Астана медицина университеті Қоғамдық денсаулық сақтау кафедрасы СӨЖ

Астана медицина университеті Қоғамдық денсаулық сақтау кафедрасы СӨЖ Тақырыбы: Аға ұрпақ денсаулығы Орында ғ ан: Турсынханова Ж. Е. 324 ЖМ Тексерген: Карпикбаева Ж. А.

Жоспар Кіріспе бөлім Негізгі бөлім Геронтология Жасы үлкен адамдарда кездесетін аурулар Қорытынды бөлім

ХХ ғасырдың екініші жартысындағы дүниежүзілік елдерде халық арасында жасы үлкен адамдардың санының жоғарылауы ең негізгі мәселелердің бірі болып отыр. Осы топтағы адмдардың саны жоғарылап барады: 1950 ж. 200 млн, 2000 ж 600 млн және 2010 ж 1 млрд 100 млн адамға жетті

Геронтология – қартаю процесін қарастыратын ғылым. Қартаюдың биологиялық, медициналық, социальдық, психологиялық, гигиеналық және экономикалық аспектілері бар. Қартаю – жасы ұлғайған сайын экзогенді және эндогенді себептердің әсерінен ағзаның қызметінің және қарсы тұру қабілетнің төмендеуіне әкелетін биологиялық құртушы үрдіс.

Геронтология бөлімдері Биологиялық қартаю Тірі ағзалардың қартаю Үрдісін қарайды Субклеткалық, Тіндік деңгейлерде Әлеуметтік жағдайлардың қартаю процесіне әсерін Гериатрия Жасы үлкен адамдардың Және қарт адамдардағы Кездесетін ауруларды Қарастырады.

Жасы үлкен адамдарда кездесетін аурулар 1 -ші орында: Қан айналу жүйесінің аурулары 2 -ші және 3 – ші орында: сүйек-бұлшықет және ас қорыту жүйелерінің аурулары

Қартаю кезеңінде өз-өзімен шаршағыштық, ұйқышылдық, салмағының көбеюі байқалады. Әйел адамдарда көбінесе беттерінде және көз бұрыштарында әжім пайда болуы мазалайды. Жасы ұлғайған сайын ағзалардың қызмет атқаруы төмендеп, құрылымының өзгерісіне әкеп соқтырады. Арнайы қызмет атқаратын ми, бауыр, бүйрек сияқты ағзалардың атрофиясы байқалады және ағзалардың тығыздалып, көлемінің кішіреюі де болады. Функционалдық қызметінің төмендеуінің бірден бір көрінісі қоршаған орта әсеріне ағзаның бейімделу қабілетінің төмендеуі,

Жас топтағы адамдардың денсаулығымен салыстырғанда жасы үлкен адамдардың (6074) аурушаңдығы 2 есеге, қарт адамдардың (7589) жастарында 6 есеге жоғары болып келеді. Бұл топтағы адамдар медициналық көмек көрсетудің жоғарғы дәрежесін қажет етеді және қызмет көрсетуі қанағаттанарлықтай болу қажет. Көптеген жағдайда адамдар қартаюдан өлмейді осы жаста пайда болатын аурудың әсерінен қаза табады. Сондықтан да алдын ала емдеулер жүргізу керек

Гериатрияда медициналық қызметкердің білу керек жағдайлары Қартаю ауру болып саналмайды, ол ағзаның дамуымен қатар жүреді. Сонымен қатар қартаю үрдісінде спецификалық аурулар (атеросклероз, артериялық гипертензия, жүрек жетіспеушілігі, қант диабеті, психикалық депрессия, онкологиялық аурулар) дамиды. Жасы үлкен адамдар мен қарт адамдарда созылмалы аурулар да көрініс береді.

Төзімділік қабілетінің төмендеуі, қабыну процесстерінің ағымының білінуі, иммунитет жүйесінің өзгерісі т. с. с белгілер жасырын түрінде көрініс береді. Жасы үлкен топтағы адамдардың ауруын диагностикалау әр түрлі инструментальды зерттеулерді пайдалануды қажет етеді.

Гериатриялық фармакотерапияда ең маңызды принципі: дәрілік заттардың дозасын, қолдану көрсеткіштерін мұқият қадағалау керек және де токсикалық препаратты қолданудан бас тарту қажет.

Гериатриядағы ең маңызды проблемалардың бірі деонтологиялық қағидаларды бұзу болып табылады. Орта жастағы және жас адамдар мен салыстырғанда жасы үлкен адамдар психогендік аурулардың әр түрі кездесетіндіктен ятрогендік ауруға жиі ұшырайды. Сонымен қатар физиотерапиялық емдеу кезінде де жиі кездеседі. Сондықтан да қарт адамдар мен медқызметкер арасындағы қарым-қатынас тығыз байланыста болу керек. Түсініспеушіліктің пайда болуы қарт адамдарда күйзеліске, көңіл күйінің төмендеуіне, ұйқысының бұзылуына әкеп соқтырады.

Қартаю процесінің үдеуіне психологиялық және әлеуметтік проблемалардың да қатысы бар. Бұл проблемалар фрустрациямен бірге қалыптасады. Фрустрация, жасы ұлғайған сайын жүйке жүйесіндегі өзгерістер дистресстің дамуына әкеп ол созылмалы ауруларды декомпенсациясына әкеледі.

Гериатриядағы келесі бір маңызды аспектілердің бірі – жасы үлкен адамдардың басқа біреудің көмегіне зәру. Оларда өз өзіне қызмет көрсету қабілеті төмендейді. Бұған негізгі себеп: жүйке және жүрек-қантамыр жүйесінің, тірек-қимыл жүйесінің, көру және есту жүйесінің аурулары. Сондықтан жасы үлкен адмдар мен жұмыс жасайтын медқызметкерлер сыпайы, ақкөңіл және де түсінушлігі болуы тиіс.

Гериатриялық науқастардағы психологиялық ерекшеліктер Уайымдағыштықтың жоғарылауы; Депрессияға және тұйықталуға бейім болуы; Қарым-қатынас жасауының жетіспеушлігі; Аггарвацияға және диссмуляцияға бейім болуы; Өзгерген жағдайларға көп уақыт үйрене алмаушылығы;

Жасы үлкен адамдардың физикалық жағдайы Патологиялық жағдайлардың көптігі Гиподинамияға жоғары сезімталдық Өзін өзі күту жетіспеушлігіне бейім болу Күнделікті манипуляция жүргізгенде жоғары жарақаттануға ұшырауға қабілетті Аурудан кейін қайта қалпына келу қабілеті ақырын жүреді Ауырсыну синдромының аздап қана білінеді.

Гериатриялық науқастарды күткенде олардың физиологиялық шектеулерді ескеру қажет, өйткені фзиологиялық жағдайлардың бұзылыстары жасы үлкен адамдарда дискомфорт жағдайының пайда болуына әкеп соқтырады. Соның әсерінен өмір сүру сапасының өзгеруіне әкеледі.

Г. М. Перфильев бойынша қолайсыз жағдай (дискомфорт) тудыратын бұзылыстар Қозғалыста – 44, 0% Ұйқы және демалыста – 36, 0% Ас қорытуда – 33, 7% Қан айналымында – 32, 4% Тыныс алуда – 30, 6% Терморегуляцияда – 19, 4% Көруге – 14, 3% Естуге – 7, 2%

Жасы үлкен адамдарды күту ерекшеліктері Жасы үлкен адамдар дұрысы стационарда емес үйде емделгені дұрыс Бөлімге түскенде бастапқы күндері қойылатын талаптарды төмендету қажет және үй жағдайына сәйкестендіру керек. Науқасқа аты және әкесінің аты бойынша таау керек

Ақпараттандыру жүйесіне көп мән бері қажет (газет, журналдар, радио, телевизор) Туысқандарымен байланыс жасауын қадағалау Ұйқысының қалыпты болуына көп мән беру керек Науқаспен вербальды және вербалды емес әңгімелесу жүргізіп отыру қажет

Гериатриялық қызметті ұйымдастыру 1. Бас гериатр 2. Гериатрия кафедрасы 3. Гериатриялық орталықтар 4. Медико-әлеуметтік көмек бөлімі 5. гериатрикалық науқастарға арналған бөлімдер және палаталар 6. Жалпы емдеу орталығы

Қорытынды Қорытындылай келгенде әр адамның жасы ұлғайған сайын оның ағзасында біршама өзгеріс болып отырады. Сондықтан жасы үлкен адамдарға ерекше күтім қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер “основы геронтологий”А. Б. Погодина А. Х. Газимов “Лекций по геронтологий” К. И. Прощаев