Америка Құрама Штаттары v Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттары

v Америка Құрама Штаттары жерінің ауданы жөнінен Ресей, Канада, Қытайдан кейінгі төртінші орын алады. v АҚШ жері материктік екі бөліктен және Гавай аралдарынан тұрады. v Әкімшілік құрылымы 50 штаттан, Вашингтон қаласы мен Колумбия округінен тұрады. Сондықтан Америка Құрама Штаттары деп аталады. 1959 жылы Гавай аралдары АҚШ-тың 50 -ші штаты болып құрылады. v Астанасы – Вашингтон v Басқару формасы – Республикалық v Мемлекет басшысы – Президент v 1776 жылы Тәуелсіздігін алды v Тәуелсіздік күні – 4 шілде v 1867 жылы Алясканы Ресейден сатып алады.

13 қызыл және ақ жолақтар ең алғаш құрылған штаттардың санын білдіреді. Тудағы жұлдызшалар 1960 жылы Тәуелсіздік күнінде пайда болды. Олар қазіргі штаттардың санын білдіреді.

Қазіргі АҚШ жерінде ежелден үнділер өмір сүрді. Христофор Колумб Американы ашқаннан кейін (1492 – 1503) 16 ғасырда Англия, Испания, Нидерланды, Франция, Швеция Солтүстік Американы отарлауға кірісті. 18 ғасырдың 60 -жылдарына қарай Англия Солтүстік Американы түгел дерлік басып алды. 17 ғасырдың басында Америкаға ауыр жұмыстарға пайдалану үшін Африкадан құлдар әкелу басталды. Отарлық қанаудың күшеюі тәуелсіздік жолындағы соғысты туғызды (1775 – 83). 1776 ж. 4 шілдеде Тәуелсіздік декларациясы қабылданды, онда АҚШ-тың құрылғандығы жарияланды. 13 ағылшын отары бірігіп, дербес мемлекетке айналды, 1 -Америка-буржуазиялық революциясы деп аталған тәуелсіздік соғысында Англия жеңіліс тапты. . 1809 ж. елге құл әкелуге тыйым салынды. Алайда бұл іс жасырын түрде жалғаса берді. 1790 ж. АҚШ-та 760 мың зәңгі құл болса, 1860 ж. олар 4 млн-ға жетті. Ауыр езгіге және қорлауға шыдамаған құлдар көтерілістер жасады, солтүстікке қашты. Солтүстікте бірқатар штаттарда құлдық жойылды.

Америка Құрама Штаттары 50 штатты біріктіретін федерация олар өз кезегінде округтерге бөлінеді. Округтер құрамындағы елді мекендерді қалалық муниципалитеттер басқарады, ал ауылдық аймақтар тауншиптерге бөлінуі мүмкін. Мемлекеттің астанасы Вашингтон қаласының аумағы штаттардан тыс ерекше әкімшілік-территориалды Колумбия округы деген құрылымға бөлінген. Сонымен қатар АҚШ қарамағында штаттардың құрамына кірмейтін бірқатар аралдық аймақтар бар. Штат АҚШ-тың негізгі әкімшіліктерриториалды бірлігі, олардың ішкі істердегі тәуелсіздіктің үлкен дәрежесі бар, алайда олар шет мемлекеттермен қарым-қатынаста федералды билікке бағынады. Федералды орталыққа АҚШ конституциясында айтылған мәселелелерде бағынады. 1959 жылдан бастап АҚШ құрамында 50 штат бар. Әр штаттың өзінің туы мен ұраны бар.

АҚШ халқының саны жөнінен дүние жүзінде үшінші орын алады еуропалықтар афроамерикандықтар латынамерикандықтар азиялықтар байырғы халықтар

Ғылымы және мәдениеті. • АҚШ ғалымдарының дүние жүзіндегі ғылым мен техниканың даму барысына қосқан үлесі де зор болды. АҚШ-тағы Гарвард (Бостон, 1636 жылы негізі қаланған), Колумбия (Нью-Йорк, 1754), Принстон (Нью. Джерси, 1746) сияқты байырғы университеттермен қатар ондаған жоғары оқу орында америкалықтар ғана емес, дүние жүзінің басқа елдерінен келген студенттер де білім алады. Соңғы онжылдықта Қазақстан Республикасының талантты жастары арнайы «Болашақ» бағдарламасы аясында АҚШ университеттерінде білім алуда. АҚШтағы Конгресс кітапханасы мен Гарвард университетінің кітапханасы кітап қоры жөнінен әлемдегі ең бай кітапханалар қатарына жатады

XX ғасырда америкалық өмір салты мен мәдениеті басқа елдер халқына да өз әсерін тигізе бастады. Америкалық жазушылар Д. Лондон, У. Фолкнер, Э. Хемингуэй, Т. Драйзер, М. Твен және т. б. көркем шығармаларын бүкіл дүние жүзінде сүйіп оқиды. Америкада тұратын африкалықтардың ұрпақтары бүкіл әлемге әуезді блюз бен джаз музыкасын таратты. Қазіргі кезде дүние жүзінде кеңінен тараған джинсы киімдері мен кока-кола сусынының да отаны АҚШ. Америкалық өмір салтын насихаттауда әйгілі Голливуд кинофильмдерінің маңызы ерекше болды.

Америкалықтар спортты өте жақсы көреді. Әсіресе ұлттық спорт түрлері (америкалық футбол, бейсбол, баскетбол және т. б. ) кеңінен тараған. Сондықтан қалаларда орасан зор спорт гимараттарын салуға айрықша көңіл бөлінеді. Мысалы, Жаңа Орлеан қаласында биіктігі 27 қабаттық үймен бірдей елдегі ең ірі жабық стадион бар. АҚШ жерінде 7 рет Халықаралық Олимпиадалық ойындар өткізілген.

Әрбір мәдениеттің өкіліне мерекелер тән. «Холидей» сөзінің тура мағынасы «қасиетті күн» (ағылш. «holy day» ) болғанымен, Америка мерекелерінің дені діни мерекелерден гөрі, тарихи естелік боп қалған мерекелер. Америка ұлтының этникалық әр-алуандығына байланысты Америка мерекелерінан түрлі елдердің мәдениеті мен салтдәстүрлерінің ізін байқауға болады. Алайда барлық мерекелер анық Америкалық сипатқа ие болғанын байқауға болады. Құрама Штаттарда «холидей» сөзі «салтанатты той -думан» дегенді білдіреді.

МЕРЕКЕЛЕР: 1 2 3 4 5 • Жаңа Жыл - Қаңтардың бірі • Мартин Лютер Кинг күні – Қаңтардың үшінші дүйсенбісі • Президент күні – Ақпанның үшінші дүйсенбісі • Мемориал күні – Мамырдың соңғы дүйсенбісі • Тәуелсіздік күні - Шілденің 4 -і • Еңбек күні – Қыркүйектің бірінші дүйсенбісі • Колумб күні – Қазанның екінші дүйсенбісі • Ардагерлер күні – Қарашаның екінші дүйсенбісі • Ризашылық күні – Қарашаның төртінші сәрсенбісі • Рождество күні - Желтоқсанның 25 -і

АҚШ-тың масс-мәдениеті- ол тек табыс табу мен баюды насихаттайтын мәдениет деп айтуға болады. Ол мәдениет туындыларында рухани құндылықтар, өз еліне деген сүйіспеншілік, өмірге деген көзқарас жоқ не аз. Тек құлқын қамынан аспайтын сана тәрбиелеуші өнімдер. Өкінішке қарай, біздің елдің масс-мәдениетінің көп бөлігін құрап отырған дәл осы АҚШ өнімдері. Күндіз-түні қай арнаны қоспасаныз, атыс-шабыс, порнографиялық көріністер, жартылай жаланаш әншілер мен бишілер. Одан қалса, қызкеліншектерге ермек болған түрік, кәріс, Латы Амерканың тәрбиелік мәні төмен ұзын-сонар телехикаялары. Телехикая қаһармандарының өмірі мен мәселелеріне терең ой толғап кеткен қыз-келіншектер кей кездері елді былай қойғанда, өз үйінде не болып жатқанын естен шығарып алуда. Жас буын осы сериалдардағы сылқымдар мен экшн қаһармандарына қарап бой түзейді.

Шаруашылығы Елде мұнай мен табиғи газдың, тас көмір, металдардың қоры мол. Өнеркәсіп өнімдерін шығару жөнінде дүние жүзінде бірінші орын алады. АҚШ-тың шаруашылығы сан салалы, ең жетекші сала – машина жасау өнеркәсібі. АҚШ астық, сүт, ет, құс өнімдерін өндіруден дүние жүзінде бірінші орын алады. Мичиган – автомобиль штаты Детройт – автомобильдер астанасы Сиэтл – «Бойнг» ұшағы жасалынады Чикаго – жолаушы және жүк тасымалы бойынша елде бірінші орында Лос-Анджелес – кино өндірісінің орталығы Голливуд орналасқан Аляска балық аулау, аң терісі кәсіпшілігімен және орман шаруашылығымен белгілі. Гавай аралдарының тұрғындары қант қамысы мен ананас өсіруге маманданған.

Мұнай және газ өндіретін маңызды штаттар Техас, Аляска, Луизиана, Калифорния, Нью –Мексико, Вайоминг Көмір өндірудегі негізгі алап - Аппалач алабы Сонымен қатар Орталық алапта Таулы штаттарда

АҚШ табиғатты қорғау , жануарлар мен өсімдіктер дүниесін сақтап қалу мақсатында дүние жүзінде алғаш рет ұлттық парктерді ұйымдастыруды қолға алған мемлекет

Дүние жүзіндегі алғашқы ұлттық парк Йеллоустон 1872 жылы 1 наурызда құрылды. АҚШ-тың Вайоминг, Монтана және Айдахо штаттарының территориясында орналасқан

Йеллоустон ұлттық паркіндегі Алып гейзерінен атқылаған судың биіктігі 91 м-ге дейін жетеді. Қазіргі таңда АҚШ жерінде 50 -ден аса ұлттық парктер бар

АҚШ ЭТИКАСЫ

Көңіл қойып тыңдағандарыңызға көп рахмет!