Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті физика факультеті Тақырыбы: Жарықтандырушы электрондық микроскопия әдісімен наноматериалдардың құрылымын зерттеу. Орындаған: Салыбаева Н, Сатымбекова Ұ, Турган Т. Қабылдаған: Қалкөзова Ж.
Жарықтандырушы электрондық микроскопия және рентгенкұрылымдық талдау әдістері наноматериалдардың құрылымын анықтайтын негізгі әдістер. Жарықтандырушы электрондық микроскоп электрондар шоғы жіңішке немесе өте шағын объекті арқылы өтіп(әрекеттесіп) ондағы сәулелену арқылы анықтайды. Бұл прибор көмегімен атомдық деңгейді де зерттейді. Бұл әдіспен зерттеу физика, биология, материалтануда кеңінен қолданылады.
Соңғы жылдардағы микроскоптар объектінің элементтік құрамын, кристалдардың ориентациясын, электрондардың фазалық қозғалуын анықтауға мүмкіндік береді. Ең бірінші жарықтандырушы электрондық микроскопты 1931 жылы неміс инженері Макс Кнолл және Эрнст Рус жасады.
Жарықтандырушы электрондық микроскоп бірнеше компоненттерден тұрады: ☻Вакуумдық жүйе ☻ Үлгіні ұстайтын ☻ Электрондар көзі(электронды прожектор, электрондар шоғы) ☻ Электрондарды үдету үшін жоғары кернеу көзі ☻ Электрондар сәулесін бақылау және басқару үшін электромагниттік линзалар жүйесі ☻ Апертура ☻ Электрондар суретін үлкейтіп көрсететін экран
Жұмыс істеу принципі: Жарықтандырушы электрондық микроскоптың жұмыс істеу принципі қиын емес. Конденсаторлы линза объектіге электрондар шоғымен сәулелендіреді. Объектіден өтіп, электрондар объектінің атомдарымен әрекеттесі де шоқтар бастапқы бағытқа кері қайтады, яғни шашырайды. Мұнымен электрондардың біраз бөлігінің жылдамдығы бағыты бойынша өзгереді, ал ұзындығы бойынша өзгермейді де серпімді шашырау орын алады.
Сосын электрондардың басқа бөлігінің жылдамдығы бағыты бойынша да, ұзындығы бойынша да өзгереді де, электрондар энергиясының бір бөлігі ионизацияға шығындалады және объектідегі атомдық электрондар қозады. Бұл электрондар объект арқылы өтіп шашырайды да шашыранды шоқтар болады. Сонымен зерттеліп отырған объектінің шашырау қабілеті неғұрлым үлкен болған сайын, соғұрлым оның суреті қараңғы болады.
Жарықтандырушы электрондық микроскоптың схемасы: 1 электронная пушка; 2 -конденсорные линзы; 3 -линза объектива; 4 -проекц. линзы; 5 -световой микроскоп, дополнительно увеличивающий изображение, наблюдаемое на экране; 6 -тубус со смотровыми окнами; 7 -высоковольтный кабель; 8 -вакуумная система; 9 -пульт управления; 10 -стенд; 11 -высоковольтное питающее устройство; 12 -источник питания линз.
Жарықтандырушы электрондық микроскоптың оптикалық схемасы. 1 -катод 2 -басқарушы электрод 3 -анод 4 -конденсаторлық линза 5 -объективті линза 6 -апертуралы диафрагма 7 -селекторлы диафрагма
Бұл жарықтандырушы электрондық микроскоп. 2003 жылы МГУда жасалған.
Жарықтандырушы электрондық микроскопия әдісі металдар мен қорытпаларда: ☻ Кристалдық тордың типін; ☻ Фазалардың бірімен орналасу ориентациясын; ☻ Түйіндердің шекарасын; ☻ Түйіндердің бірімен орналасу бұрышын; ☻ Кристалдық тордағы дефектінің мөлшерін және типін; ☻ Объектідегі дислокацияның таралуы және тығыздығын; ☻ Қорытпадағы фазалық ауысуларды; ☻ Объектіге прокатка, шлифовка, ковка, сварканың әсерін анықтауға мүмкіндік береді.
Қазіргі кездегі жарықтандырушы электрондық микроскоп түрлері
Назарларыңызға рахмет!!!
Скачать презентацию Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті физика факультеті Тақырыбы
3сем.Салыбаева,Сатымбекова,Турган.ppt