. А ЯСАУИ АТЫНДА Ы АЗА Қ Ғ

Описание презентации . А ЯСАУИ АТЫНДА Ы АЗА Қ Ғ по слайдам

. А ЯСАУИ АТЫНДА Ы АЗА Қ Ғ Қ Қ Т РІК ХАЛЫ АРАЛЫ. А ЯСАУИ АТЫНДА Ы АЗА Қ Ғ Қ Қ Т РІК ХАЛЫ АРАЛЫ Ү Қ Қ УНИВЕРСИТЕТІ С Ж Ө Та ырыбы: ДН қ Қ — ны фотохимиялы т рленуі. ң қ ү Люмениценстік та балармен сор ылар ж не оларды ң ғ ә ң биологиямен медицинада олдануы. қ Орында ан: Акимбаева . О ғ Қ Тобы: 113 ЖМ абылда ан: Мы тасова А Қ ғ ң Т ркістан 2015 ү

 Жоспар:  К іріспе Негізгі б лімө  ДНК-ны фотохимиялы т рленуі. ң Жоспар: К іріспе Негізгі б лімө ДНК-ны фотохимиялы т рленуі. ң қ ү Фотодимиразация, фотогидротация. Люминесценция. Люмине сценци яны пайда болуы. ң Люминофор. Люминеценция т рлері. ү Фотолюминесценция. Стокс ережесі. Люминесценцияны классификациясы. ң Люминесценттік микроскопия. Люминесцентті зерттеу приборлары. Медицинада олданылуы. қ орытынды Қ Пайдалан ан дебиеттер ғ ә

ДНК-ны негізгі хроматорлары ң нуклеотидтерді азотты негіздері ң болып табылады. Пиримидиндік компоненттер фотот рлендіруДНК-ны негізгі хроматорлары ң нуклеотидтерді азотты негіздері ң болып табылады. Пиримидиндік компоненттер фотот рлендіру квантты шы у ү қ ғ пуриндерге ара анда бір атар жо ары. УК с улелерді 280 нм азотты қ ғ ә ң негіздермен ж тылуы, оларды сингмитті ж не триплетті электронды озу ұ ң ә қ к йлеріні т зілуіне ы пал етеді. УК с улені серінен нуклеин ү ң ү қ ә ң ә ыш ылдарыны за ымдалуына шырататын бірнеше фотохимиялы қ қ ң қ ұ қ реакция ж реді. Оны ішіндегі негіздік реакциялар ү ң пиримидиндік.

 Фотодимиризация, фотогидратация ж не а уыздармен тізбекті ә қ ң т ділуі болып Фотодимиризация, фотогидратация ж не а уыздармен тізбекті ә қ ң т ділуі болып табылады. ү Фотодимиризация — фотондарды серінен ң ә екі азотты негіздерді арасында ы орны ты химиялы қ ң ғ қ қ байланыстарды зілуі. УК с улесіні лкен м лшеріне еуклеин ң ү ә ң ү ө ыш ылдарыны азотты негіздерді са инасы зіліп, биологиялы қ қ ң қ ү қ белсенділігі т мендейді. ДНК-ны белсендіруде тетін негізгі процесс – ө ө тиминдік негіздерді димиризациясы. ң

 Тиминдік негіздер димиризация процессі бас а қ фотохимиялы реакциядан б рын теді. Тиминдік негіздер димиризация процессі бас а қ фотохимиялы реакциядан б рын теді. қ ұ ө Фотодимиразация реакцисы атыстырыл ан қ ғ ерітінділермен УК с улемен барлы за ымдалуды ә қ қ ң 70 -80% райды. Димиризация реакциясыны негізгі құ ң сипаттамасы, оны – ң фото айтымды ық ғ. ДНК-да тиминдік димерлерді т зілуі- ң ү синциблизаторды ң триплетті де гейіне теді ң ө. Онда к рші ө молекулалармен рекеттесіп, ә циклобутанны ң триплетті димерлеріні т зіледі. ң ү Фотосинциблизатор – УК с уле к мегімен с улеге а заны сезімталды ыг ә ө ә ғ ң ғ к рсететін зат. . ө

 Фотогидратация – ДНК пиримидиндер негіздеріні ң фотохимиялы реакциясы суды ж не пиримидиндерді Фотогидратация – ДНК пиримидиндер негіздеріні ң фотохимиялы реакциясы суды ж не пиримидиндерді қ ң ә ң са иналарымен байланысты. Димиризациядан қ айырмашылы ы ғ – гидратация фото айтымды емес. қ Гидраттар жо ар ы температурада ж не РН ы ысуда ғ ғ ә ғ б зылуы м мкін. А уыздармен тізбекті т зіліуі ұ ү қ ң ү процесі –ДНК пириминні негіздерімен тетін ш типті ң ө ү фотохимиялы реакциялар а жататын молекулалар қ ғ арасында ы зара серлесуі. Механизм ғ ө ә амин ыш ылдарыны алды тарыны цитозинге ж не қ қ ң ә тиминге ьірігуі. ДНК фотохимиялы алды тары УК қ қ қ с улесіні квантыны ж тылуы негізінде пайда болатын ә ң ң ұ пириминдер негіщдеріні т мен оз ан к йлеріні ң ө қ ғ ү ң атысуымен теді қ ө

Ультрафиолет вызывает различные повреждения молекул ДНК в живых организмах. Одно из наиболее частых —Ультрафиолет вызывает различные повреждения молекул ДНК в живых организмах. Одно из наиболее частых — образование пиримидиновых димеров, когда соседние нуклеиновые основания одной цепочки соединяются друг с другом. Дефектная молекула ДНК не способна выполнять свои функции.

  ыз ан денелер жары шы арады. Оларды Қ ғ қ ғ ң ыз ан денелер жары шы арады. Оларды Қ ғ қ ғ ң атомдары мен молекулалары жылулы оз алыстары қ қ ғ жары с улесіні энергиясына айналады. Жылулы қ ә ң қ с уле шы арумен атар энергияны т рлену ә ғ қ ң ү н тижесінде бас адай жары шы ады. Ол ә қ қ ғ жары тар-суы жары тар. Оларды қ қ қ люминесценция дейді (латын тілінен luminis – жары ). қ

 • Е ал аш рет ң ғ люминесценция туралы XVIII жазыл ан. ғ • Е ал аш рет ң ғ люминесценция туралы XVIII жазыл ан. ғ ғ Бастап ы кездерде люминесценция жары шы аратын қ қ ғ бояуларды жасауда олданылды. қ 1948 жылы С. И. Вавилов люминесценттік лампаларды жасауды ж не люминесценцияны химиялы заттарды ә қ ң анализінде олдануды сынды. қ ұ Т рмысты жа дайда люминесценция юминесценттік ұ қ ғ лампаларды жасауда олданылды. қ

  Люминесценцияны физикалы таби аты ң қ ғ атомдар мен молекулаларды электрондарыны с Люминесценцияны физикалы таби аты ң қ ғ атомдар мен молекулаларды электрондарыны с уле шы ару ң ң ә ғ ткізгіштігіні оз ан к йден алыпты к йге туі. ө ң қ ғ ү қ ү ө оз ан к йіне т н Қ ғ ү ә факторлар: температура, ішкі с уле шы ару, химиялы реакция ж не ә ғ қ ә т. б. Бастап ы уа ытта люминесценция жайлы т сінік к зге қ қ ү ө к рінетін жары а атысты бол ан. Біра азіргі уа ытта ө ққ қ ғ қ қ қ люминесценция инфра ызыл, к зге к рінетін, ультрак лгін қ ө ө ү ж не ретгендік диапазонда ы с уле шы аруда олданады. ә ғ қ

   Люминесценцияны к птеген таби атты формалары ң ө ғ адамдар а Люминесценцияны к птеген таби атты формалары ң ө ғ адамдар а те ерте кезден белгілі болды. Мысалы ғ ө буна денелілерді , балы тарды , планктондырды жары қ ң ң қ шы аруы ж не т. б. ғ ә азіргі уа ытта таби атты формалар а Қ қ ғ люминесценцияны пайда болуына келетін ң ә жасанды т сілдер ә осылды. Мысалы люминесценцияны тууына қ ң келетін атты ж не с йы заттар болады. Оларды ә қ ә ұ қ люминофорлар деп атайды.

  андай да бір зат люминесценция тудыруы шін, Қ ү оны  ң андай да бір зат люминесценция тудыруы шін, Қ ү оны ң спектрі дискретті болуы тиіс, я ни оны ғ ң энергетикалы де гейі тиым салын ан энергия қ ң ғ шекарасымен б лінуі керек. Сонды тан здіксіз ө қ ү энергетикалы спектрі бар с йы ж не атты қ ұ қ ә қ металдар люминесценцияны бермейді. Металдарда оз ан энергия здіксіз т рде жылу а айналады қ ғ ү ү ғ.

  атты заттарда люминесценцияны  ш т рі Қ ң ү ү ажыратылады: атты заттарда люминесценцияны ш т рі Қ ң ү ү ажыратылады: 1. Мономолекулярлы люминесценция жары шы ару қ ғ бір атом немесе молекула есебінен болады; 2. Метастабильді люминесценция жары шы ару бір қ ғ атом немесе молекула есебінен, біра осымша қ қ метастабильді жа дайда болады; ғ 3. Рекомбинациялы люминесценция қ жары шы ару қ ғ рт рлі жерде болады. ә ү

 Люминесценция оздыруды  дістеріне байланысты қ ң ә оларды бірнеше т рі бар: Люминесценция оздыруды дістеріне байланысты қ ң ә оларды бірнеше т рі бар: . ң ү Фотолюминесценция -к зге к рінетін ж не ультрак лгін ө ө ә ү с улелерді серінен пайда болады. ә ң ә Фотолюминесценция а мысал ретінде кейбір ғ люминофорлармен боял ан са ат циберблетаны ғ ғ ң жар ырауын келтіпуге болады. қ

  Хемилюминесценция – заттарда ы химиялы ғ қ процестерді  н тижесінде пайда Хемилюминесценция – заттарда ы химиялы ғ қ процестерді н тижесінде пайда болатын былыс. ң ә құ О ан мысал а а фосфорды , ж ндіктерді , зен ғ ғ қ ң ә ң ө жануарларыны жар ырауын келтіруге болады. ң қ .

Кинетика развития хемилюминесценции в различных реакционных системах: (1) глюкоза-глицин (60 м. М, 60 м.Кинетика развития хемилюминесценции в различных реакционных системах: (1) глюкоза-глицин (60 м. М, 60 м. М; 20 мл; р. Н 11, 0) и (2) метилглиоксаль-глицин (10 м. М, 30 м. М; 20 мл; р. Н 10, 6). Влияние аскорбиновой кислоты на хемилюминесценцию в системе глюкоза-глицин (60 м. М, 60 м. М; 10 мл; р. Н 11, 0): (1) — контроль; (2) 1, 0 мк. М аскорбата; (3) 10 мк. М аскорбата; (4) 100 мк. М аскорбата; (5) 1000 мк. М аскорбата

Катодолюминесценция – электронды с улемен шы арылады. қ ә ғ Оны телевизорды , осциллографтыКатодолюминесценция – электронды с улемен шы арылады. қ ә ғ Оны телевизорды , осциллографты ж ее та ы бас а ң ң ә ғ қ электрон с улелік ралдарды экранынан ба ылау а болады. ә құ ң қ ғ Катодолюминесцентное изображение зонального циркона, полученное с помощью JXA-8200. На картинке хорошо видны следы от количественного анализа зон роста кристалла. Тёмные зоны соответствуют повышенному содержанию оксида иттрия (порядка 0. 1% весовых). Цветная катодолюминесценция.

  Сонолюминесценция – былысы кейбір құ с йы тарды  ерітінділерінен ультрадыбыс ұ Сонолюминесценция – былысы кейбір құ с йы тарды ерітінділерінен ультрадыбыс ұ қ ң тол ындары ткенде пайда болады қ ө Принцип сонолюминесценции

Схема эксперимента по обнаружению следов термоядерной активности при сонолюминесценции.  Сравнение спектров одно- иСхема эксперимента по обнаружению следов термоядерной активности при сонолюминесценции. Сравнение спектров одно- и многопузырьковой сонолюминесценции.

  Рентгенолюминесценция - рентгендік с улелеріні ә ң серінен пайда болдаы.  Оны Рентгенолюминесценция — рентгендік с улелеріні ә ң серінен пайда болдаы. Оны ретген аппаратыны ә ң экранынан ба ылау а м мкіндік береді. қ ғ ү

   Радиолюминесценция – деп заттарды  ж не ң ә с улелерді Радиолюминесценция – деп заттарды ж не ң ә с улелерді серінен жар ырауын айтады. ә ң ә қ Люминесценцияны б л т рі сцинтилляциялы ң ұ ү қ есептеуштерді экранында пайда болады. ң

  Триболюминесценция- кристалдарды  деформациялаудан немесе  ыздырудан; қ  Триболюминесценция- кристалдарды деформациялаудан немесе ыздырудан; қ

 Электролюминесценция электр рісіні к мегімен ө ң ө щы арылады. Оны газ разрядты Электролюминесценция электр рісіні к мегімен ө ң ө щы арылады. Оны газ разрядты т тіктерде бай ау а ғ ү қ ғ боолады. Биолюминесценция тірі а залардан. ғ

 Фотолюминесценцияда бір затта ж тыл ан жары ұ ғ қ с улесіні энергиясы Фотолюминесценцияда бір затта ж тыл ан жары ұ ғ қ с улесіні энергиясы сол заттан суы шы арады. ә ң қ ғ Шы ан с улені тол ын зынды ы ж тыл ан ққ ә ң қ ұ ғ с улені тол ын зынды ынан лкен болады. К п ә ң қ ұ ғ ү ө заттарда мысалы, газдарда, с йы тарда, сер етуші ұ қ ә жары шкен кезде суы жары шы ару да бірден қ ө қ қ ғ то тайды. Осындай жары шы ару қ қ ғ флуоресценция (латын с зінен ө fluor – а ын, тез шіа алатын ғ ө қ люминесценция) дейді. Ал кейбір атты денелер сер қ ә етуші жары шкеннен кейінде за уа ыт жар ыл қ ө ұ қ қ қ шы ара береді. Ондай жары шы ару кейде бірнеше ғ қ ғ са ат а созылуы м мкін. Осындай жары шы аруды ғ қ ү қ ғ фосфоресценция ( грек с зінен ө phos — тасымалдау, за жар ырайтын люминесценция) дейді. ұ қ қ

  Жары ты ж тылуынан пайда болатын қ ң ұ флуоресценттік процесс толы Жары ты ж тылуынан пайда болатын қ ң ұ флуоресценттік процесс толы ымен молекуланы ғ ң ішінде теді. Люминесценттік жары шы ару ө қ ғ т мскен с улені серінен оз ан к йге ткен ү ә ң ә қ ғ ү ө электронны бастап ы алыпты энергетикалы ң қ қ қ де гейге ту процесінде болады. Молекулалырды ң ө ң флуоресценциясы кезінде фотон на ты ж тылады қ ұ ж не фотонды ж ту ж не с уле шы ару арасында, ә ұ ә ә ғ азда ан болса да уа ыт теді. Флуоресценцияда ғ қ ө молекулада ж тыл ан фотонны энергиясы оз ан ұ ғ ң қ ғ молекуланы энергетикалы де гейлеріні ң қ ң ң айырмасына те болуы керек. ң

ФЛУОРЕСЦЕНЦ ИЯ  ФЛУОРЕСЦЕНЦ ИЯ

 Флуоресценция  квантты  ж не энергетикалы қ ә қ шы умен ғ Флуоресценция квантты ж не энергетикалы қ ә қ шы умен ғ сипатталады. 1. Флуоресценциялы квантты шы у қ қ ғ жары қ шы арушы кванттар саныны ғ ң nшы ғ ж тыл ан ұ ғ кванттар санына атынасымен лшенеді қ ө n ж т. ұ φ= n ш / n ж 2. Энергетикалы шы у қ ғ флуоресценция с уле ә шы ару энергиясыны ғ ң W фл. ш, ж тыл ан энергия аұ ғ ғ атынасымен сипатталады қ Wж : η= W фл. ш / W ж

 Фосфоресценция былысы тетін кристаллдарда құ ө (оларды фосфор дейді) келіп т скен жары Фосфоресценция былысы тетін кристаллдарда құ ө (оларды фосфор дейді) келіп т скен жары ты ү қ ң серінен электрон жары талу центрінен б лініп ә қ ө шы ады. Жары талу центрлері иондар, атомдар, ғ қ иондар жиынты ы мен атомдар маны да топтас ан ғ ң қ бас а заттар болуы м мкін. Оларды қ ү белсендірушілер ( активаторлар) дейді. Б лініп шы ан электрон ө ққ зіні орнына айтып кедгенде немесе сол орын а ө ң қ ғ бас а бір электрон келгенде б лініп шы ады. қ ө ғ Кристаллдарда электрондарды оз ышты ы да аз ң қ ғ ғ болады, сонды тан оларды озу уа ыты да аз қ ң қ қ болады.

ФОСФОРЕСЦЕН ЦИЯ  ФОСФОРЕСЦЕН ЦИЯ

 Фотолюминесценцияда бір затта ж тыл ан фотонны ұ ғ ң энергиясыны  ң Фотолюминесценцияда бір затта ж тыл ан фотонны ұ ғ ң энергиясыны ң ћ ν 0 бір б лігі т рліше молекулааралы процеске ө ү қ беріледі. Сонды тан сол затты ішінде ж мыс ат арылады. қ ң ұ қ Шы ан фотонны энергиясы ққ ң ћ ν келіп т скен фотонны ү ң энергиянан ћ ν 0 аз болады: ћ ν = ћ ν 0 — А; А>0; ν<ν 0 ; λ<λ 0 Стокс ережесі олданылады. Ол былай т жырымдалады: бір қ ұ зат а келіп т скен с улені серінен қ ү ә ң ә ( λ ) пайда бол ан ғ люминесценцияны спектрі зын тол ын ң ұ қ ( λ 2 ) жа а арай ққ қ ы ысады. ғ Сонды тан келіп т скен с улені энергиясы қ ү ә ң (Е 1 ) пайда бол ан ғ с улені энергиясынан ә ң (Е 2 ) к п болады. Энергияны бір б лігі ө ң ө сол затта ж тылады. Ж тыл ан энергияны шамасы мына ан ұ ұ ғ ң ғ те : ң ∆ Е= Е 1 – Е

  Вавилов люминесценцияны классификациялады:  Резонанстық Спонтанды Еріксіз Рекомбинациялы  қ  Вавилов люминесценцияны классификациялады: Резонанстық Спонтанды Еріксіз Рекомбинациялы қ

 Резонансты люминесценцияны қ к бінесе резонансты ө қ флуоресценция деп атайды. Резонансты флуоресценцияды Резонансты люминесценцияны қ к бінесе резонансты ө қ флуоресценция деп атайды. Резонансты флуоресценцияды қ флуоресценцияны тол ын зынды ы зін пайда ылатын ң қ ұ ғ ө қ жары тол ыныны зынды ымен бірдей болады. Егер атомдар қ қ ң ұ ғ негізгі энергетикалы к йден оз ан к йге тетін болса, онда қ ү қ ғ ү ө резонансты люминесценция бай алады. қ қ Резонансты қ люминесценция газдарды, с ы тарда ж не атты денелерде ұ қ ә қ бай алады. қ сіресе резонансты люминесценцияны сиретілген Ә қ атом буларында жа сы бай ау а болады. қ қ ғ Спонтанды люминесценция кезінде с уле шы ару озумен ә ғ қ бірге ж реді. оз ан де гейден негізгі де гейге ту бір ү Қ ғ ң ң ө адамды, сатылы болуы м мкін. Ал аш ысы қ ү ғ қ резонансты деп аталады. қ Со ысында кейбір сатылар с уле шы армауы да м мкін ңғ ә ғ ү.

 Кейбір заттарда оз ан атомдарды  за уа ыт қ ғ ң ұ Кейбір заттарда оз ан атомдарды за уа ыт қ ғ ң ұ қ қ т ра тап алатын энергетикалы де гейлері болады. ұ қ қ қ ң Оларды метат ра ты де гейлер деп атайды. Онда ы ұ қ ң ғ атомдарды негізгі де гейге айтару шін андайда ң қ ү қ бір энергетикалы сер ажет. Б л ар ылы с уле қ ә қ ұ қ ә шы ару ғ еріксіз люминесценция деп аталады Газдарда ы электрондар мен иондарды жартылай ғ ң ткізгіштердегі электрондар мен кемтіктерді ө ң рекомбинациялы қ процестері кезіндегі люминесценция

 Люминесценттік микроскопиямен  меншікті  флуоресценциясы бар препараттар зерттеледі.  рылысыҚұ : Люминесценттік микроскопиямен меншікті флуоресценциясы бар препараттар зерттеледі. рылысыҚұ : арнайы [О] жары тандыр ыш сынапты қ ғ лампа , тек ультрак лгін с улелерд ү ә і ткізуші [Ф] ө фильтр ( тол ын зынды ы қ ұ ғ 320 — 400 нм ) , жылулы қ фильтр [Т], кварцты призма [П] ж не кварцты қ ә қ линзалы конденсордан [К] т рады ұ

 Люминесценцияны спектрін, кинетикасын ж не ң ә поляризациясын зерттеу заттарды энергетикалы  ң Люминесценцияны спектрін, кинетикасын ж не ң ә поляризациясын зерттеу заттарды энергетикалы ң қ к іні спектрін, молекулаларды ке істіктік ү ң ң ң рылымын, энергия миграциясын зерттеп білуге құ м мкіндік ту ызады. Люминесценцияны зерттеу ү ғ шін оны жар ырауын тіркейтін ү ң қ спектрофотометрлер деп аталатын приборлар олданылады. қ

 Ал шу уа ытын тіркеу шін ө қ ү тауметр, флуорометр деген приборлар Ал шу уа ытын тіркеу шін ө қ ү тауметр, флуорометр деген приборлар олданылады. қ

 Люминесценттік діс атты денелер физикасында ә қ ке інен олданылады. Кейбір биологиялы Люминесценттік діс атты денелер физикасында ә қ ке інен олданылады. Кейбір биологиялы ң қ қ объектілерді люминесценциясыны зерттеуді ң ң ң н тижесінде клеткаларда болып жат ан процестерді ә қ зерттеп білуге м мкіндік туды. Люминесценциялы ү қ жары ты ж не люминесценция шы ымыны қ ң ә ғ ң жептеуір болуы жары ты люминесценттік ә қ ң к здерін жасау а м мкіндік береді. Ядролы ө ғ ү қ физикада радиолюминесценция ке інен ң пайдаланылады. Люминесценттік бояулармен жол бойына ойылатын белгілерді, маталарды бояйды. қ Сонымен атар Люминесценция қ дефектоскопияда ке інен олданылады. ң қ

Дефектоскопия  Дефектоскопия

 К птеген ауыл шаруашылы  німдеріні сапасы ө қ ө ң химиялы К птеген ауыл шаруашылы німдеріні сапасы ө қ ө ң химиялы діспен тексеріледі. Б л діс те к рделі қ ә ұ ә ө ү ж не те ымбат рыл ылар мен реактивтерді ажет ә ө қ құ ғ қ етеді. Сонымен атар б л діспен німні сапасын қ ұ ә ө ң аны та анда те к п уы ат керек. Сонды тан да қ ғ ө ө қ қ авуыл шаруашылы ы німдеріні сапасын тексеру ғ ө ң шін люминесценттік діс пайдаланылады. ү ә Люминесценттік талдау деп заттар а ультрак лгін ғ ү рентген гамма с улелерімен ж не электрондар ә ә а ынымен сер еткенде олардан оптикалы ғ ә қ с улелерді пайда болуын айтады. Б л діспен кез ә ң ұ ә келген затты сапасын б лдірмей, оны тез аны тау а ң ү қ ғ болады.

Зонд  ( французша :  sonde) – медициналы  рал. қ құ ЗондтыЗонд ( французша : sonde) – медициналы рал. қ құ Зондты олдану ар ылы іш уысын, уыс органдарды, ішкі жараны т. б. зерттеп, қ қ емдейді. Зонд ай орган а олданылуына арай металдан (к міс, болат) не қ ғ қ қ ү ж мса серпімді заттан, р т рлі пішінде жасалады. ұ қ ә ү Зондты ң ешкеөң , ас азан ақ ғ олданылатын т рі – диаметрі 10 – 12 мм, қ ү зынды ы 60 – 70 см, резинадан жасал ан т тік. Оны ауыз ар ылы арын а ұ ғ ғ ү қ қ ғ жеткенше ж тып, одан арын с лін алып зерттейді. Сондай-а , ас азанды ұ қ ө қ қ жуып-шаю а да олданады. ғ қ лтабар аҰ ғ олданылатын зондты 1 – 1, 5 м резина қ ң т тігіні шында металдан жасал ан сор ыш болады. Зондпен жараны ү ң ұ ғ ғ ң тере дігін, к лемін, т. б. аны тап, арын с лін, т алады. Диагностикалы ж не ң ө қ қ ө ө қ ә емдік д рілерді жібереді. ә Нау асты зонд ар ылы тама тандыру Ма саты: Зонды енгізіп нау асты қ қ қ тама тандыру К рсеткіштері: тілді , ж т ынша ты , ешті , ас азанны қ ө ң ұ қ қ ң өң ң қ ң жара аттануы, к юі, за ымдану ж не ісу, ж ту мен сойлеуді нашарлауы қ ү қ ә ұ ң (бульбарлы паралич), ессіз жату, ас азан жарасыны жазылмауы, психикалы қ ң қ ауруларда тама ішпеу. арсы к рсеткіштер: ас азан жарасы ауруыны озуы. қ Қ ө қ ң қ Керекті ралдар (залалсыздандырыл ан): жі ішке ас азан зонды ( дм 8 -10 мм), құ ғ ң қ оймыш -200 мл немесе жа а шприц, глицерин, салфетка, фурациллин ерітіндісі ң 1/2000, 3 -4 стакан жылы тама (600 -800 мл. ) 1. Дайын жылытыл ан с йы қ ғ ұ қ тама ты (38 -40 градуста) Ж не шприцине сорып алу ажет, ауасын шы арып қ ә қ ғ алу ажет. 2. Зондты ке сіріктен т сті семсер сіндісіне дейін олшеп ( немесе қ ң ө нау асты бойыны зынды ынан 100 см алып), белгілейміз. 3. Зонды қ ң ң ұ ғ ң д гелектенген басын фурацилинге салып алу ажет. өң қ

4. Зондтты м рын-ж т ынша  уысы ар ылы ас азан а е4. Зондтты м рын-ж т ынша уысы ар ылы ас азан а е гізу ажет. Белгіге ұ ұ қ қ қ ғ ң қ дейін. 5. Зондты ас азанда екеніне к з жеткізген со оны бинтпен ң қ ө ң нау асты басына айналдыра байлау керек ( оз алып шы ып кетпеу шін). қ ң қ ғ ғ ү 6. Нау асты орташа Фаулер жа дайында отыр ыз. 7. зірленген Ж не қ ғ ғ Ә ә шприцін зондты бас жа ына жал ап, тама ты а ырындап асы пай жібер. 8. ң ғ ғ қ қ қ Ж не шприці жо болса, зонд а 200 мл оймышты жал а да оны нау ас ә қ қ ғ қ ас азанына дейін т сі, тама ты оймыш а й. 9. Оймышты жо ары к тер, қ ү қ қ құ ғ ө ішіндегі тама оймышты мойнына келгенше. 10. Осы діпен ас азан а қ ң ә қ ғ оймыш ар ылы бірнеше рет тама жібер. 11. Тама біткен со зондты қ қ қ ң ң уысын тазарту шін айна ан су немесе шай жібер. 12. Зондтан оймышты қ ү қ ғ немесе Ж не шприцін шы арып ал да, ыс ышпен зондты бос шын ыс ә ғ қ қ ң ұ қ ж не бос шына залалсыздандырыл ан салфетканы байла. 13. Зондты ә ұ ғ нау асты басына бинт ар ылы бекітіп ой. қ ң қ қ Зонд ешке немесе ас азан а т ссе нау асты жа дайы згермейді. Егер, өң қ ғ ү қ ң ғ ө зонд тыныс жолына т ссе, нау ас к геріп, ж теліп а алады. Б л жа дайда ү қ ө ө қ қ ұ ғ зондты тез шы арып ал, оттегімен дем алдыр. ғ

Пайдаланыл ан дебиеттер тізімі: ғ ә 1.  Арызханов Б. , Биологиялы  физика,Пайдаланыл ан дебиеттер тізімі: ғ ә 1. Арызханов Б. , Биологиялы физика, қ 1990 ж. б. 232 -236. 2. Самойлов В. О. Медицинская биофизика, С-П, 2007 ж. б. 158 -165. 3. Тиманюк В. А. , Животова Е. Н. Биофизика, Киев, 2004 ж. б. 543 -546 4. Ремизов А. Н. Медицинская и биологическая физика, М. , 2004 ж. б. 459 -466. 5. Ливенцев Н. М. Курс физики, М. , 1982 г. 6. Б. К шенов Медициналы биофизика, 2008 ж ө қ б. 62 -78 7. Интернет сайттар: google. kz yandex. ru