ҚР ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВООХРАНЕНИЯ

ҚР ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВООХРАНЕНИЯ РК С. Д. АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ КАЗАХСКИЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ МЕДИЦИНСКИЙ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ УНИВЕРСИТЕТ ИМЕНИ С. Д. АСФЕНДИЯРОВА Урология нефрология курсымен СӨЖ Тақырыбы: Несеп-жыныс жүйесінің жарақаттары Орындаған: Мекенбаева Л Факультеті: Жалпы медицина Курс: IV Тобы: 9 -01 Тексерген: Нысанбаев А

I Кіріспе II Негізгі бөлім Бүйректің жарақаты 1. Бүйректің ашық жарақаты. 2. Бүйректің жабық жарақаты. 2. 1. Классификациясы. 2. 2. Клиникасы. 2. 3. Диагностикасы, емі. 2. 4. Асқынулары. III Қорытынды

Бүйрек жарақаттары • Бүйрек жарақаты несеп жыныс жолдарының кең таралған жарақаттарының бірі. Бүйрек жарақатының негізгі себептері: • Құлау • Жол апттары • Соққылар • Спорттық жарақаттар • Оқтық жарақаттар • Кесілген жарақаттар Спонтанды жарылулар өте сирек кездеседі.

Жарақат сипатына қарай шектелген біріккен Жарақат аймағына байланысты Жоғарғы Төменгі Бүйрек Қантамырлы сегментінің негізінің аяқшаларының жарақаты

а) бүйректің негізгі капсулысы жарақаттанбаған б) бүйректің негізгі капсуласы жарақаттанымен жүретін жарақаттар в) оқпен жарақат

Макропрепаратта бүйректің қақпа Макропрепаратта бүйректің көптеген аймағындағы жыртылуы. жыртылулары. Макропрепаратта бүйректің толық Макропрепаратта бүйректің көлдегең жыртылуы. майдаланып кетуі.

Ретроградты пиелограммада Бүйректің жабық жарақаты. науқас ер кісі 28 жаста. Бүйректің төменгі полюсінің жарақаты.

Бүйректің жабық зақымдануларын ауырлығына қарай үш топқа: - Жеңіл зақымданулар тобына гематурия бастапқы 2 -3 тәулік бойында біртіндеп бәсеңдейді, гемодинамикалық көрсеткіш нормалық деңгейде тұрақты сақталады. Ауырсыну бірте-бірте басылады, бүйрек маңындағы тіндерде геметома болмайды. Урограммада нормадан ауытқулыр болмайды немесе зақымдалған бүйректің функциясының аздап қана төмендегені байқалады.

- Ауыр зақымданулар тобына геметурия неғұрлым ұзақ уақыт бойына сақталады ауру болмашы ғана бәсеңдейтін немесе бұрынғы деңгейде қалады, бүйрек маңында гематома байқалады. Шок қысқа мерзімді болады, урограммада бүйректің тостағанша-шумақша жүйесіне өтіп, урогематома түзетін жыртылуларына тән белгілер болады.

Қатерлі зақымданулар тобына зардап шеккен адамның жалпы жағдайы ауырлап, шок болады, бүйрек маңындағы клиникалық тұрғыдан байқалатын гематома тез көбейеді, гемодинамика лық көрсеткіштер төмендеген. Симптомдармен қатар іште көп қан кетіп жатады. Урограммада бүйрек функциясы мүлдем байқалмайды. Шұғыл түрде операция жасау қажет. Клиникалық көріністер бүйректің бірнеше жерден терең жыртылуы, езілуі немесе тамырлы аяқшалардан жұлынуы кезінде байқалады.

Жеңіл дәрежесінде : • Жалпы жағдайы қанағаттанарлықтай • Ауырсыну симптомдарының интенсивтілігі әртүрлі немесе кейде ауырсыну болмайды. • Гемодинамикалық көрсеткіш қалыпты. • Гематурия болмайды. Орташа дәрежесінде: • Жалпы жағдайы алғашында қанағаттанарлықтай кейіннен ауырлай түседі. • Ауырсыну симптомдары білінеді. • Гемодинамикалық көрсеткіш қалыпты немесе біршама төмендейді. • Гематурия жалғаса береді не тоқтайды. • Пальпация, перкуссия кезінде бүйрек маңы гематомасы байқалады. • Қысқа мерзімді шок болады не байқалмайды. . • Ішперденің тітіркену симптомдары болады. .

Ауыр дәрежесінде: • Жалпы жағдайы көп жағдайда ауыр өтеді, кейде ғана орташа болуы мүмкін. • Ауырсыну симптомдары білінеді, барған сайын мазасызданып енжар тартып, селқостанады. • Ентігу. • Артериялық қысым төмендейді. • Сандық және сапалық өзгерістер. • Анемиялық симптомдар болады. • Гематурия көп болып, қан ұймалары болады. • Пальпация, перкуссия кезінде бүйрек маңы гематомасы байқалады және ұлғайғаны білінеді. • Шок. • Ішперденің тітіркену симптомдары болады. • Ішек парезінің белгілері білінеді.

Бүйректің жарақаты Бүйректің жабық жарақаты көбіне көшедегі жарақат, тұрмыстық және спорттық жарақаттар болып бөлінеді. Яғни қатты соққыдан бүйректің анатомиялық орны, мускулатурасы жыртылуы, бүйрекмаңы клетчаткасы және фиброзды капсуланың, паренхиманың және ірі тамырлардың зақымдалуы. Бүйректің тостақаншалары, лоханкасы немесе несепағар зақымданғанда паранефральды несептік флегмона дамиды. Соғыс кезінде бүйрек жарақаты 3 -6, 5 %, ал бейбітшілік кезде 0, 29 % құрайды

Клиникалық көрінісі. Бүйрек паренхимасының қысылуы немесе жарылуында бел аймағында қатты ауру сезімі болады, микрогематурия. Бүйрек орташа ауырлықта немесе ауыр дәрежеделік травмада шок дамиды, ауру сезімі шап аймағына беріледі. Алдыңғы құрсақ бұлшықеттері қатайған. Дәрет өзгерісі Гематурия жабық жарақатта 60 -100% жағдайда кездеседі

Диагностикасы. -Науқастаң анамнезі -Клиникалық зерттеулер -Экскреторлы урография -Қажеттілікке қарай- хромоцистоскопия - ретроградты уретеропиелографиямен -УДЗ -Нефросцинтиграфия -МРТ немесе компьютерлік томография.

Емі Бүйректің жеңіл жарқатында консервативті емдейміз. (тыныштық, ауру сезімін басатын препараттар, гемостатиктер, антибиотиктер салып), ауыр дәрежесінде (травманың түріне байланысты, ішке қан кету, профузиялық гематурия, жалпы жағдайының нашарлауы, гематома ) оперативті ем қолданамыз, құрсақ қуысына ревизия , жыртылған жерді тігу, аутотрансплантация немесе нефрэктомия.

Бүйректің ашық жарақаты -оқ тигенде -пышақ кіргенде -бытыра тигенде. -Сирек жағдайда операция кезіндегі жарақаттар (жарық тілігі, лапаротомия, гинекологиялық операциялар Клиникасы. Бұл травмада 78 % шок болады, бел аймағында қатты ауру сезімі, бүйрек маңында гематома, гематурия жарадан 2 - 3 тәулікте байқалады.

Диагностика. -Шолулық және экскреторлыурография -фистулография -ретроградты уретеропиелография, -компьютерлік томография немесе МРТ. Емі. Барлық науқастарға оперативті (науқасты шоктан шығарғаннан кейін) ем қолданамыз. Лапаротомия (жарылуды тігу, резекция, нефрэктомия және дренаж қоямыз).

Несеп-ағар жарақаты қазіргі уақытта жиі жабық түрі кездеседі. Көбіне соққылар, несеп-ағар қабырғасының толық және жартылай жыртылуы. Клиникалық көрінісі жабық жарақатта ауру сезімі, Құрсақ қуысының бұлшықеттерінің қатаюы, лоқсу, құсу, дене температурсының көтерілуі.

Қуық жарақаты Симптомдары • Қуықтың Ашық жарақатында келесі симптом байқалады • шок • Іштің төменгі бөлігінде ауру сезімі • гематурия • Пальпация кезінде алдыңғы құрсақ бұлшықеттері қатайған. үлкен дәреті өзгерісі , клиникалық көрінісінде жамбаста несептік флегмона симптомы және уросепсис дамиды.

1. Урология. Медицина жоғарғы оқу орындары студенттеріне арналған оқулық / Мамбеталин Е. С. – Алматы, 2009. 2. Руководство к практическим занятиям по урологии/Под. ред. Ю. Г. Аляева - Медицинское информационное агенство, 2003. 3. Урология. Учебник для студентов медицинских вузов. Под редакцией Ю. Г. Аляева. Медицинское информационное агенство, Москва. 2005 4. Руководство к практическим занятиям по урологии/Под. ред. Ю. Г. Аляева -М. : Медицинское информационное агенство, 2003. 5. Урология. Учебник для студентов медицинских вузов. Под редакцией Ю. Г. Аляева. Медицинское информационное агенство, Москва. 2005 6. Урология иллюстрированный практикум. Учебное пособие для вузов. под. ред. член- корр. РАМН, проф. Ю. Г. Аляева, проф. Н. АГригорева, Москва, . Издательская группа «ГЭОТАР-МЕДИЯ» , 2008. 7. Урология. Изд. , переработанное. Учебник для вузов. Под ред. акад. РАМН Н. А. Лопаткина. – Москва. - Гэотар-мед. – 2006