3 Дәріс ТЕЛЕФОН АРНАСЫНЫҢ СТАНДАРТЫ
Мазмұны: Адам есту органдарының қасиеті. Есту қабылдау табалдырықтары. Есту бейімделуі, маскировка звука, высота звука.
Тембр дауыс байламдарымен түзеледі, бұл – қосымша тон. Дауыс байламдарының көмегімен пайда болған дыбыс қысымының импульстер спектрі гармоникалық құрамдастардың көп санынан тұрады, оның амплитудалары Pm жиілік өсімімен азаяды
Күрделі периодты дыбыстың жиіліктік сипаттамалары
Сөздің дыбыстары форманттың санымен және олардың жиіліктті спектрде орналасуымен ерекшеленеді
Сөйлесудің спектральды және уақыттық сипаттамаларын зерттеп – дыбыстардың көбі бір немесе екі формантталардан болатынын, олардың 200– 8600 Гц облысында орналасуын көрсетеді. Форманттардың басым бөлігі 300– 3000 Гц жиіліктер жолағына сәйкес келеді
Қалыпты ақырын сөйлеудегі ең аз қуат 0, 001 мк. Вт, уақыттың жеке сәттерінде қуаттың ең жоғары мәндері 5000 мк. Вт қа жетеді. Сөз қуатының өзгеру шегін сипаттайтын шама, сөз қуаттылығының динамикалық ауқымы D деп аталады және логарифмдік бірлікпен анықталады Wзmax және Wзmin сөз сигналы қуатының ең көп және ең аз мәндері
Сөзді нақты жарықтау үшін динамикалық ауқымда бұрмаланудың жоғын қамтамасыз ету керек D=10 lg 5000/0, 01=57 д. Б
Естуді қабылдау табалдырығы
Адамның құлағы ортадағы толқынды жиілігі бойынша ғаша емес, интенсивтілігі бойынша қабылдайды. Дыбыстық диапазонның әр жиіліктегі өзіннің интенсивтілік толқынның интервалы бар, бұл табалдырықта дыбыс естіледі
Естуді қабылдау табалдырығы Естудің төменгі Естудің жоғарғы табалдырығы интенсивтілікке ие максималді интенсивтілікке ие Адам әліде Құлаққа ауыр дыбысты естиді тиеді
Адам өмір сүру кезінде құлақтың ең жоғарғы сезімталдығы 3 -4 к. Гц жиіліктен 1 к. Гц жиілікке ақырындап ығысады, оны телефон аппаратурасын жасан кезінде қарастыру керек, телефондық байланысымен әр түрлі жастағы адамдар пайдаланады
Imin ең төменгі интенсивтілігі немесе Ртin =2 10 -5 Па дыбыстық қысымы есту табалдырығы деп аталады. Есту табалдырығы есту сезімталдығымен анықталады және жиілікке байланысты. Imax дыбыстың интенсивтілігінің мәңі немесе Ртах = 20 Па дыбыстық қысымы ауыр тиетің табалдырық деп аталады
Бақылау сұрақтар: 1. Формантаның орналасуы қандай жиілік аймағында жатады? 2. Дауыс байламдарының көмегімен пайда болған дыбыс ненін көмегімен өзгереді? 3. Адамның дауыс аппаратымен қоздырылатын сөздің дыбыстарының аз уақыты және кішігірім ұзақтылықты 5. Сөзді нақты жарықтау үшін не қажет? 6. Сөзқуаттылығының динамикалық ауқымы D неге тең? 7. Есту табалдырығы дегеңіміз не? 8. Ауыр тиетің табалдырық дегеңіміз не?