3 лекция Технология ТРИЗ.ppt
- Количество слайдов: 46
«ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты LOGO Мазмұндық модуль Тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясы (ТТШТ), шығармашылық қиялды дамыту технологиялары арқылы шығармашыл тұлғаны дамыту «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
Мақсаты: Тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясының баланың шығармашылығы мен тілін дамытудағы ерекшеліктерімен тыңдаушыларды таныстыру. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
Тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясы технологиясы Проблемаларды шешу әдіснамасын жасайтын және жүйелердің даму объективті заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясы технологиясының авторы Г. С. Альтшуллер бұл технологияны техникалық проблемаларды шешу үшін әдіснама ретінде құрған. ТТШТ-ны ұзақ уақыт қолдану барысында өнертапқыштардың келесідей ойлау сапаларын қалыптастырады: икемдік, жүйелілік, оригиналдық т. б.
ТТШТ педагогика: 80 -ші жылдары білім беру саласында ТТШТ-педагогика деген жаңа бағыт туындады Ақылдылардың, құрастырушылардың, ізденушілердің символы «Шығармашылық-барлығында» ұраны аясында баланы тәрбиелеу және оқытуға мүмкіндік береді. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ технологиясының негізгі құрылымы: Адам үшін шығармашылық тәжірибенің бағалығы v Оқыту шығармашылықтарының негізгі ерекшеліктері ТТШТ технологиясы арқылы мектепке дейінгі балалардың жасына сәйкес олардың тілдік құзіреттіліктерін арттыру Ойын арқылы балалардың тілдік құзіреттіліктерін, шығармашылық қабілеттерін дамыту «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
«Терезеге екеуі қарап тұр. Біреуі жаңбыр мен сазды көрсе. Екіншісі – жапырақтың көгін, ашық аспанды көрді. Терезеге екеуі қарап тұр» . «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
Тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясы деген не? Жауап қарапайым - бұл бірегей құрал ол: ü таптаурын емес идеяларды табуға; ü көптеген шығармашылық проблемаларды шешу және анықтауға; ü техниканы дамыту перспективалық бағыттарын таңдауға; ü Шығармашылық ойлауды дамытуға, шығармашыл тұлғаны қалыптастыруға керек. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ ның негізгі функцияларын бөлуге болады 1. Вариантты таңдамай әр түрлі күрделіктегі және бағыттылықтағы шығармашылық және өнертапқыштық тапсырмаларды шешу. 2. Техникалық жүйені болжау және перспективалық шешімдерді табу (соның ішінде негізінде жаңа) 3. Шығармашыл тұлға қасиеттерін дамыту. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ принциптерін құру v Аз мөлшерде ақпарат беру, көп мөлшерде ой жүгірту; v Жүйелі тәсіл; v Балаға қолайлы барлық ойлау операциялары мен ұғыну құралдарын таным үдерісіне енгізу; v Шығармашылық елестетудің міндетті жандантуы. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ нің жағымды жақтары v Балаларда түсінік аясы байиді, сөздік қоры кеңейеді, шығармашылық қабілеттері дамиды; v ТТШТ логика мен диалектиканы қалыптастыруға көмектеседі, ұялшақтықтан, тұйықтықтан арылуға ықпал етеді; v Бала өз көзқарасын жақтайды, ал қиын жағдайларға тап болған кезде өз бетімен өзіндік шешімдерді табады; v ТТШТ көрнекілік бейнелі , эвристикалық ойлауды, есті, елестетуді дамытуға мүмкіндік береді және басқа психикалық үдерістерге ықпал етеді. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
Шығармашылық қабілеттердің нышандары §Ойдың алғырлығы §Тез тұспалдау §Міндеттерді шешудегі стандартты емес тәсіл §Басқа жағдайларға кейбір заттар, жағдаяттар, құбылыстардың сипаттамаларын көшіру «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері I. Қателер мен сынау әдісі Мәні: шешімдердің барлық варианттарын қарастыру мен ұсыну. Қандай да болсын идея ұсынылады. Міндет қойылып «Ал егерде…» деген сөйлем әр түрлі сенбейтін болжамдарды таңдау арқылы міндетті шешуге көмектеседі «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері I. Қателер мен сынау әдісі Мәні: шешімдердің барлық варианттарын қарастыру мен ұсыну. Қандай да болсын идея ұсынылады. Міндет қойылып «Ал егерде…» деген сөйлем әр түрлі сенбейтін болжамдарды таңдау арқылы міндетті шешуге көмектеседі «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері I. Қателер мен сынау әдісі Мәні: шешімдердің барлық варианттарын қарастыру мен ұсыну. Қандай да болсын идея ұсынылады. Міндет қойылып «Ал егерде…» деген сөйлем әр түрлі сенбейтін болжамдарды таңдау арқылы міндетті шешуге көмектеседі «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері I. Қателер мен сынау әдісі Мәні: шешімдердің барлық варианттарын қарастыру мен ұсыну. Қандай да болсын идея ұсынылады. Міндет қойылып «Ал егерде…» деген сөйлем әр түрлі сенбейтін болжамдарды таңдау арқылы міндетті шешуге көмектеседі
ТТШТ әдістері Морфологиялық талдау Синектика Варианттарды таңдауды жандандыру Әдістері Миға шабуыл КҚУ (көлем, құн, уақыт) операторы Жүйелі оператор «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері ФОКАЛДЫ ОБЪЕКТІЛЕР ӘДІСІ v Алғашқыда бұл әдіс «каталог әдісі» деп белгілі болған. Ол 1926 ж. неміс профессоры Кунцемен ұсынылып, сонан соң 50 -ші жылдары американдық ғалым Чарльз Вайтингпен жетілдірілген. v Әдіс негізі келесіде белгіленген. Біздің көз алдымызда жетілдірілу керек объект. Оны жетілдіру үшін оған онымен байланысты емес объектінің қасиеттері көшіріледі. Күтпеген үйлестіру қызық нәтижелер береді. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Фокальді объект әдісінің көмегімен заттар немесе бөлшектерді жетілдіру үшін келесі ережелерді ұстану керек: 1. 2. 3. 4. 5. Қандай да болсын объектіні қарастырып немесе өзгерту барсында мысалы алманы, біз алмаға қатысты емес затты таңдаймыз. Таңдалған заттың саны шектеусіз болғанымен 2 -3 объектімен жұмыс жасау ыңғайлы. Басқа затты қалай таңдауға болады? Бұл қандайда болсын кітаптан алынған сөз, бейнесі төмен жаққа орналасқан карточкалар, ойыншықтар немесе ашық заттар болуы мүмкін Зат табылды. Балаларға оны 5 -10 анықтауыш арқылы сипаттау ұсынылады. Балаларға көмектесу үшін олардан «Ол қандай? » деп сұрауға болады. Мысалы «пингвин» деген сөз таңдалды, тақтаға ұсынылған анықтауыштарды жазу керек. Бұл сурет, символика, ойыншық болуы мүмкін. (секіретін, ұшатын, жүзетін…. ) Таңдап алынған анықтауыштарды назарға алнған сөзге қосамыз: ұшатын алма, жүгіретін алма, мейірімді алма. Барлық сөйлемдерді қарастырып, ең қызықтысын таңдап алу қажет. Сонан соң алмаға керек қасиеттерді қарастырып оған тән емес элементтерді енгізу керек, бұл балалармен қарастырылған объектті мүлдем өзгертеді. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Ағаш ФОӘ Менің құрбым Мысық биік бұтақты жіптіктей қураған жапырақсыз қисық қуысты мамық ерке иілгіш тырнақты жалқау бірбеткей «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері қалам ФОӘ ? конструктор ? Тапсырма: ФОӘ қолдана отырып қаламды, кабинетті немесе өздеріңізұсынған затты жандандырыңыздар. ) «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Морфологиялық талдау Бұл әдістің мақсаты берілген проблеманың шешімдерінің барлық варианттарын анықтау. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Морфологиялық талдау Мақсат: орауышты табамыз Пішіні Материал темір картон шыны + пластмас са + + «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Морфологиялық талдау Дәрі тауып шығарамыз Дәрі атауы Не емдейді Неден жасалған түсі көлемі дәмі «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Миға шабуыл әдісі Қандайда бір проблеманы әр мүшенің пікірін еркін тыңдау арқылы шешу. Бұл әдіс жеке тұлғаны қалыптастырудағы маңызды әдістердің бірі. Миға шабуыл әдісінің өзіндік ережесін сақтап, дұрыс пайдаланса баланың стандартты емес шығармашыл ойлауын жақсы дамытады. Миға шабуыл стратегиясының қағидасы қиын емес. Тәрбиеші топ құрады да, қандай да бір проблеманың шешімін табуды өтінеді (айтады). Барлық балалар өз пікірлерін айта бастағанда, ешкім оның ойын бөлмейді, өз пікірін айта алмайды және бағаланбайды. Іс –тәжірибеден байқағанда бірнеше минут ішінде көптеген пікірлер яғни шешімдер табуға болады. Бұл жерде пікірдің көптігі мақсат емес, ол тек нақты саналы шешім қабылдауға негіз болады. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Синектика миға шабуыл әдісінің жақсартылған түрі Синектика авторы- Уильям Дж. Гордон (АҚШ, ХХ ғ. 50 -ші ж. . ). Грек тілінен аударғанда «синектика» сөзі «әр текті элементтерді біріктіру» дегенді білдіреді. Ағылшын тілі сөздігінде келесідей анықтауыш берілген: «Синектикалық топтар – бұл ойлауды шексіз жаттықтыру жолымен шығармашылықты шешу мақсатымен кездесетін әр-түрлі мамандықтар иелерінен тұратын топтар Синектика миға шабуыл әдісінен көбін алғанымен өз ерекшеліктері бар: v біріншіден топтар тұрақты, олар бір-бірімен жұмыс жасауға үйренеді, сыннан қорықпайды, бір-бірін тез түсінеді; v екіншіден-топта шығармашылық тәсілдерге үйренген адамдар жиналады, ең алдымен әр-түрлі үйлестік (аналогия) түрлеріне: ü тіке; ü фантастикалық; ü символикалық; ü жеке (эмпатия). «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Жүйелі оператор Жүйе бұл жеке элемент қасиеттеріне жатпайтын белгіленген қасиеттерге ие өзара байланысты элементтер мен заттардың жиынтығы Ұғынуды үш экран арқылы ұсынуға болады: жүйе, жүйенің жоғары бөлігі, жүйенің төменгі бөлігі. Біздің әлем 9 экран арқылы көрсетіледі. Экран арқылы өзгеретін элементтердің өзара байланысын көру мүмкіндігі бар. Тәрбиешілер үшін мұндай тоғыз экрандықтың берері мол: балаларға берілетін білім көлемін анықтау, қарапайымнан күрделі жүйесіндегі материалдың берілуін ұйымдастыру. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері б о л а ш а қ Ағаш егу Өскін, көшет Дән, тұқым, жеміс, түбір, жапырақ Қ а зі р гі ш а қ Ағаштар тобы Ағаш Түбір, жапырақ Ө т к е н ш а қ Торф жүйенің жоғары бөлігі Ескі, сынған ағаш, жүйе Бұтақтар, томар, қабық, қиқым жүйенің төменгі бөлігі «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері б о л а ш а қ Қ Тәрбиеші а з і Балабақша р г і Балалар ш а қ Ө т к е н ш а қ жүйенің жоғары бөлігі жүйенің төменгі бөлігі «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Қарама-қайшылық әдісі 1. «Жақсы-жаман» ойыны мектеп жасына дейінгі баланың бір заттың жақсы және жаман жағы табуына ықпал етеді. Мұндай ойын қоршаған әлемдегі қарама -қарсылықтарды балалармен түсінуіне әкеледі. 2. «Қарама қарсылық мағына» тәсілі. «Керісінше» ойыны «Қарама-қарсылық мағына» тәсілі – қоршаған әлемдегі заттар мен құбылыстар арасындағы қайшылықты балалармен түсінуіне әкелетін ТТШТ құралының бірі. Бұл тәсіл балалармен «Керісінше» ойынында жақсы игеріледі. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Шығармашылық тапсырмалар әдісі 1. Идеалды соңғы нәтиже (ИСН) әдістің мағынасы- міндетті аяқ жағынан шешумен негізделген. Соңғы нәтиже – жауапты анықтайды Оны анықтап «бастапқыға жол салады» яғни міндетті шешеді. Көп уақытта жауап белгісіз, онда жасалған проблеманың идеалын еслестету керек- идеалды соңғы нәтиже. 2. Жүйелі талдау: КҚУ (көлем, құн, уақыт) операторы Көлемді үлкейту немесе кішірейтуге болады. Уақытты жылдамдату немесе баяулату. Қандай да болсын құн тағайындау. Кез келген шекте түрін өзгертуге болады. Мысалы, бір орыннан басқа орынға бірнеше сағатта емес лезде өту. Арзан тас, асыл тасқа айналады. v КҚУ (көлем, құн, уақыт) операторы балалардың ойынфантазиясына үлкен тірек Сиқырлы оператор әрекеттерінің мүмкіндіктері: ü Жүйе көлемі шексіз кезеңдеріне дейін үлкейтіледі. ü Жүйе көлемі нөлге дейін азаяды. ü Қандай да болсын жанжалдың әрекет уақыты шексіз артады ü Әрекет уақыты нөлге дейін азаяды. ü Құны шексіз артады. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы ü Құны нөлге дейін азаяды. Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері 3. Тікелей аналогия (үйлестік) Тікелей аналогия бойынша объект басқа саланың дәлме дәл объектісімен салыстырылады, бұ ретте қандайда болсын көзқарас немесе қатынасқа байланысты олардың ұқсастығы анықталады. 4. Тізбектер мен ассоциациялар әдісі Тікелей аналогияның (үйлестік) әр-түрлі түрлерін қиыстырып және дамытып, Г. Я. Буш тізбектер мен ассоциациялар әдісін ұсынды. Аналогия тізбектері сөздер тізімі түрінде қалыптасады. Бұл сөз таптарынының бары, немесе сөйлемдердің тіркестері болуы мүмкін. Бастапқы сөзден серпініп, тізбек құрылады. Сөз тізбегі еріксіз бітуі мүмкін. Мысалы: жол- ирек- қатты – жұмыртқа –тайғақ, төбешік- қар –шөл – қант –тәтті –компот –жеміскөп –сырқат- емхана –дәрі –ащы- пияз – жүйек – бақша – жол.
ТТШТ әдістері 5. Фантастикалық аналогия Білімді бекіту мен әр-түрлі міндеттерді шешу жағдайында фантастикалық аналогия бұрындары белгісіз жолмен жүруге, психологиялық ол қандайда болсын жағдаятты, әрекетті ертегіге алып барып, ғажайып, сиқырлы, фантастикалық аңдарды, жәндіктерді, басқа планеталардан келген келгіндерді міндеттерді шешу үшін қабілетті. 6. Символикалық аналогия, графикалық аналогия (Мнемотехника) Символикалық аналогия өзіне объектінің жалпыланған, абстрактты, графикалық және сөздік бейнені енгізеді. Бұл объекттің қасиеттерін ашатын астар (метафора). Өмірде символикалық аналогиямен біз жиі кездесеміз. Сөз әріпсимволдары-дыбыс символдарымен жазылады; сан – цифрлармен және т. б. 7. Сөздік символикалық (бейнелік) аналогия – символ-сөздерге мазмұнды мағынаны қысқаша беруге мүмкіндік береді. Үлкен мәтіннің орнына мазмұнды толық беретін сөзік символдармен белгілеуге болады.
ТТШТ әдістері Жеке аналогия (эмпатия) Ең мықты аналогия (үйлестіктің) түрі эмпатияда ұсынылған немесе қарастырылған объектімен өзін теңдестіру принципі жатыр. Міндетті шешуші объектінің бейнесіне еніп, онда туындаған сезімдерді, түйсіктерді анықтайды. Эмпатияның басты мәні –кімнің немесе ненің рөліне ену. (мұндай тәсіл өнерде кеңінен қолданады мысалы, актер) «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері Кішкентай адамдармен моделдеу (Моделирование маленькими человечками (ММЧ) Смнектика (символикалық және жеке аналогия) негізінде заттардың және олардың элементтерінің өзара әрекеттестік сипатын, табиғат құбылыстарын сезуге және бейнелі көруге мүмкіндік беретін әдіс жасалған. Бұл кішкентай адамдармен үлгілеу (КАМ) әдісі Қолданылатын КАМ әдісінің маңызы келесіде: біздің айналамыздағының бәрі кішкентай адамдар ретінде елестету керек. Неге адамдар деген сұрақтар туындауы мүмкін? Өйткені адамдар ойлай алады, әрекет жасайды, әр-түрлі жетелйді. Олардың мінездері әдеттері әр-түрлі, олар әр-түрлі әмірге бағынады. «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері МОДЕЛЬДЕРДІ ҚҰРУ ҮШІН БЕЛГІЛЕР Қатты заттардың «Кішкентай адамдар» , олар қолдарын жоғары қатты ұстанып тұр Сұйық заттардың «Кішкентай адамдар» , қолдары төменде Газ тәрізді «Кішкентай адамдар» , әр жаққа жүгіруде «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері «ММЧ - метод маленьких человечков» Д. Антиповтың бағдарламасын қараңыздар «ӨРЛЕУ» БАҰО» АҚ Қарағанды облысының филиалы Педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
ТТШТ әдістері КАМ Белгілерді балалармен бірге ойлаптабужәне салу пайдалы, бұл жағдайда символдар тез есте сақталады және балаларға түсінікті болады. Бірақ тиісті белгіленген ережелер бар: v Ағаш, тас, шыны, мата, пластмасса адамдары бір қасиетке ие болғандықтан (форманы ұстайды) қолдарынан ұстанады, сонымен бірге шыны адамдарына қарағанда, тас адамдары ең қатты ұстанатындарға жатады. v Сүт, шай, су және т. б. сусындардың адамдары – тамшылар, құйылған құтының формасына иеленгенімен қолдары белде және бірге тұрып бір бағытта жылжиды; v Әуелі адамдар әрқашада жылжуда: олар бір жаққа жүгіруде, ұшуда (газ, түтін, бу, иіс және т. б. ) олардың белгілері әр түрлі болуы мүмкін, ең бастысы олардың қозғалыста болуы.
ТТШТ әдістері Қорытынды: v ТТШТ-ның қандайда болсын басқа әдістемеліктер мен теориялардан ерекшелігі бұл - жеке тәсілдер, әрекеттер, дағдылардың жеке жиынтығы және олардың ресімдеуі емес, бұл көптеген соның ішінде педагогикалық міндеттерді шешуге мүмкіндік беретін әдісті құрудың талпынысы, жаңа идеяларды тауып әр қашанда шығармашылық ізденісте болу. v ТТШТ құрушылары шығармашылық педагогиканың жаңа деңгейіне шығуға ұмтылады. Абсолютті мағынада балалар мен үлкендердің проблемасы жоқ болғанымен: олардың маңыздылығы өмірге деген жастық ұстанымдарға тікелей өлшемдес. Ойлау әдісін иелене, балалық проблемалар деңгейінде міндеттерді шешу принциптерін өтеп, бала үлкен өмірге мейлінше құралданып кіреді.
«Үлкендер өздері не істейді соның барлығына баланы үйрете алады, шығармашылық үйретуге тек қана шығармашыл адам үйретеді» Я. Каменский
ТТШТ – технологиясы бойынша жұмыс кездері бойынша әдістемелік кеңестер v v № 1. Кеңес Балаларға проблеманы қарамақайшылық ретінде құрастыру. v Мысалы. Егін жақсы болу үшін, жаңбыр керек, ол жаумау керек, өйткені егінді уақытында жинап алу керек. v № 2. Кеңес Қарамақайшылықтармен таныстыру кезінде жұмбақтарды қолданыңыз. v Мысалы. Бұл не: кей жерде тікенекті, ал кей жерде тікенекті емес; біресе тікенекті, біресе тікенекті емес; жеке алғанда тікенекті, бөлек тікенекті емес. v № 3. Кеңес Балаларға жаңа тапқырлық тапсырмаларды өздерімен бірге ойлап табыңыздар. v Мысалы. Ол көп мақтанғандықтан, желініп қойды. (Бауырсақ), ол оны жақсы көргендіктен босатты (Ханшайым – бақа), жақсы көргендіктен ол болмайтын нәрсені жасады. (Алқызыл гүл) v
v № 4. Кеңес Балаға барлығында жақсы да жаман жағын көре білуін үйрету. Мысалы. От – жақсы немесе жаман? Қайырымдылық – жақсы немесе жаман? Сонымен ТТШТ бір жағынан қызық ойын, ал екінші жағынан шығармашылық арқылы баланың ойлау белсенділігін дамыту. Шығармашылық балаға не береді?
v Өзін көрсетуге мүмкіндік береді. v Бала қоршаған орта туралы жаңа ақпаратты алуға ұмтылуды. v Танымдық әрекеттің қажеттілігін дамытады. v Жасап шығаруға мүмкіндік береді. v Талдау қабілеттіліктерінің дамуына ықпал етеді. v Өз көзқарасын дәлелдеу және дамыту дағдыларын қалыптастырады Осының барлығына ТТШТ технологиясының әдіс-тәсілдері көмектеседі.
Рефлексия «РЕСТОРАН» Ал енді сабақтың соңында, елестетіңіздерші сіздер бүгінгі күндеріңізді ресторанда өткіздіңіздер, ресторан директоры сіздерді бірнеше сұраққа жауап берулеріңізді өтінеді: v – Мен. . . тағы жер едім v –Маған ең көп ұнағаны. . . . . v – Мен барлығын қорыттым. . . v – Мен көп жеп қойдым. . . . v – Тағыда қосыңызшы. . . . v Ресторан директорымен кездесуге кім дайын?
Әдебиет тізімі v v v v v Поддъяков Н. Н. Творчество и саморазвитие детей дошкольного возраста. Ярославль: Нюанс, 1996. Прохорова Л. Н. Развиваем творческую активность дошкольников. Владимир: ИУУ, 1995. Страунинг А. М. Росток. Программа по ТРИЗ РТВ для детей дошкольного возраста. Обнинск: б/и, 1995. Н. А. Реуцкая, Л. В. Пантелеева. ТРИЗ. Программно методическая разработка для дошкольных учреждений. – Научно методический центр «Дидактика» . М. , 1994. Том Тит. Научные забавы. – Издательский дом Мещерякова. М. , 2007. Дыбина О. В. Рахманова Н. П. , Щетинина В. В. Неизведанное рядом. Занимательные опыты и эксперименты для дошкольников. Москва, творческий центр «Сфера» 2001 Иванова А. И. Методика организации экологических наблюдений и экспериментов в детском саду. М. Творческий центр «Сфера» , 2003 Интеллектуальное развитие и воспитание дошкольников. под ред. Л. Г. Нисканен. М. : издательский центр «Академия» . 2002 Развитие мышления и умственное воспитание дошкольника/Под ред. Н. Н. Поддьякова, А. Ф. Го ворковой; Науч. исслед. ин т дошкольного воспита ния Акад. пед. наук СССР. —М. : Педагогика 1985. Савенков А. Исследовательские методы обучения
Интернет деректер v v v v v 1. http: //www. trizscientific. com/ Научный сайт по ТРИЗ исследовательской группы Ideation TRIZ Research Lab of International TRIZ Association. Меморандум о создании сайта см. здесь 2. http: //www. trizminsk. org Огромный веб-сайт Минского Центра ТРИЗ-технологий (Школа ТРИЗ, Минск, Беларусь). Все направления ТРИЗ. Электронная библиотека материалов по ТРИЗ. 3. http: //www. trizway. com Лаборатория образовательных технологий "Универсальный решатель" 4. http: //www. trizland. com Веб-сайт "ТРИЗисный центр" Белорусской общественной организации ТРИЗ 5. http: //home. onego. ru/~alla_triz/ Веб-сайт школы-гимназии № 30 города Петрозаводск. Рассказывается об эксперименте создания специализированного по ТРИЗ "Ц" класса. 6. http: //www. trizdiol. ru/ Новый Веб-сайт Общественной организации "Ключевые технологии" и фирмы "ДИОЛ" (г. Новосибирск). Направление сайта: ТРИЗ+бизнес, классический ТРИЗ, реклама семинаров фирмы "ДИОЛ". 7. http: //www. triz. fis. nsk. su/ Старый Веб-сайт Общественной организации "Ключевые технологии" (г. Новосибирск). Направление сайта: ТРИЗ+бизнес, классический ТРИЗ, реклама семинаров фирмы "ДИОЛ". 8. http: //triz. port 5. com Веб-сайт "Энциклопедия ТРИЗ" (г. Белая Церковь) 9. http: //www. rozmisel. irk. ru/ Веб-сайт Института ТРИЗ (город Иркутск).
3 лекция Технология ТРИЗ.ppt