. Сонымен, операция жасып емдеу науқастың өміріне белсенді кірісумен байланысты, ол көңіл күйінің және жүйке жүйесінің бұзылуына жиі себеп болады. Анамнез жинаған кезде және зерттеу кезінде жауап бұлыңғыр, дәл болмауы мүмкін, олар диагностиканың қате болуына әкеліп соғады. Хирургиялық патологиясы бар науқастардың зардап шегуі әсіресе аурудың жедел түрі болғанда басқа ауруларға қарағанда өте айқын болады. Жедел ауруы бар науқастарда анамнез жинау және объективті зерттеу жағдайының салмақтылығына байланысты қиындау. Ал бұл аурулар диагнозды жылдам қойып тез арада медициналық көмек көрсетуді қажет етеді.
Ауру тарихы аурудың дамуын және жүргізіліп жатқан емдерді айғақтайтын негізгі құжат, оның емдік, ғылыми және заңдық маңызы бар. Науқасты зерттеп оған ауру тарихын толтырғанда дәрігерде клиникалық ойлану үдерісі пайда бола бастайды және игеріледі, ретпен зерттеу, алған нәтижелерді сараптау және тұжырымдау, науқастағы аурудың ерекшелігі айқындалады. Дәрігер зерттеу кезінде алынған фактілерге сүйене отырып негізгі аурудың диагнозын қояды, оның асқынуларыын және қосымша ауруларды анықтайды, тиісті ем тағайындайды. Ауру тарихы науқасты әрі қарай емдеуде диспансерлік бақылауда, еңбекке жарамдылығын анықтауда өте маңызды. Анамнез жинау дәрігердің үлкен творчестволық жұмысы болып есептеледі. Мұнда дәрігер мен науқас бірімен бірі танысады, екеуі жақыңдасады. Еске ұстайтын жағдай науқасқа сұрақ күтіп жауап алған кезде үлкен төзімділік және әдептілік керек. Егер науқастың жағдайы салмақты және ессіз болса анамнездік мәліметтерді науқастың туысқандарынан немесе науқасты хирургиялық бөлімге жеткізген адамдардан жинау керек. Алынған мәліметтердің құндылығы және шындығы науқастың мәдениеттіліген, есіне ұстай алатындыған немесе ашықтығынын ғана болмайды ол ең алдымен дәрігердің мамандық біліктігіне байланысты болады. Анамнез жинаған кезде дәрігер белгілі бір ретті ұстайды және әрбір келесі сұрақ аурудың немесе өмірдің кезеңін анықтап отыруға көмектесуі керек. Сұрақтарға алынған алғашқы жауаптардың өзі алғашқы диагностикалық қорытынды жасауға негіз бола алады. Әрі қарай сұқбаттасу керекті аурулардың симптомдарының бар жоғын білу жоспарында жүргізіледі, ол симптомдардың даму желісін анықтайды, бұл сұрыптау диагнозын жүргізуге, яғни клиникалық диагноз қоюға маңызы зор.
Ауру тарихының тараулары Айдарлық бет 1. Оқу орнының және кафедраның аты 2. Кафедра меңгерушісінің тегі, инициалдары 3. Оқытушының тегі, инициалдары 4. Факультеттің аты, топ нөмері, куратордың тегі, инициалдары 5. Науқастың (тегі және инициалдары) 6. Диагноз 7. Курация мерзімдері 8. Ауру тарихын тапсырған күні
«Астана медициналық университеті» АҚ № 1 хирургиялық аурулар кафедрасы Кафедра меңгерушісі м. ғ. д. профессор тегі, аты, әкесінің аты Оқытушы: лауазымы: Тегі, аты, әкесінің аты Куратор: студент _______топ ____факультеті тегі, аты, әкесінің аты Ауру тарихы Курацияға алынған науқастың тегі, аты, әкесінің аты Қорытынды клиникалық диагноз: 1. негізгі ауру 2. негізгі аурудың асқынулары 3. қосымша аурулары Курация мерзімі __________ Астана 200_ ж
II. Паспорттық бөлімі Бұл тарауда науқас туралы жалпы мәліметтер жазылады, оған кіретіндері: 1. Науқастың тегі, аты, әкесінің аты 2. Науқастың жасы 3. Жынысы 4. Мамандығы 5. Мекен жайы 6. Жұмыс орыны 7. Лауазымы 8. Клиникаға түскен күні және сағаты 9. Аурухана бөлімі 10. Шығарылған күні 11. Қан тобы, резус-фактор 12. Жолдама берген мекеменің диагнозы 13. Алғашқы диагноз 14. Клиникалық диагноз А. негізгі ауру Б. негізгі аурудың асқынуы В. қосымша аурулары 15. Операцияның аты, күні және сағаты, жансыздандыру түрі.
III. Науқастың шағымдары. Шағымдарының науқас ауруханаға түскен кезіндегісі жазылады. Науқастың хирургиялық бөлімге түскендегі ауруын сипаттайтын негізгі шағымдарын анықтайды. Шағымдарды ауру тарихынын толтырғанда оларды диагностикаға маңыздылығына қарай орналастырады. Негізгі шағымды жазып болған соң қысқаша қосалқы ауруларды сипаттайтын шағымдар еске алынады. Хирургиялық ауруы бар науқастардың көбінде негізгі шағымы-аурырсыну болып есептеледі. Сондықтан оның сипатын беру керек: жедел, сырқырап, тесіп, шаншып, кесіп, тұрақты, толғак, тәрізді, ауырсынудың орналасуы, басталған уақыты, ұзақтығы, таралуы, неге байланысты, немен қосарланады, және қандай қолданған шаралардан кейін басылды. Осыған сәйкес басқа шағамдарғада сипаттама беріледі.
IV. Шынайы аурудың тарихы (Anamnesis morbi) Анамнездің бұл тарауы аурудың этиологиясымен патогенезінің кейбір жақтарын аша алады. Науқастың стационарға дейінгі алған емнің егжей тегжейін білудің маңызы өте зор. Сондықтан аурудың басталғанынан бастап стационарға түскенге дейінгі қалай дамығаны туралы мәліметтер жиналады. әсіресе аурудың басталуы кезін білу өте маңызды, оның себебі және алғашқы белгілері. Ауру симптомдарын хронологиялық ретпен жазады да олардың даму себебін қоса, аурудың әрбір қайталануы жазылады. Бұрын қандай зерттеу әдістері қолданылғаның, қандай диагноз қойылғанын, қандай ем шаралады қолданылғаны, олардың ұзақтығы және нәтижелігін білу қажет. Егер ауру қайталынып отырса оның жеңілдігін алғашқы қайталанған кездегі симптомдардын анықтау керек және осы белгілердін келесі қайталану кезіндегі өзгерістері, олардың ұзақтығы, пайда болу себептері, қолданған ем шаралары және олардың нәтижелігін анықтау керек. Әсіресе ақырғы науқастың ауруханаға жатуына себеп болған қайталануды егжей-тегжей сипаттап жазу керек. Ремиссия кезінде, ауру толастаған кезде шағым бар ма жоқпа. Егер науқасқа бұрын операция жасалса қандай операция жасалды, оның нәтижесі қандай, қай жерде жасалғаны анықталу керек. Негізгі ауру туралы мәліметтер анықталғаннан кейін қосымша аурулар туралы және олардың негізгі ауруға қатысы бар жоғы анықталады.
V. Өмір тарихы(Anamnesis vitae). Бұл тарауға кіретін сұрақтар: 1. Науқаста бұрын болған аурулар-гепатит, туберкулез, мерез және т. б. Қазіргі кездегі қосымша аурулары (аурудың аты, қай жылдан бастап ауырады, алған ем шаралады) 2. Бұрынғы кезде жасалған операциялар (қашан, қайда, операция қандай ауру туралы жасалған, оның аты, қандай асқынулары болған). 3. Науқаста бұрын болған зақымдалу, жарақ аттар. От басылақ анамнез және тұқым қуалаушылық (жақын туыстарында ауру бар ма-мерез, туберкулез, қатерлі ісік, гемофилия, заталмасу жүйесінің ауруы және т. б. ) 4. Зиянды әдеттер (темекі шегу, арақ ішу, нашақорлық) 5. Акушер-геникологиялық анамнез: қай жастан етек кірі басталды және оның сипаты-реттілігі, ұзақтығы, ауыратыны; қай жылдан тұрмыста, климакс және оның асқынуы, аборттар саны (өзбетімен, медициналық, криминальдық), әйел ауруларының болуы және оларды емдеу нәтижесі. 6. Аллергологиялық анамнез: дәрі дәрмектерді қабылдау мүмкіншілігі 7. Эксперттік анамнез: жұмысқа жарамсыздық қағазының ұзақтығы.
VI. Науқастың қазіргі жағдайы (Status praesens) Науқасты зерттеу ретті болу керек, жалпы қараудан бастап біртіндеп пальпацияға, перкуссияға, аускультацияға, дене сегменттерін салыстыра зерттеуге кіріседі. Жазғанда да ретімен жүйелер, аймақтар және органдар болып жазылады. Барлық зерттеу түрлерін денені жалаңаштап ауырған жағы мен сау жағып салыстыра отырып жүргізеді: А) Науқасты жалпы зерттеу. Мұнда айрықша атап көрсетілетін сұрақтар: 1. Науқастың жалпы жағдайын бағалау (жақсы, қанағаттанарлықтай, орта салмақты, ауыр, өте ауыр, агональды) 2. Есі: сақталған болуы мүмкін, есінен айрылған, маңайындағыларға үнсіз, терең патологиялық ұйқы жағдайында, дегенмен қатты айқайлап шақырсаң белгі береді, және жоғалған. 3. Дене қалыпы-белсенді, мәжбүрлі (отырған немесе аяқтарын түсіріп жату, жартылай отыру, шалқасынан, аяқтарын тізесінен бүгін шалқасынан және т. б. ), сылбар (өте салмақты ауруда, агональды жағдайда және т. б. ) 4. Бет пішіні (қалыптағыдай, күйзелісті, бейтарапты, қорқынышты, елірген, қамыққан және т. б. ). жайылмалы перитонит кезінде жиі байқалатын «Гиппократ бетін » ( «Facies Hyppocrat» ) жеке атау керек. Мұндай аурулардың бет пішіні өткір, көздері үңірейген, еріндері құрғақ және көгерген, дем алуға танаулары қатысады. 5. Дене бітімі (астениқалық, нормостеникалық, гиперстеникалық дұрыс, дұрыс емес, туа немесе жүре келе пайда болған ақаулар-жырық ерін, қамыт аяқ және т. б. ) 6. Дене қызуы 7. Бойы, салмағы
Б) Жүйелер бойынша зерттеу 1. Тері: а) түсі-қалыптағыдай, қан азай ғанда бозамық, көкшіл, жергілікті және жалпы қан айналысы бұзылғанда мәрмәр түсті, уланудың ауыр түрінде сарғыш (механикалық, паренхиматоздық және гемолитикалық сарғаюда, тілмеде жалын тілдері тәріздес қызыл, лимфангоидте қызыл жолақ тәрізді, асқазан өкпе қатерлі ісігі болғанда күнгірт жер тәрізді, гангрена болғанда-қара; пигменттелген, бөртпелер, тыртықтардың түрі), қасымалар, кеңейген көктамырлар торы. б)эластикалығы (созылғыштығы) –жақсы, төмендеген (теріні жиырып қоя бергенде ол баяу жазылады) в)ылғалдығы (қалыптағыдай, жоғарылаған, төмендеген, құрғақ) 2. Көрінетін кілегей қабаттады: а) түсі (қалыптағыдай, көкшіл, бозамық, сарғыш); б)пигменттелген; в)жараланған; г) бөртпе шыққан
3. Тері астылық шел (май) а) даму айқындығы (біртоға, шамадан тыс, нашар) б) ісіну–көз аймағында (бүйрек ауруы негізінде), аяқтардың (жүрек жетіспеушілігі, тромбофлебиттерде, варикозды ауруа). Аяқ ісінуін анықтау ушін саусақпен балтырдың алдынан басады бұл кезде пайда болған ойшық баяу кетеді– «жұмсақ» ісінулер. «Тығыз» ісіну лимфа ағуының бұзылуында болады. в)жараның болуы. Мұнда жараның орналасуын, көлемін жиектерінің сипатын (сүйелденген, сыртына шығып тұрған, тереңдеген, жапырақшаланған), түбі (жазық, шұңкыр тәрізді, бүртікті), грануляциялық түсі және сипаты, маңайын дағы терінің жағдайы, бөліністің сипаты мен мөлшері.
4. Лимфатикалық жүйе Лимфа түйіндерінің орналасқан жерін анықтайды (иек астылық, жақастылық, мойын тамырларының бойында сол жақ бұғананың жоғарғы қыры мен төстік бұғана емізіктік бұлшық еттің сыртқы қыры арасында (асқазан қатерлі ісігі болғанда Вирхов метестазы), желкелік, бұғана астылық бұғана үстілік, қолтық астылық, шынтақтық, шаптық, сандық, тақым астылық іш пердесінің артындағы), олардың саны және көлемі, консистенциясы (тығыз, жұмсақ, флюктуация береді), аурсынады, жылжымалылығы (жылжымалы, бірбірімен және маңындағы тіндермен жабысқан). Әр жерде орналасқан көптеген үлкейген ауырмайтын лимфатүйіндері лимфаппаратының әртүрлі жүйелі ауруларының белгілері болуы мүмкін (лейкоз, лимфогранулематоз, туберкулезді лимфаденит және т. б. ). Жеке кездесетін тығыз аурырмайтын лимфатүйіндер сол маңайдағы ағзалардағы қатерлі ісіктен тарағаннан пайда болады. Лимфа түйіндеріне инфекция тарағанда оларды ұстағанда науқас ауырсынады, жылжымайды, маңындағы тіндермен жабысып қалады.
5. Бұлшық ет жүйесі Мұнда анықтайтыны: а) бұлшық еттердің даму дәрежесі б) бұлшық еттердің күші. Қол бұлшық еттерінің күшін объективті динамометрмен, субъективті дәрігердің қолын қысу арқылы бағалайды. Қысу күшінің айырмашылығанан қолдың күші аз екені анықталады. Иықтың бүгү және жазу бұлшық еттерін зерттеу үшін шынтақ буында бүгілген, одан соң жазылған қолды жазып бүгү керек. Сан бұлшық еттерінің күшін бағалау үшін науқаста шалқасынан жатқызып тізе буынында жазылған аяқты көтертеді де дәрігер балтырды басып қарсылық көрсетеді. в) Сүйек–буын жүйесі Анықтауға қажет болатыны: а)сүйектің қысқаруы–онда қысқарған сегменттің ұзындығын өлшен сау жағымен салыстырады; б) сүйек қаңқасында дөрекі өзгерістердің болуы (омыртқада–лордоз, кифоз, сколиоз, аяқта–genu (crus) varum, genu (crus) valgum және т. б. ); в)буындардың жағдайы, пішіні (конфигурациясы), пальпация кезінде ауырсыну, ісіну, қозғалған кезде немесе тыныш жағдайда ауырсыну, сықырлаудың болуы, флюктуация, тобықтың қозғалуы (баллоттануы), буынның жылжымалы болуы (активті, пассивті)
Мойын Симметриялы екеніне назар аударылады, мойын тұсында бұлтиған құрылым бары, тамырлардың соғуы (тиреотоксикоз, аорта клапандарының жетіспеушілігі) Қалқанша сіңірінің жоғарғы қырынан төмендеу бұлтиған немесе ісіну болса онда қалқанша безінде өзгеріс болғаны деп ойлауға болады. Оңы зерттегенде анықтайтыны: а) көлемі (қалыптағадай, бездің өне бойы үлкейген, оң жақ немесе сол жақ бөлігі, мойыншағы үлкейген) б) үлкею дәрежесі. Қалқанша безінің жоғарғы қыры пальпация жасағанда оңай білінеді. Ал төменгі қырын аңықтау үшін науқасты жұтындыру керек. Егер жұтынғанған кезде төменгі қыры білінбесе онда төс артылық жемсау болуы мүмкін. в)бездің жұтынған кезде қозғалуы; г) конституциясы (жұмсақ, орта тығыздылық, тығыз). Егер бездің өне бойы тығыз шекарасы айқын білінбесе ол көбіне бездің қатерлі ісігі болады. д)бездін үсті (бір келкі, бүдірленген, мысалы қатерлі ісік болғанда) е)пальпация кезінде ауырсыну–жедел тиреоидиттің (струмиттің) белгісі.
8. Кеуде (көкерік қуысы) Кеудені зерттегенде анықтайтыны: а)кеуденің пішінін (формасын) (қалыптағадай, конустәрізді, бөшкетәрізді, циллиндр тәрізді, варонка тәрізді) б)деформация, пішіннің өзгеруі және ассиметрия болуы (бұлтию және ішке кіріп тұруы) в)қабырғаларды пальпациялағанда ауырсыну не оның болмауы г) кеуде жарақатының орналасқан жері және көлемі. Ол кеуде де өткізілетін шартты сызықтар көмегімен айқындалады 9. Дем алу жүйесі Өкпені зерттегенде анықтауға қажет болатыны: а)дем алу түрі (қабырғалық немесе іштік) б)дем алу жиілігі в) дем алудың тереңдігі және ырғағы (демікпе, патологиялық түрлері: Кусмауль, Чейн– Стокс дем алысы) г)өкпеге перкуссия жүргізгенде салыстырмалы нәтиже (шекарасары, өкпе, қоробтәрізді, тимпаникалық дыбыстардың орналасқан жерлері) д)өкпеге аускультация жасағанда салыстырмалы нәтиже (везикулярлық, қатты, бронхиальдық, амфорлық, аралас, бәсеңдеген, дем алыстың болмауы, құрғақ және ылғалды сырылдар, олардың орналасқан жері, плевраның үйкелу шуы). Тимпаникалық дыбыс және дем алыстың болмауы немесе өте бәсеңдеуі өкпенің тесіліп бейреттік немесе травмалық пневмоторакс пайда болғанын көрсетеді. Түйық дыбыс және дем алыстың болмауы плевра қуысында сұйық жиналғанын (плеврит, гематоракс) көрсетеді. е)дыбыстық діріл (өзгермеген, бәсеңдеген, үздеген, оның орналасуы)
10. Жүрек–тамыр жүйесі Науқасты зерттегенде келесі көрсеткіштірді анықтайды а) тамыр соғу (пульстің) жағдайы (жиілігі, ырғағы, толуы және кернеуленуі). Көбіне тамыр соғуын кәрі жілік артериясынан, анықтайды. Кейбір жағдайда йық артериясынан, қолтық асты немесе жалпы үйқы артериясынан анықтауға тура келеді. б)артериялық қысым сынап бағанасы бойынша мм мен в)жүрек итерісі оның күші және жайылымы г) жүрек тұйықтылығының абсолюттік және шартты шекаралады д)жүрек аускультациясы–тондары (анық және көмескі, шапалақшалау, екіге айрылған, тондардың ажырауы, акценттері). Шулардың болуы: систолалық, диастолалық, пресистолалық, перикардтың үйкелу шуы. е) перифириялық артериялардың жағдайы. Бунақ артериялярының соғуын анықтау (артқы үлкен жілік артериясы ішкі тобықтың артының төменгі бөлігінде, бунақтың сыртқы артериясы бірінші және екінші бақайшақ сүйектерінің арасы тұсынан), тақым артериясының (тақым ойығында науқас етбетінен жатқызылады да балтырын 900 -қа бүгеді), сан артерияларын (мықын жалғамынан төмен ортаңы және ішкі үштен бірі тұсында), мықын артерияларын (мықын аймағында мықын жалғамынан жоғары оның ортаңғы және ішкі үштен бірі тұсынан ішке қарай) ж)көк тамырлар жағдайы: мойын көк тамырларының кеңеюі (көкірек ортасындағы тамырлардың ісікпен басылып қалуы), кеуде және іш қабырғасының көк тамырларының кеңеюі (портальдық гипертензияда) аяқ көк тамырларының кеңеюі (варикоздық ауруда). Көк тамырлардың варикозды кеңеюі болғанда оны таралу деңгейін, қатайған жерлерін, тамыр бойынмен ауырсыну, кеңейген немесе тромбыланған веналар үстіндегі терінің жағдайын анықтау керек www. themegallery. com
11. Ас қорыту жүйесін зерттегенде анықтайтыны: а)ауыз қуысының жағдайы (ерін клегей қабағының қызыл иектің түсі мен ылғалдығы, тілдің ылғалдығы мен жамылғысы); б)тістердің жағдайы (кариозды, салынған, тістердің жоғы), жұткыншақтың (түсі қалыптағыдай, қызарған, ісінген, құрғақ, жабылмалар), бадамша бездері (қалыптағыдай, гипертрофияланған, түстері, жабылмалардың, тығындардың бары); в)іштің жағдайы. Қарағанда анықтайтыны; 1)пішіні (конфигурация) (қалыптағыдай, «көлбақа іші» іш шеменінде); 2)симметриялығы ; 3)іш кебуінің бары немесе жоғы (метеоризм болғанда, жайылмалы перитонитте, іш шеменінде бір келкі кебу; ас қазан немесе ішек өтімсіздігі, іш ағзамаларының ісіктері болғанді бір қалыпты болмайды); 4)іштің тартылып тұруы (іш қабырғасындағы бұлшық еттердің қатаюынан, қуыс органдар тесілгенде, өте арықтағанда кахексияда); 5) іштің демалуға қатысы (жайылмалы перитонит болғанда іш қабырғасы дем алу үдерісіне қатыспайды). Бұл белгіні зерттегінде дем алған кезде іштің әрбір жері ауыратыны байқалса көбіне сол жерде патологиялық үдеріс бар орналасатынына назар аудару керек. 6)іш қабырғасындағы терінің түсі (қапталаған, теріастылық гематомалар соғылғанда болады); 7)іш қабырғасы көк тамырларының кеңеюі (портальдық гипертензия, іштің кистамен кенеттен үлкеюінде және т. б. ) ; 8)көрінетін перистальтиканы оның қай жерде орналасуын анықтау: жоғарғы және ортанғы құрсақ тусында болса– ас қазанның шығар тесігінің тарылуы, іштін басқа аймақта болса–ішек өтімсіздігінде. 1)пальпация жылы қолмен жүргізу 2)пальпацияны ауырмайтың жерден бастап біртіндеп ауру ошағына қарай ауысу www. themegallery. com 3) пальпация жүргізгенде алақанды жайған күйінде ішке басу керек (тырпақ фалангалары өте нәзік бүгілу керек).
12. Зәр шығару, жыныс жүйесі Бүйректерді зерттеуді науқасты шалқасынан жатқызып, қырына жатқызып және тік тұрғызғанда сәл еңкейтіп бимануальды(екі қолмен) пальпация арқылы жүргізеді. Қалыпты жағдайда орналасқан бүйрек пальпация кезінде білінбейді. Бүйрек түскенде қолға білінеді. Бүйректерді зерттегенде Пастернацкий симптомын анықтау қажет (12 -қабырғадан төмен белге қарай сәл ұрғанда аурады), шайқау (баллотирование) әдісін құрылым анықталғанда қолданады (ол үшін қолдың саусақтарын 12 -қабырғадан төмен салады да түрткілейді ол қабырға астына қойылған басқа қолмен сезіледі). Бұл сынақ оң болғанда құрылымның бүйрекке қатысы бар екенін көрсетеді. Қуықасты безінің ауруына күдік туғанда тік ішекті саусақпен зерттейді де оның алдыңғы қабырғасында бездің көлемін консистенциясын ортаңғы, бөлік арқылы сызықтың барын, бүдірлігін, флюктуациясын анықтайды. Ұманы тексергенде оның түріне, оң және сол бөліктерінің бірдейлігіне, ұмада жұмыртқа және қосалқылары орналасқанын, олардың көлемін, үстін, консистенциясын, ауырсынатынына назар аударады. Шәуһет бауының жағдайын анықтайды: жуандығын (шәуһет бауының кистасы, шемені), иреленген таспалардың (кеңейген көк тамырлар) барын. Бимануальды қынап арқылы зерттегенде қынаптан шығатын бөліністің сипатын (қан, ірің, иісті, иіссіз), жатырдың оның мойыншығының орналасуын, көлемін, бүдірленгендін, ісіктердің бары, күмбездердің жағдайы (бос, жазық, қысқарған, ауырсынудың болуы), қосалқылардың жағдайы (олардың көлемі, ауырсынатыны), Промптов симптомы (жатыр мойыншағын тартқанда қатты ауырсыну) анықтайды. www. themegallery. com
13. Жүйке жүйесі Зерттеген кезде науқастың интеллектілік даму денгейін бағалайды, ашуланғыштығы, бейтараптығы, жылауықтығы, көңіл күйінің күрт өзгердін анықтайды. Науқастың сөйлеу мүмкіншілігіне назар аударады (қалыптағыдай, дизартрия, нығыздап қатты – скандированная, тұтықпа), қозғалу реттілігі (координация) (статикалық, Ромберг сынағымен анықталады – науқас тік тұрғызып бунақтарын жиып қолын алға создырғанда жеке теңдікті ұстау, саусақ мұрын, саусақ-көрсету, тізе-өкшелік сынақтарды жүргізу). Орталық жүйке жүйесінің аурулар мен жарақаттануында қозғалу (тырыспа, фибриллярлық қозғалыс, парездер, параличтер)және сезіну (тактильдік, ауру және температураны) қабілеті, тері рефлектерінің жағдайы (іштік, табандық, кремастерлік), клегей қабат жағының рефлексі (корнеальдық, коньюктивальдың, жұтқыншақтық), сіңірлік рефлекстер (тізе, ахиллдік және т. б. ) және дермографизмді анықтайды. www. themegallery. com
14. Жергілікті өзгерістер (status localis) Жергілікті өзгерістерді толық жазу: жара таңғыны, жараны (жиектерін, түбін, қабырғаларын, грануляциялық тіндердің бар, жоғын, қабынуды, жараның бөлінісін, жараның маңайындағы тіндердің жағдайы, бөліністің сипаты, егер жара тігілсе – тігістің жағдайы), құрылымдар (көлемі, консистенциясы, жылжымалығы, ауыратыны, салынатыны, маңайындағы терінің және үстіндегі терінің өзгерістері). www. themegallery. com
VIII. Алғашқы диагноз және оны негіздеу Аурудың алғашқы диагнозы және оның асқынулары, қосымша аурулар диагнозы қойылады. Диагнозды негіздеу нақтылы, анық ауру тарихын қайталамай, тек жетекші шағым, анамнез, ауруды сипаттайтын клиникалық зерттеулер нәтиже лері, сұрынтау диагнозының I- кезені негізінде жүргізіледі. Негізгі аурудың асқынуын дәлелдейтін мәліметтер келтіріледі. IX. Зерттеу жоспары. Клиникалық диагнозды растау үшін диагностика хаттамасына сәйкес зерттеу әдістерін негіздеу керек. Зерттеу алгоритміне клиникада кейбір себептерден өткізуге мүмкіндік жоқ зерттеу әдістерін де қосуға болады. Ондай зерттеу әдісін қолдану анық негізделу керекс www. themegallery. com
X. Қосымша зерттеу әдістерінің нәтижелері а) лабораториялық: қан тобы; микрореакция; жалпы қан анализі – лейкоформуласымен толық жалпы зәр анализі; қанның биохимиялық анализі – билирубин, АЛТ, АСТ, жалпы белок, креатинин, мочевина, тимолдық сынақ, сілтілік фосфатаза, қандағы қант, холестерин, сарысудағы калий, натрий; коагулограмма – қанның ұю уақыты, қан кету уақыты, ПТИ, плазма фибриногені, фибриноген В, этанол тесті, плазманың гепаринге төзімділігі, плазманың қайта кальцинненуі, РФМК; Егер диагнозды тұжырымдау қажет болса қосымша лабораториялық зерттеулер жүргізеді. б) рентгенологиялық (өкпенің, жүректің, асқазанның, ішектердің, өт жолдарының рентгеноскопиясы мен рентгенограммасы, спленопортограмма, вазограммалар жән т. б. ) в) инструментальдық (фиброэзофагогастродуоденоскопия, ректороманоскопия, цистоскопия, бронхоскопия, УДЗ және т. б. ) г) басқа зерттеу әдістері (радиоизотоптық (сканнерлеу) реовазограмма, биопсия нәтижелері және т. б. ) Әрбір зерттеуден кейін қысқаша қорытынды жасау керек. Қосымша зерттеу әдістерін тағайындау өте аз және диагностика мен ем мақсатынан шығу керек. www. themegallery. com
XII. Клиникалық диагноз – негіздеу және құрастыру Аурудың клиникалық диагнозы және оның асқынулары анық құрастырылып негізделуге тиісті. Ол үшін анамнез және клиникалық зерттеу нәтижелері, қосылма зерттеу нәтижелері, сонымен қатар, өткізілген сұрыптау диагнозының қорытындысы қолданылады. Диагноз аурудың жіктелуіне сәйкес құрастырылады. XIII. Этиологиясы, патогенезі және патологиялық анатомиясы Бұл тарау мәселенің осы дәуірдегі жағдайын әдебиеттегі материалдарды сараптау арқылы құрастырылады. Тараудың соңында науқас ауруының этиопатогенезін жазады (сызба, алгоритм, графикалық құрылым ретінде). www. themegallery. com
XIV. Емдеу «Емдеу» тарауы қазіргі дәуірдегі әдебиеттегі материалдар және ауруды емдеу хаттамаларының негізінде жазылады. Ауру туралы науқасқа тағайындалған тәртіп пен диетаны толық көлемді қылып жазады. Осы ауруды емдеу түрлерін, консервативті және оперативті емдеу әдістеріне дәлел көрсеткіштер келтіріледі. Емдеу тарауының соңында науқасты емдегенде алынған нәтижелер, қолданылған дәрі-дәрмектер рецептік түрде, дозалары, қолдану әдістері көрсетіледі. Науқасқа қолданған емнен басқа осы ауру туралы әдебиет жүзінде қандай дәрілер қолданылатынын көрсету қажет. Егер науқасқа операция жасалса операцияға дәлел көрсеткіш, операция алдындағы қорытынды жазылады. Операцияға дәлел көрсеткіш анық құрастырылады, операция түрі және қысқаша операция жоспары, жансыздандыру әдісі, операция алдындағы дайындық, науқастың (туыстарының) операцияға келісімі көрсетіледі. Операция жасаған күні ауру тарихына операция хаттамасы жазылады, оған операцияға дейінгі, операциядан кейінгі диагноз, операцияның аты, жасалған күні, басталған және аяқталған сағаты, операцияға қатысқандар (хирург, ассистенттер, анестезиолог, трансфузиолог, операциялық медбике) тікелей операция хаттамасы, макропрепарат жазылады. Егер науқасқа курация кезінде операция жасалмаса, онда қандай операция жасалатыны көрсетіледі. www. themegallery. com
XVI. Операция хаттамасы Операция № ______ Ауруханаға түскені күні, сағаты ____ Операция жасаған күні, сағаты_____ Тегі______ Аты _______ Әкесінің аты_______ Жасы ____ Жынысы ____ Ауру тарихының № _____ Мекенжайы____ Операция дейінгі диагноз_______ Операциядан кейінгі диагноз_______ Операцияның аты____________ Хирург_______ Ассистенттер____ Операциялық медбике______ Анестезиолог________ Жансыздандыру _________ Операция хаттамасы______ Макропрепарат сипаты_______ www. themegallery. com
XV. Операция алдындағы қорытынды Оған кіретіні а) операциямен емдеуге дәлел көрсеткіш б) жоспарланатын операцияның аты в) жансыздандыру әдісі г) операция жасауға қайшы абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштер д) операциялық – анестезиологиялық қауыптілік е) операциядан кейінгі асқынулардың алдын алу жоспары ж) науқастың операцияға келісімі з) операция жасайтын дәрігерлер (бригада) www. themegallery. com
XVII. Күнделік науқасқа курация жасаған мезгілге жазылады. Күнделікте симптомдардың өзгерісі, ауру желісі және емнің нәтижелігі жазылады. Күнделік таблица түрінде толтырылады, оның 3 графасы бар: күн, ауру ағымы, ем шаралары. «Ауру желісі» бөлігінде ауру сипаттары жазылады, олардың тәулік бойы өзгерісі, науқастың жағдайы, өмірге маңызы зор органдардың органдары, жараның жағдайы, жараны таңу қысқа және айқын құрастырылады. Күнделіктерде кафедра меңгерушісі, доцент, ассистенттердің, бөлім меңгерушісінің, консультанттардың науқасты қарағаны, консультация, консилиум жасағаны туралы жазылады. Әрбір күнделіктің соңында науқастың жағдайы туралы қысқаша қорытынды жазылады. «Емдеу» бөлігінде тәртіп, диета, сонымен қатар тағайындалған дәрілер (дозасы, енгізу тәсілдері, манипуляциялар және т. б. жазылады. XVIII. Науқасты бақылау беті. Жеке бетте құрастырылады, онда: дене температурасы, қан қысымының көрсеткіші дем алу жиілігі, тамыр соғуы (пульс), қажеттілігіне қарай бір тәуліктегі зәрдің және ішкен сұйықтың көлемі. www. themegallery. com
Шығару немесе кезеңдік (этаптық) эпикриз. Егер курация соңында науқас ауруханадан шығарылатын болса шығару эпикризі, егер ем шаралары әрі қарай жалғасатын болса – кезеңдік эпикриз жазылады. Эпикризде көрсетілендері: Науқастың тегі, аты, әкесінің аты, жасы, ауруханаға түскен уақытын шұғылдығын ескерте отырып көрсетеді. Қандай мәліметтер негізінде диагноз қойылды (негізгі шағымдары, анамнезі, объективті және қосымша зерттеу нәтижелері). Операция алдындағы дайындықтың қысқаша сипаттамасы. Операция жасалған күн, операция аты, операция кезінде табылған патологиялық өзгерістер. www. themegallery. com
Операциядан кейінгі кезеңнің қысқаша сипаттамасы және қолданылған ем шаралары. Егер науқасқа операция жасалмаса онда жүргізілген ем шараларына қысқаша түсініктеме. Науқастың ауруханадан шығар кезіндегі немесе курация соңындағы жағдайы. Тамақтану, еңбек және тұрмыс тәртіптері, әрі қарай емдеу туралы ұсыныстар. Болжам туралы қорытынды: А) өмірге Б) толық сауығуы туралы В) еңбекке қабілетінің қалыпқа келуі www. themegallery. com
Әдебиеттер www. themegallery. com üХирургический болезнь ühttp: //studopedia. org/6 -118876. html üИстория болезни хирургического больного Саликов А. В. , Ковалев А. И. ühttp: //med-books. by/istorii_hirurgiya/396 istoriya-bolezni üХирургия неотложных заболеваний Кочнев О. С.
Скачать презентацию Астана Медицина Университеті АҚ Хирургиялық аурулар кафедрасы
Гаукар Н. 431ЖМ Ауру тарихы.pptx