Ұңғыманың техникалық жағдайын бақылайтын әдістер.
Геофизикалық әдістерді бұрғыланып жатқан және игеріліп жатқан ұңғымалардың техникалық жағдайын бақылау үшін қолданады. Қазіргі кезде келесідей мәселелерді шешуге болады: кеңістіктегі ұңғыма бағанының жағдайын бақылау (инклинометрия әдісі); ұңғыма бағанының профилін және диаметрін өлшеу (кавернометрия және профилиметрия әдістері); шегенделген колонна сыртындағы цементтің сапасын тексеру (АК); шегенделген колонналар жағдайларын бақылау; ұңғымадағы мұнай және судың деңгейлерін анықтауда; жұту және ағын көздерінің орнынын анықтау; құбыр сыртындағы циркуляцияны анықтау (Термометрия әдісі).
Ұңғыманың техникалық жағдайы жайлы геофизикалық әдістермен алынған мәліметтер, ұңғыма құрлысын және көтеріп -түсіру жұмыстарын сәтті аяқтау үшін; кен орындарын игеруді бақылау үшін; эксплуатациялық және су айдау ұңғымаларында жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін керек.
Кавернометрия и профилеметрия әдісі. Бұрғылау кезінде ұңғыма диаметрі тұрақты болып қалмайды, ол тереңдікпен және уақытпен өзгереді. Ұңғыма диаметрі номиналды (тұрақты) болуы, яғни долото диаметрімен сай келуі де немесе одан кіші болуы да мүмкін. Диаметр өзгерісін тау жыныстарының литология-петрографиялық құрамына және бұрғылау технологиясына байланысты анықтайды. Номиналды диаметр d. H қатты (тығыз) өткізгіш емес тау жыныстарында сақталады. Диаметрдің үлкеюі dc>d. H саздарды, аргелиттерді, тас тұздарды, жарықшақты және каверналы ізбестастарды бұрғылауда байқалады. Номиналды диаметрмен салыстырғанда ұңғыма диаметрінің кішіреюі өткізгіш қабаттарға бұрғылау сұйықтығының өтуі, фильтрленуі және ұңғыма қабырғасына сазды қабыршақтың пайда болуынан болады. Тұз және аргелиттер қабаттарына қарсы каверна пайда болуын және сазды қабыршақтың өсуін, шартты жағдайда бұрғылау сұйықтығымен анықталады.
Ұңғыманың орта диаметрінің қима литологиясына тәуелділігі
Ұңғыма ешқашанда бірқалыпты тік (вертикалды) болмайды. Ұңғыма диаметрінің нақты (фактический) өзгерісін өлшеу кавернометрия деп аталады. Бұл өлшеулер арнайы кавернометр және профилиметр аспаптарымен жүргізіледі. Каверномерлер, кавернограмма деп аталатын тереңдік бойынша орташа диаметрлерді үздіксіз жазады. Профилимерлер екі немесе бірнеше жазықтықтағы диаметрлердің немесе ұңғыма радиусының өзгерісін өлшейді. Мұндай өлшеулерді үзіліссіз ұңғыма бағанының бойымен жүргізеді және осыдан алған диаграмманы профилеграмма деп атайды, олар жеке нүктелер үшін де орындалады. Өлшеу элементтерінің құрылысына байланысты барлық ұңғымалық аспаптар циркульды, фонарлы, ромбылы болып бөлінеді
Инклинометрия деп бұрғылау ұңғымасы оқпанының қисаю бұрышын өлшеуді айтады. Геологиялық немесе техникалық тұрғыдан қарағанда бұрғылау ұңғымасы тік немесе еңіс бағытта бұрғыланады. Ұңғыманы бұрғылау барысында ол бастапқы бағытын өзгертуі (қисаюы) мүмкін. Ұңғыманың кеңістіктегі орналасқан жері тереңдік және екі бұрыштық параметрлерімен (зенит және азимут бұрыштарымен) сипатталады. Зенит бұрышы – ұңғыма осі мен тік бағыт арасындағы бұрыш. Азимут бұрышы – солтүстік бағыт пен ұңғыманың көлденең кесіні арасындағы бұрыш. Ұңғыманың қисаю бұрышын білу – ұңғыманың кеңістіктегі орны мен түбін анықтау үшін, геологиялық қималарды, құрылымдық және басқа да карталарды тұрғызу үшін қажет. Ұңғыманың қисаю бұрышын өлшеу үшін қолданатын аспап инклинометр деп аталады.
Кеңістіктегі ұңғыма оқпанының орналасу сұлбасы
Ұңғыма қисаюын анықтау ұңғыма осінің кеңістіктегі өлшемдер жағдайымен бірінен кейін бірі теңестіріледі. Сонымен бірге әр қимада ұңғыма осі түзу сызықпен салыстырылады. Ұңғыма ішінде өлшеулер нүктелер бойынша орындалады. Тік ұңғымаларда бақылау нүктелерінің ара-қашықтығы немесе өлшеу қадамы әр 20 -25 -метр, ал көлденең ұңғымалада әр 5 метр сайын алады.
Ұңғымалық цементометрия. Бұрғылау аяқталғаннан кейін, түсірілген колонна сыртындағы кеңістікті ұңғыма оқпанын шегендеу және қабаттарды бір-бірінен ажырату мақсатында цементтейді. Цементтеу дұрыс жүргізілмесе коллектор қабаттарды су басып, мұнай және газ өнімдері өндірістік құндылықтарын азайтады. Цементтеудің басты параметрлері: • цементтің көтерілу биіктігі оның жобалаған деңгейіне сәйкес келуі; • Колонна сыртындағы кеңістікті интервалдар ұзындығына қарай бөлшектеп немесе тұтастай цементпен толтыру және оның беріктігі; • Цемент сақинасының колоннамен және тау жыныстарымен жақсы жабысуы; • Цементтеу кезінде, цемент сақинасының ақауларын анықтауда локатор муфт, шумомер аса сезімтал. Тіркелетін амплетудалық және уақыттық параметрлер цемент сапасының бірнеше көрсеткішін анықтайды.
Скачать презентацию Ұңғыманың техникалық жағдайын бақылайтын әдістер Геофизикалық әдістерді
Тех.u.ppt