การเลยงโคนมในประเทศไทย Dairy Production in Thailand 356443 อ ดร

การเลยงโคนมในประเทศไทย Dairy Production in Thailand 356443 อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ ภาควชาสตวศาสตรและสต วนำ คณะเกษตรศาสตร

วตถประสงค ผเรยนสามารถ ตอบคำถาม ตอไปน เมอจบบทเรยน • ทำไมตองสงเสรมการเลยงโคนม • ผเลยงโคนมตองเผชญกบเหตก ารณสำคญ ในการเลยงโคนม จากอดตถงปจจบนอยางไรบาง • ประเดนเรองราคานำนมดบ รฐบาลเขามาสนบสนนการเลยงโค นมอยางไร อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 2

องคประกอบของนำนม - ‘อาหารธรรมชาต ทสมบรณแบบ TS fat protein lactose minerals ---------- % --------- human milk 7. 0 0. 2 13. 3 4. 5 cow’s milk 13. 0 4. 0 5. 0 0. 7 TS = fat + protein + lactose + minerals reindeer milk 33. 7 18. 7 SNF = protein + lactose + minerals 11. 1 2. 7 protein = 2. 8% casein + 1. 2 Cow’s milk: 0. 5% albumin อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 1. 6 3. 3 3

คณคาทางอาหารของนำนม 1. Protein : high quality 2. Calcium : The important dietary source of calc One liter of milk supplies as much calcium as 21 e 12 kg of lean beef, or whole wheat bread. = = / One liter 21 eggs 12 kg of lean beef/whole w 3. Vitamins : One glass of milk ≈ 44% recommended daily vitamins intake (RDI( อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 4

ความสำคญของการเล ยงโคนม ความตองการนำนมและผลตภณ ฑนม การสรางรายได และอาชพใหประชาชน การพงพาตนเอง ของประเทศชาต อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 5

ลกษณะกจการโคนม งานเลยงโคนมเปนงานประจำ แทบไมมวนหยด แมโคนมเปนสตวทคนเคย กจวตรประจำ ตองรกษาความสะอาด คอก อยเสมอ ใชแรงงานทงปรมาณและคณภาพ อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 6

ขอด ขอดของกจการโ คนม -มงานใหทำตลอดป -มความอบอนในคร อบครว -ใหรายไดทกวนตล อดป -ใชเศษเหลอทางการเ กษตร เปนอาหารโคนมได /ขอดอยของการเลยง ขอดอยของกจการโค นม -ลงทนเบองตนสง -ตองมประสบการณ หรอผานฝกการอบรม ใชเวลานานในการพฒนาค ณภาพโค ใหดขน อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 7

รายไดจากการเลยงโคนม 1. นำนมดบ – ราคาตอ กก. ตามเกรดของคณภาพ : *องคประกอบ - ไขมน / โปรตน / SNF 2. ลกโคเพศผ 3. แมโคคดทง - อตราการคดทง ~30% ตอป 4. แมโค / โคสาว - ตามสมครใจ อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 8

รายไดจากการเลยงโคนม รายได วธธรรมชาต เพมจำนวนเพศเม (50: 50) ย (70: 30) เพศเมย เพศผ 440 ตว 704 ตว 176 ตว ลกโค * 0 220, 000 0 88, 000 นำนม * 22, 000, 00 0 35, 200, 000 0 *ลกโค คำนวณราคาลกโคตวละ 500 บาท 0 * นำนม แมโคค 6, 600, 000 0 10, 560, 000 0 คำนวณจากการจำหนายนำนมของโคทมผลผลต 3, 000 ดทง * กก. ตอระยะการใหนม มกำไรประมาณ 10, 000 บาทตอระยะการใหนม รายไดท 28, 600, 00 และสามารถใหนมได 5 ครง งหมด 0 220, 000 45, 760, 000 88, 000 * แมโคคดทง คำนวณจากแมโคคดทงตวละ อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 15, 000 9

การพฒนาการเล ยงโคนม นโยบาย 1. เพมประสทธ ภาพการผลต เพอลดตนทน การผลต . 2 ศกษาวจยพ ฒนาพนธโคน ม ผลตภณฑนมแล ะธรกจ ตอเนอง เปาหมาย ปจจบน 1. นำนมดบท ผลตได ใชผลตนมพรอม ดม บรโภคในประเทศ เกอบทงหมด . 2 ผลตภณฑนม นำเขาทสำ คญ คอนมผงขาดมนเ นย ผลตนมพรอมด 10 อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 1. ผลตแมโคนม ผลตภณฑนม และวสดอปกรณท เกยวของ เพอเปดตลาดสงออ กไปประเทศ ในแถบภมภาค อาเซยน . 2 เปนศนยกลางการ ผลตโคนม ในภมภาคอาเซยน

ววฒนาการของการเลยงโคน ม -กอน พ. ศ. 2500 ชาวอนเดย /ปากสถาน เลยงโคกระบอนม ในไทย อาหารนมท บรโภคกนมากขณะนน คอ นมขนหวาน นมขนจด และนมผง อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 11

หลงสงครามโลกครงทเรมตนการสงเสรม โดยกรมปศสตวและมหาวทยาลยเกษตรศ พนธโคนมทนำเขาในระยะนนไดแก พนธ Holstein Friesian, Jersey, Brown Swiss, Red Sindhi – 2500สถานผสมเทยมท เชยงให อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 12

หลงจากป พ. ศ 2500 2503 พระบาทสมเดจพระปรมนมหาภมพลอดลยเ และสมเดจพระนางเจาสรกตพระบรมราชน ไดเสดจประพาสประเทศเดนมารค ตอมารฐบาลเดนมารค +สมาคมเกษตร : นอมเกลาถวายโครงการสงเสรมการเลย : รวมมอกบรฐบาลไทยจดตงฟารมโคนม และศนยฝกอบรมการเลยงโคนมไทย อำเภอมวกเหลก จงหวดสระบร : อาชพพระราชทาน อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 13

ชวง 2501 - 10 ทศวรรษแหงการเรมตนการสงเสรม พฒนา และวจยดานโคนมของไทย - 2505ดวยพระบารมของในหลวง ฟารมโคนมไทยเดนมารคเกดขน "องคการสงเสรมกจการโคนมแหงปร )อ. ส. ค(. – 2508 โครงการโคนมไทย เยอรมน ทจงหวดเชยงให อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 14

ชวง 2511 - 2520 - 2514 กลมเกษตรกรหนองโพ ซงเลยงโคนมมาต งแตกอน 2502 ไดรวมตวกนขนเป – 2514ออกพระราชกฤษฎกาตง อ. ส. ค. น เปนชวงเตบโตและขยายการเลยงโ สหกรณโคนมราชบร คนม ปญหานมลนถง -โคลนคอก อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 15

ชวง 2521 - 2530 2 ฉบบ - 2524ศนยฝกอบรมโคนม กฎกระทรวงทสำคญ FAO กระทรวงอตสาหกรรม ทศนยวจยและบำรงพนธสตวเชยงใหม ผนำเขานมผงเพอทำนมคนรป หวยแกวจงหวด เชยงใหม ตองซอนมสดกบปรมาณนมคนรป เปนอตราสวน 1 : 1 และกระทรวงพานชยออกระเบยบ ใหผนำเขาหางนมผงตองรบซอนม ในสดสวนการซอนมสด 20 ตอการนำเขานมผง 1 กก รฐบาลมนโยบายเรงรดสงเสร มการเลยงโคนม มการรณณรงคใหประชาชนด มนมมากขน อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 16

– 2527สถาบนพฒนาฝกอบรมและวจยโคนมแหงช - 2529อบตเหตโรงไฟฟานวเคลยร ทเมองเชนโนบล ประเทศรสเซย ทำใหการนำเขานมผงจากยโรปลดลง อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 17

ชวง 2531 - 2545 ภาครฐ และเอกชน นำเขาโคพนธแท HF จากทวปยโรป อเมรกาเหนอ และออสเตรเลย เปนตนวาจากประเทศ สหรฐอเมรกา ออสเตรเลย นวซแลนดเขามาเลยงหลายฟารม อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 18

พ. ศ. 2533 ฟารมโคนมไทย -แคนาดา เลยงโคพนธ โฮลสไตนฟรเชยน ทศนยวจยและบำรง พนธสตวเชยงใหม จำนวน โคนม จำนวนฟารม แมหยวก และปรมาณนมชวง 2532 – 42 เพ รฐบาล จดงบประมาณสนบสน “นมโรงเรยน ” อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 19

ชวง 2545 - 2552 ราคาขยบตวขนอยางตอเนองทงกากถวเหลอง - 2551 คณะรฐมนตรมมตอนมตใหปรบขนร าคานำนมดบเปน กก. ละ 18 บาท จากเดม 14. 50 บาท อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 20

สถานการณการเลยงโคนม • จำนวนโคนม และการผลตโคนมของเพอนบาน • ความตองการบรโภค นำนม และผลตภณฑนมของเขา • ใคร คอ เจาพอโคนม – ในโลก / เอเซย / ยโรป / อฟรกา อเมรกาใต - เหนอ / • ใครชอบกนนม – ในโลก / เอเซย / ยโรป / อฟรกา / อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 21

Global milk production 23 South Asia mainly India and Pakistan percent 21 EU-25 mainly Germany and France percent 12 percent USA 10 percent CIS (Commonwealth of Independent States): , mainly the Russian Federation and Ukraine Latin America: , mainly Argentina, Brazil, Colombia and Mexico 8 percent 5 East and Southeast Asia: , mainly China and Japan Africa: − the largest milk-producing countries อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 22

Global milk production 3. 5 % Fat corrected milk (FCM) = (0. 432 x lb of milk) + (lb of fat x 16. 23) 4% FCM = 0. 4 M + 15 F Energy corrected milk (ECM) = (0. 327 x lb of milk)+(lb of fat x อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 23

Milk prices in US$ per 100 kg milk ECM อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 24

Milk: feed price ratio อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 25

Average dairy herd size อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 26

Number of dairy farms อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 27

Global milk consumption ‘milk equivalents’ (MEs) so as to account for the consumption of milk in its different forms, such as yoghurt or cheese, in addition to liquid milk. อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 28

Global milk consumption ‘milk equivalents’ (MEs) so as to account for the consumption of milk in its different forms, such as yoghurt or cheese, in addition to liquid milk. High, more than 150 kg per capita/year: Argentina, most CIS countries (Russian), Costa Rica, Ecuador, Europe , Honduras, Israel, Lebanon, North America, Oceania, Turkey, Uruguay and others such as Pakistan and Sudan. Medium, 30 -150 kg per capita/year: India, Japan, Republic of Korea, North and Southern Africa, most countries of the Middle East and Latin America (except Argentina, Ecuador and Uruguay). อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 29

List of Top 10 Countries By Milk Consumption Domestic Consumption S. No. Country (1000 MT) 1 EU-27 140, 400. 00 2 India 121, 495. 00 3 United States 88, 768. 00 4 China 31, 774. 00 Russian 5 31, 405. 00 Federation 6 Brazil 30, 803. 00 7 New Zealand 17, 926. 00 8 Mexico 11, 261. 00 9 Argentina 11, 045. 00 10 Ukraine อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 10, 793. 00 30

n Per Capita Cattle's Milk Consumers Finland Sweden Ireland Netherlands Norway Spain Switzerland United Kingdom Australia Canada Milk (gallons) 48. 6 38. 4 34. 3 32. 5 30. 8 31. 5 29. 7 29. 4 Cheese (lbs) Butter (lbs) 42. 1 40. 8 23. 2 45 35. 3 21. 2 49 11. 7 2. 2 6. 4 7. 3 9. 5 2. 2 12. 3 26. 9 8. 2 28. 1 25. 8 8. 2 25 26. 9 7. 3 อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 31

Top ten net exporting/importing Net exporters Net countries importers 1 New Zealand China 2 EU-15 Mexico 3 Australia Japan 4 EU-10 New members Algeria 5 USA Russian Federation 6 Argentina Philippines 7 Ukraine Saudi Arabia 8 Belarus Indonesia 9 Uruguay Nigeria อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 32 10 Switzerland Viet

แหลงผลตโคนมของป ระเทศไทย 18. 12% เชยงใหม สระแกว ประจวบคร ขนธ 11. 23% ขอนแก น กาญจนบ ร นครปฐม 57. 82% เพชรบ สระบร ร นครราชส มา ลพบร ราชบร อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 33

ภาพรวมโครงสรางอตสาหกรรมโ คนมของไทย ตลาดนมพาณชยผลต โดยใชนมดบหรอนมผง สหกรณโคนม กษตรกรโคนม ศนยรวบรวมนำนมดบ ตนำนมดบ รบซอนำนมดบ โรงงานแปรรป ผลตภณฑนม นมผงนำเขา ผบรโภค ตลาดนมโรงเรยน )ใชเฉพาะนมดบผลต อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ ( 34

ภาพรวมศนยรวมนมแ ละโรงงาน - ศนยรวมนมมรวม 180 ศนย - ศนยรวมนมสหกรณ 117 ศนย - ศนยรวมนมของเอกชน 63 ศนย - จำนวนโรงงานมทงสน 75 โรงงาน กำลงการผลต รวม 2, 779 ตน /วน - โรงงานผลตนมยเอชท 15 โรงงาน - โรงงานผลตนมพาสเจอรไรส 60 โรงงาน -นำนมดบทผลตได (2, 260 ตน /วน ) เมอเทยบกบกำลงการผลต อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 35

2553 โคนม - นำนมดบ เกษตรกรโคนม 18, 484 ครวเรอน โคนม 495, 410 ตว แมโครดนม 220, 517 ตว นำนมดบรวม ตนทนการผลต บาท/กก. 840, 691 ตน 12. 82 นำนมดบ 10. 43 ราคาทเกษตรกรขายได บาท/กก. กก/ตว /วน 15. 62 ทมา : ผลตอบแทน บาท/กก. สำนกงานเศรษฐกจการเกษตร 2. 80 อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 36

จำนวนโคนมทงหมด 6, 384 (ต 43, 190 100, 708 345, 128 ภาคเหนอ ภาคตะวนออกเฉยงเ หนอ ภาคกลาง ภาคใต อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 37

จำนวนโครดนม (ตว ( 2, 532 20, 735 44, 647 ภาคเหนอ ภาคตะวนออกเฉยงเหน อ าคกลาง ภ ภาคใต 152, 603 อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 38

การผลตนำนมดบ (ตน 9, 600 83, 384 175, 548 572, 158 ภาคเหนอ ภาคตะวนออกเฉยงเห นอ ภาคกลาง ภาคใต อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 39

นำนมเฉลย 11. 00 (กก. /ตว /วน ( 10. 96 10. 90 10. 75 10. 80 10. 70 10. 60 10. 50 10. 40 10. 27 10. 30 10. 28 10. 20 10. 10 10. 00 ภาคเหนอ ภาคตะวนออกเฉยงเหนอ ภาคกลาง ภาคใต อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 40

ปรมาณ นำนม ดบใน ประเทศไทย ตนต อวน อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 41

ตนทนและราคานำนมด 15. 50 บ (บาท/กก. ) บาท/กก 1/10/2 535 1 /1/253 9 1/3/25 41 14. 50 13. 75 บาท/กก 1/12/2550 บาท/กก 16/8/2550 1/4/ 2550 อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 42

การคา . 1ใชในประเทศ . 2นำเขา ผลตภณฑนมรวม นมพรอมดม - 908, 180 ตน ปรมาณ – ตน 135, 260 มลคา – ลานบาท แหลงนำเขา - ออสเตรเลย 8, 302 . 3สงออก ผลตภณฑนมรวม นวซแลนด สหรฐอเมรกา ปรมาณ – ตน 98, 960 มลคา - ลานบาท แหลงสงออก – มาเลเซย เขมร ลาว เวยดนาม 4, 337 ฮองกง สงคโปร อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 43

โครงสรางอตสาหกรรมนมไทย ผประกอบการมากราย (Fragmented Industry) เกษตรกร 23, 439 ราย นมพรอมดม (97%( นมพรอมดม 841, 7 โคนม 408, 350 ตว เนยแขง (2. 8%( -พาณชย 13, 000 ลา นมดบ 824, 900 ตนรานคาทวไป (0. 2%( 353, 586 ตน (42. 0 -ร. ร. 7, 000 ลานบาท 253, 675 ตน (30. 14 ศนยรวบรวมนำนมดบ - ผผลต UHT 15 ราย 60 ราย -สหกรณ 117 สหกรณ ผผลตพาสเจอรไรส สหกรณ 16 ราย 610, 426 ตน (74%( นมเปรยวและเนยแขง สถาบนการศกษา 18 ราย -เอกชน 63 ราย 10, 000 ลานบาท เอกชนรายยอย 26 ราย 214, 474 ตน (26%( -ผผลตเนยแขง 234, 440 ตน (27. 8 8 ราย อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 44

สวนแบงตลาดผลตภณฑนม อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 45

ปญหาการเลยงโคนมในประเทศ ไทย ปญหาดานการผลต 1. ตนทนการผลตนำนมดบ : กโลกรมละ 11. 06 บาท 2. ขาดแคลนแมพนธโคนมทมคณภาพ 3. สวนใหญเปนรายยอย : ประมาณ 40% =ขนาดฟารมนอยกวา 10 ตว ประมาณ 32% ขนาดฟารม ระหวาง 10 – 20 ตว : ตองเสยคาใชจายในการรวบรวมและขนสง อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 46

ปญหาการเลยงโคนมในประเทศ ไทย . 4สวนใหญยงไมไดรบการรบรองมาตรฐาน ตองเสยคาใชจายในการปรบปรงคอนขางส ง เงนทนของตนเองมไมเพยงพอ ตองกยมจาก แหลงเงนทน . 5ขาดแคลนทงหญา แหลงอาหารหยาบทมคณภาพ และสถานทเลยงมขนาด พนทจำกด รวมถงอาหารขนมราคาแพงขน . 6 ขาดการจดทำระบบฐานขอมลโคนมและเกษตรกร อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 47 ผเลยงโคนม

ปญหาการเลยงโคนมในประเทศ ไทย ปญหาดานการตลาด . 1คนไทยยงมการบรโภคนมพรอมดมคอนขางตำ + การแขงขนทวความรนแรงมากขน . 2การเปดเสรการคา และลดอตราภาษนำเขาผลตภ จากตางประเทศตำกวาขอผกพน . 3การแขงขนในตลาดนมโรงเรยน และตลาดนมพา อ. ดร. เสาวลกษณ แยมหมนอาจ 48