Alan Yeterlilikleri Pilot Uygulama Anadolu Üniversitesi

Alan Yeterlilikleri Pilot Uygulama • • Anadolu Üniversitesi İzmir Ekonomi Üniversitesi Karadeniz Teknik Üniversitesi Sakarya Üniversitesi Prof. Dr. Muzaffer ELMAS Ankara 20 mayıs 2011

BOLOGNA SÜRECİ AVRUPA YETERLİLİK ÇERÇEVESİ ULUSAL YETERLİLİK ÇERÇEVESİ ALAN YETERLİLİKLERİ PROGRAM ÇIKTILARI/YETERLİKLERİ DERS/ MODÜL ÖĞRENME KAZANIMLARI ÖĞRENME VE ÖĞRETME YÖNT. ECTS/AKTS ÖLÇME DEĞERLENDİRME SÜREKLİ İYİLEŞTİRME- KALİTE

NASIL BİR MEZUN ? AVRUPA YETERLİLİK ÇERÇEVESİ DUBLİN TANIMLAYICILARI QF- EHEA - Bilgi, kavrama ve uygulama - Karar verme iletişim ve öğrenme becerisi EQF - LLL - Bilgi Beceri Yetkinlikler ULUSAL YETERLİLİK ÇERÇEVESİ BİLGİ -Kuramsal - Olgusal BECERİ -Bilişsel - Uygulamalı YETKİNLİKLER -Bağımsız çalışabilme ve sorumluluk -İletişim ve sosyal yetkinlik - Öğrenme -Alana özgü yetkinlik ALAN YETERLİLİKLERİ ISCED e göre sınıflandırma Beşeri bilimler : Felsefe İlahiyat Türk dili edebiyatı Sanat tarihi Yunanca. . . PROGRAM ÇIKTILARI/ YETERLİLİKLERİ Yukarıda verilenlere uyumlu olacak ilave yapılabilir

NASIL BİR MEZUN ? PROGRAM ÇIKTILARI/ YETERLİLİKLERİ BİLGİ -Kuramsal -Olgusal BECERİ -Bilişsel -Uygulamalı YETKİNLİKLER -Bağımsız çalışabilme ve sorumluluk -İletişim ve sosyal yetkinlik -Öğrenme -Alana özgü yetkinlik DERS/ MODÜL ÖĞRENME KAZANIMLARI Program çıktıları ile ilişkili ÖĞRENME VE ÖĞRETME YÖNT. ECTS/AKTS Nasıl kazandırılacak Nasıl ölçülecek Harcanacak süre ÖLÇME DEĞERLENDİRME Uygun ölçme değerlendirme SÜREKLİ İYİLEŞTİRME- KALİTE İç dış değerlendirme Anketler Akreditasyon

Örnekler bu sitelerden görülebilir, • http: //www. ebs. sakarya. edu. tr/(şifre • (şifre ve kullanıcı adı ebsdemo ) • http: //abp. anadolu. edu. tr/ • http: //ects. ieu. edu. tr/index. php? lang=en • http: //ects. ieu. edu. tr/tyyc. php? section=ent. fadf. ieu. edu. tr

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ /ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS BİLGİLERİ Ders ELEKTRİK MAKİNELERİ I Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EEM 309 5 3 + 0 3 6 Dersin Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri 1) Elektrik makinelerini tanımlar ve sınıflandırır 1, 3, 4, 5 A 2) Transformatörlerin yapısını açıklar ve eşdeğer devre 1, 2, 4 üzerinde analizler yapar A, C 3) Üç fazlı transformatörlerde bağlama gruplarının getirdiği 1, 2 farklılıkları gösterir A 4) Doğru akım makinelerinin 1, 5, 8 yapısını açıklar A, D 5) Doğru akım makinelerinin 1 karakteristiklerini değerlendirir A 6) Doğru akım makinelerinin 1, 4 ana parametrelerini analiz eder A 7) Doğru akım motorlarında uygun yolverme ve hız ayar tekniklerini seçer A 1, 2

FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ /TARİH BÖLÜMÜ DERS BİLGİLERİ Ders TÜRK HUKUK TARİHİ I Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TAR 123 1 2 + 0 2 2 Dersin Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri 1) Türk Hukuk Tarihine ilişkin ilgili temel kavramları tanımlar. 1, 2 A 2) Türk Hukuk Tarihinin unsurlarını açıklar. 1, 2 A, C 3) Türk Hukuk Tarihi unsurları ile diğer 1, 3, 14 özellikleri arasındaki farkları açıklar. F 4) Türk Hukuk Tarihi unsurlarını somut 1, 2, 14 olaylara uygular ve değerlendirme yapar. A, F 5) Türk Hukuk Tarihine ilişkin genel bilgileri edinir. A 1, 2 6) İslamiyet’ten önceki ve sonraki hukuk sistemlerini genel özellikleri itibariyle 1, 3, 9 karşılaştırır. A, F

SIKÇA SORULAN SORULAR 1) Program çıktılarını/yeterliklerini nasıl yazdınız? Ve TYYÇ’ye göre nasıl sınıflandırınız? www. tyyc. gov. tr de verilen düzeylere ve alanlara ulusal ve alan yeterlikleri sınıflandırılmış olarak verilmiştir. Program öğrenme çıktıları bu yeterlikleri sağlayacak şekilde düzenlendi. 2) Program çıktıları ve yeterlikler çerçevesi ne sağlar? Programların yeterlikler çerçevesi içerisindeki yerini belirler. Yeterlikler programları asgari müştereklerde buluşacak Şekilde tasarlanmasını sağlar. Bunu yaparken farklılıklara da imkân tanır. Sorgulanabilir, şeffaf bir sisteme doğr yapılanmayı sağlar. 3) Ulusal ve alan yeterlikleri varken, neden bir de Program Yeterlikleri/Çıktıları yazıyoruz? Ulusal alan yeterlikleri düzeylere yöneliktir ve ön lisans, yüksek lisans ve doktora programları için 4 farklı düzeyde yazılmıştır. Alan yeterlikleri ISCED sınıflamasından gelmektedir. ISCED Sınıflamasında 8 genel alan ve 22 temel alan bulunuyor. Dolayısı ile bunlar tanımları daraltmakla birlikte, programa inememektedir. Bu nedenle programa özel yeterlikleri; ulusal ve alan yeterliklerini dikkate alarak, programa özelleştirilmiş olarak yazmaktayız.

SIKÇA SORULAN SORULAR 4) Program çıktıları çok detaylı mı yazılmalı? Sayısı kaç olmalı? Program çıktıları bilgi beceri ve yetkinliklere sınıflandırılmış, programa özgü ve çok detaya girilmeden verilmelidir. Sayısı 10 -15 arasında kalması idealdir. Zira fazla yazdıkça, çıktılarda binişme meydana gelmektedir. Binişen çıktılar tekrar değerlendirildiğinde çoğu kez belirtilen sayılara erişilmektedir. Ayrıca program çıktılarının sayısının çok olması program tasarımını güçleştirebilir. Program tasarımı için kullanılabilecek yöntemlerden bir tanesi program çıktılarından, o programda detay olarak ne anlaşılması gerektiğini ifade eden alt çıktılar tanımlamak olabilir (ama şart değildir). 5) Bilgi, beceri ve yetkinlikleri nasıl ayırt ederiz? Bilgi deyince kuramsal-olgusal ve Bloom’un bilişsel sınıfındaki 1. ve 2. düzeyden çıktılar / ifadeler; Beceri deyince, bilişsel ve psikomotor çıktılar akla gelmeli; Bloom’un bilişsel sınıfındaki 3 ve yukarı düzeyden çıktılar ile psikomotor çıktılı ifadeler; Yetkinlik deyince; Bloom’un duyuşsal alanı, transfer edilebilir beceriler, tutum ve değer sistemleri gibi çıktılar akla gelmeli.

SIKÇA SORULAN SORULAR Yetkinlikler; – Bağımsız çalışabilme ve sorumluluk alabilme yetkinliği (Bireysel ve ekip üyesi olarak sorumluluk alabilme) – Öğrenme yetkinliği (Yaşamboyu öğrenme) – İletişim ve sosyal yetkinlik (Yazılı-sözlü iletişim, yabancı dil, bilgisayar kullanımı, toplumsal sorumluluk) Alana özgü yetkinlik (alanı ile ilgili sonuçlarda; etik, kalite, çevre, sosyal hakların evrenselliği, iş sağlığı ve güvenliği kültürü içinde hareket etme) şeklinde sınıflandırılabilir (Haladayna). Şayet yukarıdaki taksonomi içselleştirilemezse, Program Çıktılarının TYYÇ ekseninde sınıflandırılmasında güçlük çekilebilir. Böyle bir durumda, örneğin, bir Program Çıktısı hem bilgi alanında ve hem de yetkinlikler alanında yer alabilir. Taksonomi doğru kullanılarak program çıktıları dikkatlice yazılırsa, binişimler ortadan kalkar ve bir çıktı sadece bir alana tekabül eder. 6) Yetkinlikler aynı düzeydeki tüm programlar için aynı olabilir mi? TYYÇ ulusal yeterlikler ekseninde (Dublin düzey tanımlayıcılarından) bakıldığında, yetkinlikler alandan bağımsızdır, geneldir. Fakat, örneğin etik kavramının meslek alanlarına yansımasındaki farklılıklar program çıktılarının programa özel ifade edilmesini gerektirebilmektedir. Bunlar şemsiye kavramlar olduğu için aslında özü aynıdır.

SIKÇA SORULAN SORULAR 7) Program çıktıları kolay ölçülür mü? Bir program çıktısının sağlanması pek çok dersin altında açık ya da örtük öğrenmelerle sağlanabilir. Bu nedenle program çıktılarının değil, ders öğrenme çıktılarının ölçülebilir olması gerekir. 8) Ders öğrenme kazanımlarının sayısı kaç olmalı? Ders öğrenme kazanımları sayısı dersin kapsamına göre değişebilir. Genel olarak sayısı 4 -10 arasında olabilir. Çok sayıda ders öğrenme kazanımları yazanlar genellikle dersin hedefleri davranışları ile karıştırmaktadır. İdealde, program çıktılarını iyi yazabilmek için, dersin detaylı hedef davranışları (çok sayıda) yazmalı, sonra bunları ağaç yapısı ile gruplandırmalı ve her bir ana daldaki kritik davranış ya da önemli nokta için öğrenme çıktısı yazmalıdır. Bu yapıldığında ders öğrenme kazanımları sayısının belirtilen sınırlar içinde kaldığı görülecektir. Bu yaklaşım ciddi bir analiz gerektirir. 9) Sürecin yayılımında yaşanılan güçlükler neler oldu? Güçlükler; ortak terminoloji sorunu, süreç felsefesinin tam algılanmaması, direnç, program tasarım ilkeleri yerine hocama ders çıksın yaklaşımlarının terkedilmek zorunda kalacağı gerçeğini kabullenme güçlüğü, Bloom taksonomisi ve öğrenme çıktısı yazma standartları, program çıktılarının bilgi – beceri ve yetkinliklerden oluşması gerektiğinin kabullenilmemesi ve doğru sınıflandırılmaması (Örneğin bazı programlar müfredatlarını alışkanlıkla sadece alan dersleri ile doldurmakta fakat diğer yetkinlik kazandıracak dersleri eski alışkanlık gereği yer vermemektedir)…. Öğretim ve ölçme yöntemleri ve çeşitliliğindeki dönüşüm güçlüğü. Hesap verebilmeye alışma güçlüğü Kısacası, her değişime bir direnç vardır, bu da o türdendir. Zira yapılan çalışmaların faydası 2. Yıldan sonra görülmeye başlanmakta ve süreç herkes tarafından kabullenilmekte ve nitelik artmaya geçmektedir.

SIKÇA SORULAN SORULAR 9) Süreci bir bilişim sistemi üzerinden mi yönetmeliyiz? Bu sürecin sonucu şeffaflıktır. Dolayısı ile üretilen bilgiler bir türlü web ortamından yayımlanacaktır. Bu uluslararasılaşma için de kaçınılmaz bir durumdur. Klasik kâğıt ortamında bilgi toplamak, üretilen bilgilerin birikimli iyileştirilmesini güçleştirmektedir. Zaten direnç gösterilen dönüşüm, yönetilmesi çok daha güç hale gelebilir. Proje adımlara bölünüp, parça hizmet içi eğitim programları uygulanarak, bilişim sistemleri üzerinden yürütülen projeler iş yükünü ve direnci azaltmaktadır. 10) Bu işler ne zaman oturur? Eğitimde şeffaflık ve iyileştirme sürecinin kalite döngüsü ve dış değerlendirmeler ile oturacağının kavranması ve öncü örneklerin oluşması bu sürecin kabullenilmesini çok hızlandıracak; oluşacak rekabet ortamı sürekli iyileşmeyi sağlayacaktır.