№ 4 Дәріс. ИКМ–көпарналы аппаратураның құрылуы ЦТЖ шеткі станциясының құрамына телефон сигналдарын тарату үшін жеке және топтық жабдықтар кіреді. N – арнаның жеке құрылғы түйіндері бір типті және 5. 31 - суретте бір арналы жеке жабдығы көрсетілген.
Абоненттен сигнал арнаның екі сымды кірісіне түседі, әрі қарай дифференциялды жүйе арқылы трактіге таратылады. Жеке жабдықтың жіберу бөлігі әрбір арна үшін ТЖ күшейткіштен, төменгі жиілікті сүзгіш (ТЖСпер), амплитудалық-импульстік модулятор блоктарынан тұрады. ТЖС – де таратылатын сигнал (Fa = 3, 4 к. Гц ) спектрімен шектеледі, ол сигналды дискреттеу алдында қажет. Модуляторда аналогты сигнал уақыт бойынша дискреттеледі, нәтижесінде АИМ арналы сигнал қалыптасады, олар арналық санаулардың тізбегін көрсетеді. Арналық АИМ сигналдар барлық арналары үшін топтық АИМ сигналға бірігеді.
Тарату трактінде топтық жабдықтар кодалау алдында топтық АИМ 1 сигналынан АИМ 2 түріне түрленеді (5. 32 – сурет). Кодалық құрылғыда АИМ сигналдың тізбектелген сызықты емес санаулардың кодалануы жүзеге асады. Нәтижесінде кодер шығысында ИКМ топтық цифрлық сигнал қалыптасады. Жүйенің тарату циклында ақпараттық символдардың қалыптасуы үшін қосымша сигнал қатарын қосу керек. СУВ сигналы АТС – ке түсу үшін таратушы бөліктің кірісіне сәйкестендіруші құрылғы да (СҚ) сигналдар цифрлы түрге түрленеді. Нәтижесінде ФЦ шығысында толық цифрлы ағын қалыптасады, оның циклдык құрылымы бар, негізгі параметрлері қатаң регламенттелген. Цифрлы сигнал ЦК шығысында өрістік цифрлық ағынды көрсетеді.
Байланыс жолында мұндай сигналды тарату қиынға түседі, сондықтан өрістік екілік кода (КТ) таратылғанда екіполярлы кодаға түрленеді. Сызықтық трансформаторлар көмегімен (СТ) аппаратура байланыс жолының сәйкестігін қамтамасыз етеді және қашықтан қоректендіру (ҚҚ) блоктары қосылады. 5. 31 суретте көрсетілгендей қашықтан қоректендіру осы кезде тізбектегі тұрақты ток болады, «сым– сым» жүйесі бойынша(СТ) орта нүктесін қолданады. СУВ сигналы АТС – ке түсу үшін таратушы бөліктің кірісіне сәйкестендіруші құрылғы да (СҚ) сигналдар цифрлы түрге түрленеді. Нәтижесінде ФЦ шығысында толық цифрлы ағын қалыптасады, оның циклдык құрылымы бар, негізгі параметрлері қатаң регламенттелген. Цифрлы сигнал ЦҚ шығысында өрістік цифрлық ағынды көрсетеді.
Қабылдау күре жолында цифрлы сызықты сигнал станциялық қайта генерациялауға (СҚ) бұрмалану арқылы түседі, мұнда сигналдың негізгі параметрлері қалыпқа келтіріледі (амплитуда, ұзақтық, период). Кода түрлендіру (КТ) шығысында өрістік екілік сигнал қалпына келтіріледі, синхросигнал қабылдағышы (СҚ) көмегімен циклдік сигнал және асқынциклді синхросигнал бөлінеді, генераторлық жабдық (ГЖ) қабылдауын басқарушылар: сигналды басқару және нақтылығы (СБН) және ДИ символдары,
Декодалық құрылғы (ДҚ) жеке арна топтарын декодалайды, декодер шығысында топталған АИМ сигнал пайда болады. Жабдықтың басты бөлігінде қабылдау уақыт селекторы (УС) көмегімен топтық АИМ сигналың арнасын бөледі. ФНЧ көмегімен АИМ арнасының кемуі бөлінеді, кіріс аналогты сигнал қалпына келтіріледі, олар УНЧ арқылы күшейтіліп ДС арқылы абонентке түседі. Соңғы станцияның негізгі түйінднрінің жұмысын (ГЖ) генераторлық жабдық басқарады, керекті импульстер (мысалы, дискретизация жиілігі Рл , такті жиілігі Ғт және т. б. ) 5. 32 суретте уақыт диаграммасы көрсетілген, цифрлы тарату жүйесі (ЦТЖ) соңғы станция жұмысын түсіндіреді. Сигналдардың бұрмалаусыз шарты және m= 4 ( бақылау нүктелері 5. 31 суретте көрсетілген).
Цифрлы тарату жүйесі (ЦТЖ) цифрлы топтық сигналдың үзіліссіз циклін береді (циклдік тарату арналарды уақытша бөлу талабына негізделген). Таратылу циклімен уақыт интервалын білеміз, онымен жеке кодалық комбинациялар (немесе разрядтар) бүкіл N арналы тарату жүйесі және nсл қызмет сигналдарға керекті символдар (СУB, ДИ және т. б. синхросигналдар) таратылады. ЦТЖ үшін, аналогты – цифрлы түрлендіргіштер болатын сигналдарды кодалау ( мысалы, ИКМ – 30, ИКМ – 15) цикл ұзақтығы Гц дискретизация периодына Тд тең алынады, Гц = Tд = 125 мкс (Рл 8 к. Гц тең кезінде).
Тц циклының ұзақтығы n импульсті позицияның ортақ саны қатаң сақталады және қызмет сигналдарын әртүрлі ақпараттарды жібереді. Сонымен, циклдің әрбір импульсті позициясы анықталған түрдің сигналына бекітеді. Базалық ЦТЖ (мысалы, ИКМ – 30) тарату цикілі (5. 33 сурет) арналық интервалдар Л бөлінеді, сондықтан NКИ = Nинф + Мсл, мұнда - Nинф – ақпараттық интервал саны, арна санына N тең, Мсл – қызмет арнасының интервал саны, қызметтік сигналдарды тарату үшін бөлінген.
Негізі келесі арналық интервалдың номерленуі қабылданады: КИ 0 , КИ 6 , КИ 2 , КИ 3. . . КИлг – 1. Көріптұрғанымыздай, арна интервалының ұзақтығы Тки = Тц / Мки. Әрбір арна интервалы m импульс позициясынан тұрады (m = 8, өйткені сегізразрядты сызықты емес код қолданылады), оларды тактілік интервал (ТИ) деп те атайды.
5. 32 сурет. ЦТЖ соңғы станциясының уақыттық диаграмасы
ТИ ұзықтығы, Тти = Тки/ m , ал ТИ тарату цикілінде ортақ саны n=m. Nки. Әрбір тактілік интервалда екілік символ ( 1 немесе 0) таратылуы мүмкін, көбінесе импульстерді тарату 2 тең. , импульс ұзақтығы(1)Ти = 0. 5 Тти. 5. 33 сурет. ЦТЖ уақыт спектрі
СУВ тарату үшін барлық N телефон арналарында М циклынан тұратын асқынцикл ұйымдастырылады. (5. 33 суретті қара). Әрбір циклдің асқынцикілі СУВ – ді таратуы бір КИ – да кезек бойынша тек бір немесе екі телефон арнасында беріледі. Екінші M = N/2+ l. Цикілдің асқынцикілінде келесі номерлеу қабылданған: Ц 0 , Ць , U 2 , асқын цикілді синхросигнал таратылады, ол асқынциклдің басын білдіредіжәне қабылдау станцияларында телефон арнасында СУВ дұрыс бөлуді қамтамасыз етеді. СУВ тарату барлық телефон арнасының әрбір цикілінда асқынциклдің ұйымдастырылуы болмаса қызмет ақпаратының көлемінің үлкейіп кетуіне әкеледі, негізі ең қысқа басқару сигналы және әсерлері тарату цикілін он есе көбейтеді. Қызмет ақпаратың көлемінің өсуі тарату жылжамдығын өсіреді (ақпарат арналарының саны сақталатын болса) немесе ақпарат арналарының санының кемуіне әкеп соғады.
4. 2 Цифрлы тарату жүйесінің (ЦТЖ) синхронизациялау принципі Цифрлы тарату жүйесінде (ЦТЖ) уақыт бойынша тарату арнасын (УТА) кіріс сигналын дұрыс қалпына келтіру таратушы және қабылдаушы станцияның (ГЖ) генераторлық жабдықтың синхронды және синфазалы жұмысында ғана жүзеге асады. Цифрлы топтық сигналдың принциптерін санай отырып ЦТЖ – нің нормада жұмыс істеуі келесі синхронизация түрлерімен қамтамасыз етіледі тактілік, циклдік және асқынциклді.
Тактілік синхронизация цифрлы сигналдың сызықты және станциялық қайтагенерациялау жылдамдығын түрлендіреді, ЦТЖ басқа құрылғыларда және кодектерде сигналдарды тактілік жиілікке түрлендіреді. Цикілдік синхронизация цифрлы кодалық сигнал топтарын декодалаудың дұрыс бөлінуін қамтамасыз етеді, аппаратураның қабылдау бөлігінде декодазланған санауды арнаға бөледі. Асқынциклді синхронизация СУВ қабылдауында телефон арнасына сәйкес бөлуді қамтамасыз етеді. Синхронизация түрінің біреуі бұзылатын болса цифрлы тарату жүйесінің арнасында байланыс жоғалады.
5. 34 а суретінде циклдің уақытпен бөлінуі көрсетілген, в асқынциклді таратылуда қалыптасады. Тактілі, цикілді және асқынциклді синхронизацияны қабылдағанда циклдік және асқынциклдік уақытша орнатылады, қабылдау генераторлық жабдықпен анықталады, Бұнда ақпараттық сигналдар және СУВ сәйкес телефон арналарында дұрыс бөлу орындалады. Цикілдік және асқынцикілдік синхронизацияның бұзылуын қарастырайық. Цикілдік синхронизация бұзылса (5. 34, б сурет) қабылдауда цикл шекаралары топтық сигнал цикілінің шекарасымен араласып кетеді, ол құрылғының кірісіне түседі (5. 34, а суретте).
5. 34 - сурет. ЦТЖ – нің синхронизациясы бұзылу кезіндегі уақыттық спектірі.
Бұл арна сигналдары және СУВ – нің дұрыс бөлінбеуіне әкеп соғады, барлық арнада байланыстың жоғалуына әкеп соғады. (Егер уақытша жылжу ΔТ→Ттиболса) ақпараттың мекен жайы ауысуы мүмкін. Көріп тұрғанымыздай, циклді синхронизациялаудың бұзылуы асқынциклді синхронизацияның да бұзылуына әкеледі. Асқынциклді синхронизацияның бұзылуы, бірақ тактілік және циклдік шекаралар қабылдау және таратуда сәйкес келсе асқынциклдің қабылдау шекарасында болады. Бұл СУВ – нің қабылдауының асқын-циклдің анықталған тәртіпте телефон арнасының арасында қате бөлінуге әкеледі.
СУВ сигналдарды жинаумен, АТС құрылғыларының жұмысын басқарады ( номерді теру, жауап, қосу және ажырату және т. б. ) асқынцикл синхронизацияның бұзылуы барлық арнада байланыстың жоғалуына әкеледі. Көбінесе абоненттерде аяқ астынан қосылып кету немесе орнатылған байланыс бұзылуы болуы мүмкін және т. б. Тактілік синхронизацияның бұзылуы циклдік және асқынциклді синхронизацияларды орнату мүмкін емес, өйткені символдарды жиілікпен топтық цифрлы сигналға түрлендіру Ғт тактілік қателік санының өсуіне әкеп соғады.
Цифрлы тарату жүйесінің (ЦТЖ) генераторлық жабдығы Жоғарыда айтылғандай, ЦТЖ – да сигналды түрлендірудің барлық процестері уақыт бойынша белгіленген. Соңғы құрылғыда сигналды түрлендіру генераторлық жабдықта беріледі. Генераторлық жабдық импульсті формалауды және бөлуді қамамасыз етеді, ол дискретизация процесін басқарады, кодалау (декодалау), кіріс (шығыс) тарату цикілінің анықталған жеріне қызметтік сигналдарды кіргізеді және т. б.
5. 38 сурет. Генераторлық жабдықтың 5. 39 сурет ГЖ таратудың структуралық сұлбасы ДР- разрядты бөлгіш. ДК - арналық бөлгіш. ДЦ – циклдік бөлгіш. M – кода разряды. Nku – интервал саны. М – цикл саны.
Генераторлық жабдықтан (ГЖ) келесі жиіліктегі импульстерді алу қажет (5, 31 суретті қара): тактілік жиілік FT = 1/Tr = Fgm Nku кодалық топтардың жиіліктері (арна интервалы) Fkg = 1/ Tku = Fg Nku = FT /m Дискретизация жиілігі F 2 = 1 / Tд = ТД /m Nku Осылайша, тактілік жиілік бөлу арқылы импульсті алуға болады. Негізі ГЖ – ң бірнеше жұмыс режимі қарастырылады. Ішкі синхронизация, жоғарыстабильді автономды ЗГ жұмысы арқылы іске асады ( 105 - 10 -6 ) Сыртқы жіберу, ішкі ЗГ арқылы Сыртқы синхронизация, ЗГ жиілігі фазаны автоқұру жиілігі (ФАЖ) көмегімен жасалады ол сыртқы сигналмен басқарылады.
5. 38 суретте көріп тұрғанымыздай, ГЖ – та керекті сигналдарды формалау тактілік жиілікті бөлгенде жүзеге асуы мүмкін. ГЖ таратудың структуралық сұлбасы 5. 39 суретте келтірілген. 5. 40 суретте мысал ретінде кейбір импульстер көрсетілген, олар ГЖ шығысында формаланған. ДР, ДК және ДЦ сұлбалары есептегіш негізінде тез іске асады, регистрлер, дешифраторлар және басқа логикалық сұлбалар ИМС – те жүзеге асырылады. ДР іске асыру мысалы үшразрядты екілік есептегіш базасында ( m – 8 тең) және дешифратор 5. 41 суретте көрсетілген, мұнда Др жұмысын түсіндіретін уақыт диаграммалары көрсетілген. ДК – ны ГЖ жүйесіне ИКМ – 30 аналогты құруға болады. ( бесразрядты екілік есептегішті қолдану арқылы).
Скачать презентацию 4 Дәріс ИКМ көпарналы аппаратураның құрылуы ЦТЖ шеткі
През. Л4 мтс-2 каз.ppt