“Астана Медицина Университеті” АҚ Эпидемиология және жұқпалы аурулар кафедрасы Тақырыбы: Аскарида Орындаған: Қарсыбаев Н. Қ Тобы: 410 ОМ Текскерген: Батырхан А. Т. Астана – 2015 ж.
Гельминттердің биологиялық классификациясы Трематодтар (сорғыштар) Описторхоз-описторхиз Клонорхоз-клонорхиз Фасциолез-фасциола Парагонимоз-парагониумус Цестодалар (лента тәрізділер) цепендер Териаринхоз бұқа цепені Тениоз, цистицеркоз шошқа цепені Эхинококкоз эхинококк Гименолепидоз кішкентай цепен Лента тәрізділер Дифиллоботриоз жалпақ лентоз биогельминттер Нематодтар (дөңгелектілер) контагиозные гельминтозы Дракункулез дракункула Филяриидоз филярии Трихинелез влагослав Аскаридоз аскарида Стронгилоидоз стронгилоидес Анкилостомидоз анкилостома Токсокароз токсокара Энтеробиоз острица геогельминтоздар
Аскаридоз (В 77) – антропонозды ішектік геогельминтоз. Алғашқы сатысында өкпелік инфельтрат (тооксико-аллергиялық генезді), ал созылмалы түрде ауыр асқынумен сипатталатын диспепсиялық бұзылыстар тудырады. Қоздырғышы – ірі бөлікті нематод – Ascaris Lumbricoides
Аскаридоздың эпидемиялогиялық процесіне сипаттама. эпидемиологиялық бейімділік. резервуар және инфекция көзі берілу жолдары • алиментарл • ас ретінде жуылмаған ы жеміс-жидектерді • инвазияланғ қолдану. ан адам • санитарлық мәдениеттің төменділігі аскаридозы және қолайсыз, лас ортада өмір сүру. • бақтарға тыңайтқыш ретінде нәжісті қолдану • аскаридоз анықталған адамдармен эпидемиологиялық байланыста болу. берілу факторлары • аскаридоз тұқымдарымен зақымдалған топырақ, жемісжидек, су. • тұрмыс заттарының қоздырғышпен контаминациялану ы • гельминттің тұқымдарын шыбындар механикалық түрде тасымалдау. қауіп факторлары • санитарлық жағдайы төмен ауыл тұрғындары • бау-бақша, жемісжидек қойнауы жұмысшылары. • аскаридоз тұқымының жоғарғы резистенттілігі (топырақта 10 жыл, суда бір жылға жуық сақталуы) • тұқымның өсуіне жаз-күз айларының қолайлы болуы.
Аскаридоз диагностикасындағы лабораториялық критерилері зерттеу әдістері зерттелінетін материал немесе объект • • нәжіс қақырық • науқас (қан) • паразиталогиялық o нәжістің макроскопиясы o байыту, седиментация, Като әдістері арқылы нәжісті микроскопиялық зерттеу o қақырықты микроскопиялық зерттеу. • рентгенологиялық • қанның жалпы анализі диагностика нәтижесінен алынған мәліметтер • жынысты бақылау • нәжістен ұрықталған тұқымның табылуы • личинкаларды анықтау • ересек аскаридозды анықтау • өкпедегі эозинофильді инфилтратты анықтау
Аскаридалар
ЭТИОЛОГИЯСЫ (Ascarіdae) – жұмырқұрттар класына жататын дара жынысты құрт; нематод тұқымдасына жатады. Омыртқалы жануарларының ішек тоғышарлары. Ascaridida отряды. Адамның және сүтқоректілердің ішегінде паразиттік тіршілік ететін түрлер жатады: адам аскаридасы – Ascaris lumbricoides, жылқы аскаридасы - Parascaris equorum, шошқа аскаридасы - Ascaris suum т. б. Туғызатын аурулары – аскаридоз.
ЭПИДЕМИЯЛОГИЯСЫ Ересек аскаридалар аш ішекте өмір сүреді. Науқастардың нәжісімен сыртқы ортаға түсіп, сонда дамиды. Қолайлы жағдайда жұмыртқалары 2 аптаға дейін өмір сүреді. Аскариданың адам ағзасында өмір сүру ұзақтығы 1012 айдан 1, 5 жылға дейін. Инвазия көзі – аскаридозбен ауырған науқас. Жұғу механизмі– фекальді-оральді. Жұғу факторлары – аскарида жұмыртқасымен зақымдалған көкөністер, жемісжидектер, су және ластанған қол болып табылады. Негізінен жұқтыру жаз және күз айларында болады,
ПАТОГЕНЕЗІ Адамға аскариданың жұмыртқасы лас суды ішкенде немесе көкөністі жумай жегенде жұғады. Адам аузына түскен инвазиялық жұмыртқа ішекке өтеді. Алдымен ішектегі сөлдердің әсерінен жұтылған жұмыртқаның қабығы бұзылады да, одан дамып, қалыптасып тұрған личинка шығады. Личинка сол жерде қалып, өсіп, дамуының орнына, енді бүкіл организмді шарлауын бастайды. Бұл микроскопиялық майда личинкалар ішек қабырғасын бұрғылап қан тамырларына түседі. Қанның ағысымен олар бауырға, бүйрекке, содан жүрекке, соңынан өкпеге келіп тоқтайды. Бұл кезде олардың ұзындығы 1 мм шамасында болады. Өкпеде личинкалар қан тамырларын тастап, альвеолдарға, бронхыларға, одан тыныс жолына түсіп, ауызға қарай жылжиды. Осы уақытта личинкалар тамақты (тыныс жолын) жыбырлатып, адамның жөтелу кезінде ауызға тез түседі. Ауыздан сілекей мен ас арқылы личинкалар ішекке келіп, өзінің дамуын аяқтайды. Дайын аспен қоректене отырып, тез өседі де, ересек формасына жетеді. Аскарида личинкасының миграциялық даму циклі иесінің денесінде үш айға созылады.
Аскаридалар ұрығы ауызға түсісімен одан өніп көбейіп, қанға араласып, денеде қышыма пайда болады. Содан соң олар өкпеге жетіп, кейде құрғақ жөтел тудырады, арты насырға шапқанда өкпені қабындырып, қан аралас жөтелге ұштасады. Аскаридалардың жас өскіндері өкпедегі жөтелмен шығып, ішке жүтылып, ішекке түседі де, әбден өсіп жетіледі. Ішектегі аскаридалардың көпшілігі асқазанның қорытпауына және әлсіздікке әкеліп ұрындырады. Ішегінде аскаридасы көп балалардың көбіне іші кеуіп жүреді. Кейде аскаридалар демікпе, жиі қысылып қалу немесе ішектің таралу ауруларын туындатады. Баланың қызуы жоғарылаған кезде, олар дәреті арқылы немесе аузы мен мұрнынан да шығады. Кейде олар ауа жібермей, бала қақалып-шашалуы да мүмкін.
КЛИНИКАЛЫҚ КӨРІНІСТЕРІ тәбеті тартпай, іші ауырып, температурасы жиі көтеріледі, жүрек соғу ритмі бұзылып, уланудың белгілері байқалады. жөтеледі, кеңірдек-өкпе қабынулары, аяқ-қол басында қызарған бөртпе құсады, іші өтеді іші қатады ішектері қатты ауырып түйіледі денесін аллергиялық бөртпелер басып, демігеді.
ДИАГНОСТИКАСЫ Нәжісте аскарида жұмыртқаларының анықталуы Өкпелік аскаридоз кезеңі: гиперэозинофилия және қақырық микроскопиясы (аскорид личинкалары анықталады) Серологиялық әдістер (преципитация реакциясы, тікелей емес гемаглютинация). Салыстырмалы диагностикасы: Жедел сатысында - жедел аллергозбен, созылмалы сатысында жедел ішек инфекцияларымен, асқазан ішек жолдарының созылмалы ауруларымен жүргізуге болады.
ЕМІ Аскаридозда қолданылған препараттар: Левамизол (декарис)—тәуліктік дозасы 0, 5 мг/кг Мебендазол (вермокс) –тәуліктік дозасы 2, 5 мг/кг - 3 күн Пирантел 10 мг/кг
АСҚЫНУЛАРЫ Ішектің бітеліп қалуы Мұрын қуысының және тыныс алу жолдарының аскаридтермен бітеліп тұншығуы Обтурациялық сарғаю Жедел панкреатит.
БОЛЖАМ Аскаридоз кезінде болжамы қолайлы. Өте ауыр кезінде өлім-жетім 3%дан артпайды.
Диспансерлік бақылау: 2 ай. Ем аяқталғаннан соң 30 күннен кейін 3 реттік нәжісті құрт жұмыртқасына 10 -15 күн аралығында тексеру.
АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ Аскаридозбен тиімді күресу үшін, сыртқы ортаны қорғауға қатысты алдын – алу шараларын жүргізу қажет (топырақ, су). Сондықтан сыртқы ортаны қорғау, сутоғандарын ластанудан қорғау, қазылған жабық шұңқырларға абаттандырылған әжетханаларды салу жолы арқылы жүруі қажет. Аскаридозбен науқастануды ескерту мақсатында, шикі көкөністерді тазалап жуып, бәрінен де қайнаған суға жуып барып қолданған жөн. Осындай өңдеуден өткеннен кейін көкөністер жұмыртқалардан тазарады. Сонымен қатар қолдың тазалығын қадағалаған дұрыс, өйткені таза көкөністер, таза емес көкөністерді жуған кір қол арқылы да ластануы мүмкін. Ас ішер алдында және әжетханаға барғаннан кейін қолдың міндетті түрде жуылуына аса мән берген жөн.
Адам ағзасына ішек жұқпаларының енуінен сақталу шаралары өте жеңіл: 1. Тамақ алдында қолды міндетті түрде жуу. 2. Жеміс-жидектермен, көкөністерді тамаққа қолданар алдында 5 минут ағынды судың астында жуу керек. 3. Әжетханаға әр бір барғаннан кейін міндетті түрде қол жуу керек. 4. Жерге түскен ойыншықтарды балаға аузына салғызбау керек.
Пайдаланылған әдебиеттер 1) 1. Әміреев С. А. Эпидемиология Учебное пособие – Алматы. – 2005. - 2 том. – 693 с. 2) 2. Белозеров Ю. М. , Иоанниди Е. А. Курс эпидемиологии: Учебное пособие для леч. и пед. фак. медвузов. Элиста: Джангар. – 2005. 136 с. 3) 3. Покровский В. И. , Пак С. Г. , Брико Н. И. и др. Инфекционные болезни и эпидемиология. Учебник для медицинских вузов. 2 -е издание. , испр – М. - ГЭОТАР – МЕД, 2008. – 816 с. 4) 4. Матеишен Р. С. , Кравец Б. В. , Суторин Ю. В. Военная эпидемиология: Учеб. Пособие для медвузов. – Ростов н/Д: Феникс, 2006. – 186 с. 5) 5. Насухин Ш. Б. Жұқпалы аурулар эпидемиологиясы: Оқу құралы/ БҚММА. – Ақтөбе: Б. И. , 2006. 6) www. parazit. ru Е. П. Шувалова. Инфекционные болезни. Ростов на Дону, 2001 г. Қосымша: Озерецковская Н. Н. и др. Клиника и лечение гельминтозов, 1986 г. Н. Н. Озерцковская, Н. С. Зальнова, Н. И. Тумольская. Клиника и лечение гельминтозов, 1986 г. В. И. Лучшев, А. М. Бронштейн, В. В. Лебедев и др. Гельминтозы человека. Пособие для врачей. Краснодар, 1998 г. Л. Б. Сейдуллаева. Тропические инфекции и инвазии. Учебное пособие, г. Алматы, 2001 г.
Скачать презентацию Астана Медицина Университеті АҚ Эпидемиология және жұқпалы аурулар
Карсыбаев Н - Аскарида.pptx