АҚ “Астана Медицина Университеті” Ш.
АҚ “Астана Медицина Университеті” Ш. И. Сарбасова атындағы микробиология, вирусология кафедрасы Тақырыбы: Антигендердің жалпы сипаттамасы. Бактериялар мен вирустардың антигендері. Суперантигендер. Адам организмінің антигендері. Антигеннің адам организмінің иммунокомпотенті клеткаларымен өзара байланысы. Орындаған: Кабылдин Б. Қабылдаған: Факультет: Жалпы медицина Топ: 220 Бағасы: ____ Астана – 2012 жыл
Жоспар: Кіріспе Негізгі бөлім Антигендердің жалпы сипаттамасы Бактериялар мен вирустардың антигендері, суперантигендер Адам организмінің антигендері Антигеннің адам организмінің иммунокомпетентті клеткаларымен өзара байланысы Қорытынды Пайдаланған әдебиеттер
Антигендер – бұл осы организм үшін кез – келген генетикалық бөтендігі бар заттар, олар организмнің ортасына түсіп немесе организмде түзіліп жауапты спецификалық иммунологиялық реакцияларды тудырады: антиденелерді түзу, сенсибилизациялық лимфоциттердің немесе осы затқа толеранттылықтың пайда болуы, жоғары сезімталдықтың баяу және жедел түрлері, иммунологиялық ес.
Жіктелуі: АНТИГЕНДЕР Толық немесе Толық емес немесе гаптен гаптиндер Толық иммунды жауапты тудыратын
Гаптендер Гаптиндер молекулалық салмағы аз Иммунды жауапты химиялық заттар немесе толық антигендік қасиеті тудырмайды, бірақ олар жоқ күрделі химиялық құрамында спецификалық заттар антиденелер бар кейбір бактериалды сарысулармен реакцияға полисахаридтер, туберкулез түседі таяқшасының полипептиді (РРД), ДНК, РНК, липидтер, бір ғана детерминантты пептидтер топтарға ие құрамында екі және одан да көп бір мағыналық детерминантты топтардан тұрады
Антигендер спецификалыққа ие, ол молекула құрамындағы детерминант немесе эпитоп деп аталатын қандай да бір арнайы химиялық топтармен байланысты. Антигеннің детерминанты – антиденелермен және иммундыкомпетентті жасушалармен танылатын оның бөлшегі.
Антигеннің молекулалық салмағы өте маңызды. Антигенділікке молекулалық салмағы 5 -10 к. Д – нан аз емес биополимерлер ие. Бұл ережеге бағынбайтын кездерде бар: нуклеин қышқылдарының молекулалық салмағы үлкен болғанымен, бірақ ақуызбен салыстырғанда олардың антигендік қасиеттері айтарлықтай төмен. Сарысулық альбумин мен гемоглобиннің молекулалық салмақтары бірдей. Дегенмен альбумин гемоглоьинге қарағанда аса күшті антигенге жатады. Бұл ақуыздардың валенттік айырмашылығына, яғни детерминантты топтық санына байланысты.
Проантигендер – организмнің өзіндік ақуыздарымен байланысып оны аутоантиген ретінде сенсибилизациялайтын гаптендер. Гетероантигендер – жануарлардың әр түрінде кездесетін жалпы антигендер. Гетероантигендер адам және кейбір бактериалар түрінде анықталған, мысалы, оба қоздырғышы мен адамның 0 қан тобының эритроциттері жалпы антигенге ие. Жартылай гаптендер – ақуыз молекуласына қосылған бейорганикалық радикалдар (йод, бром, нитраттық топтар, азот т. б. ), ақуыздың иммунологиялық спецификалығын өзгерту мүмкін. Аллоантиген (изоантиген) – бір түр ішіндегі әртүрлі антигендер.
Адам ағзасының антигендері Қазіргі уақытта адам эритроциттерінде 70 – тен аса антигендер анықталған, олар 200000 – жақын тіркесім береді. Тәжірибелік денсаулық сақтау үшін шешуші мәнді АВО жүйесіндегі қан топтары мен резус – антиген алады. Адамда эритроцитарлы антигеннен басқа аллоантигендер де бар, мысалы, гисто сәйкестіктің басты кешенінің антигендері – МНС (Major Histocompatibility Complex). Адам хромосомасының алтыншы жұбында HLA (Human Leucocute Antigens) трансплантациялық антигендері орналасады, олар тіндер мен мүшелерді алмастыру кезіндегі тіндік сәйкестігін қадағалайды (детерминациялайды). Адам тіндеріне абсолютті даралық тән, сондықтан да бірдей тіндік антигендер жиынтығы бар донорлар мен рецепиенттердерді таңдау іс жүзінде мүмкін емес (тек – бір жұмыртқалы егіздерде ғана).
Микроорганизмдердің антигендері Бактериалардың, вирустардың, саңырауқұлақтардың, қарапайымдалардың антигендері толық антиген болып табылады. Химиялық құрамына, ақуыз, липидтер, олардың жиынтығының саны мен сапасына сәйкес әртүрлі микроорганизмдердің антигенділігі әртүрлі. Сондықтан әрбір түр антигенді мозайка боп қалады. Микроорганизмдердің антигендері вакцина мен диагностикалық препараттарды алу үшін, сондай – ақ микроорганизмдердің идентификациясы (анықтау) мен индикациясында қолданылады.
• Иммунды жауапқа түсетін антигеннің саны әсер етеді: оның саны көп болған сайын иммунды жауап та көрнекті. Бірақ, антигеннің өте көп мөлшерінде иммунологиялық толеранттылық, яғни антигеннің әсеріне организмде жауаптың болмауы пайда болады. Бұл құбылысты Т – лимфоциттердің супрессорлық субпопуляциясының антигеннің әсерінен күшейюімен түсіндіруге болады.
Антиген + антидене Антиген енуіне жауап ретінде иммунды жүйе антидене түзеді – бұл антигенмен спецификалық байланысуға қабілетті, соған қарсы түзілген ақуыздар, соған байланысты олар иммунологиялық реакцияларға қатысады. Антиденелер гамма-глобулинге жатады, яғни қан сарысуының ақуыздарының электрлік өрістегі аз қозғалатын фракциялары. Организмде гамма-глобулиндер плазмоцит – ерекше жасушалармен түзіледі. Қан сарысуындағы гамма-глобулиндердің саны барлық қан ақуыздарының 30% құрайды. Антиденелер – бұл антиген енуіне жауап ретінде түзілетін және осы антигендермен спецификалық өзара байланысуға қабілетті иммундыглобулиндер.
Қорытынды: Эволюция процесінің нәтижесінде кейбір микроорганизмдердің антигендік құрылымы өзгеруі мүмкін. Әсіресе антигендік құрылымының үлкен өзгергіштігіне вирустер ие (тұмау, АИТВ). Сонымен, антигендер генетикалық бөтен зат ретінде иммунды жүйенің іске қосылуын қамтамасыз етеді, оны қызметтік белсенді жағдайға келтіреді, бұл антигеннің қолайсыз әсерін қалыпқа келтіруге бағытталған әртүрлі иммунологиялық реакциялар құбылыстармен көрінеді.
Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Артықбаева Ү. Т ’’Микробиология және вирсология’’ 2. Борисов Л. Б ’’Медицинская микробиология, вирусология’’ иммунология ’’ 3. Бисимбаев С. К. ’’Микроорганизмдердің морфологиясы’’
