9 -сынып. Биология. Сабақтың мақсаты: Оқушыларға жыныстық хромосомалар, олардың гендері туралы білім беру. ; Логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, пәнге деген қызығушылығын арттыру. Генетикалық есептерді шығаруға үйрету. Өткізген: Авталип А Степной орта мектебінің биология пәні мұғалімі.
Үй жұмысын қайталау: 1)Генетика дегеніміз не? 2)Генетиканың негізін салушы кім? 3)Зерттеу зерзатына неге асбұршақ алынды? 4)Моногибридті будандастыру деген не? 5)Дигибридті будандастыру деген не? 6)Доминаннты және рецессивті белгілер дегеніміз не? 7)Мендельдің бірінші заңы. 8)Гомозиготалы және гетерозиготалы ағзалар дегеніміз не? 9)Қосбуданды шағылыстыру дегеніміз не? 10)Пеннет торкөзі дегеніміз не?
Дұрыс жауаптар: n n n n n 1)Белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын және олардың өзгергіштіктерін зерттейтін ғылым. 2)Грегор Иоганн Мендель 3)Өздігінен тозаңданады 4)Ата-енелер формалары тек бір жұп белгілері бойынша ғана ерекшеленетін шағылыстыру моногибридті будандастыру деп аталады. 5)Егер екі жұп белгілерінде айырмашылық болса, дигибридті будандастыру. 6)Доминаннты-басымдылық, рецессивті-басылыңқы. 7)Бірінші ұрпақ будандарының біркелкілік ережесі Мендельдің басымдық немесе бірінші заңы деп аталады. 8)Генотипінде тек бір іріктеме аллелі ғана болатын тіршілік іріктемелері гомозиготалар деп аталады. 9)Жасушаларында бір геннің екі аллелі болатын ағзалар гетерозиготалар деп аталады.
Ажырау формула түрлерін жаз: 1: 1 -? 1: 2: 1 -? 9: 3: 3: 1 -? 1: 2: 1 -?
Дұрыс жауаптары: 1: 2: 1 -Шала басымдылық 3: 1 -Толық басымдылық 9: 3: 3: 1 -Қосбуданды шағылыстыру
Жаңа та ырыпты тсіндіру: қ ү Томас Хант Морган Колумбий университетінде генетикалық тәжрибелер жүргізу барысында зерттеу зерзаты ретінде жеміс шыбыны дрозофиланы алды. Себебі: *Өсімтал *Өте жылдам көбейеді *Қолда өсіруге арзан *Белгілері жақсы білінеді. *Гаплоидтық жиынтық белгілері көп.
Назар аудар: l l l l l Бір хромосома шегінде болатын гендер тіркес гендер деп аталады. Тұқым қуалаудың хромосомалық теориясының қағидалары: Гендер хромосомаларда түзу орналасады. Бір хромосомада орналасқан гендер тіркес немес бірге тұқым қуалайды. тб Анықтама: Адамда 46 хромосома болады, соның 44 -і Мендель заңына бағынады. 44 хромосомада өз жұптары болады, ал қалған 2 -і жыныстық хромосомалар деп аталады. Олар еркекті әйелден, әйелді еркектен ажыратуға мүмкіндік береді. Әйелдерде барлық гаметалары бірдей және ондағы хромосомалар ы мөлшері және пішіні бойынша ерекшеленбейтін жыныстар гомогаметалы жыныстар деп аталады. Ал еркектерде қарама-қарсы, Гетерогаметалы жыныстар деп аталады. Гендері жыныстық хромосомаларда болатын белгілер жынысқа тіркес деп аталады. Х-хромосомаларда болатын гендер жынысқа тіркес гендер боп табылады.
Жынысты генотипті анықтау: Әйел 44+ХХ 22+Х Әйел 44+ХХ Еркек 44+ХУ 22+ Х 22+У Еркек 44+ХУ
Гетерозиготалы және рецессивті жыныстар. Р Аа G А ; а F 1 х аа а Аа; аа 1 : 1 - гетерогаметалы жыныс; - гомогаметалы жыныс.
Адамдағы жыныс қатынасы туралы генетикалық түсініктеме: . P XX G Жыныс хромосомалар түрлері: X x XY X ; Y ХХ – әйел хромосомасы ; F 1 XX ; XY ХY – еркек хромосомасы. Жыныс қатынасы 1 : 1
Сәйкестік тест. 1. Т Морган зерттеу зерзаты ретінде нені қолданды. Тіркес гендер 2. Адамда қанша хромосома болады? ХХ 3. Бір хромосома шегінде болатын гендер. ХУ 4. Әйелде болатын жыныс хромосомасы дрозофила 5. Еркекте болатын жыныс хромолсомасы. Генотип 6. Ағза гендерінің жиынтығы Фенотип 7. Генетикалық белгілердің жиынтығы. хромосома
Генетикалық есептерді шығару ережесі. Берілгені: Шығарылуы: «Бірінші ұрпақ А- қоңыр а- сұры Табу керек: F 1 - ? қоң. Р: АА х будандарының біркелкілік ережесі» Мендельдің бірінші заңы сұр. аа Г: А ; а F 1: Аа - гетерозигота -Қоңыр. Жауабы: Бірінші ұрпақта біркелкі болғандықтан, барлық гибридтерде доминанттықоңыр белгі болады. (А-қоңыр) – Аа қоңыр.
*Үй жұмысы: & (Тақырып соңындағы сұрақтар мен терминдер); Параграфты оқу. .
Құрметті оқушылар! n Назарларыңызға рахмет!
Скачать презентацию 9 -сынып Биология Сабақтың мақсаты Оқушыларға жыныстық хромосомалар
9-сынып генетика.ppt