ҚР ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ
ҚР ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ МИНИСТРЛІГІ С. Ж. АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ Кафедра: Саясат және денсаулық сақтауды басқару. Тақырыбы: Фармакоэпидемиялогия және фармакоэкономика: сипаттамасы, кезеңдері, дамуы, негізгі қағидалары. Олардың медициналық шешімді қабылдауда экономикалық бағалауды қолдану. Орындаған: Ескелді. Е. А Курсы: 3 Тобы: 31 -2 к Тексерген: Аденова. А. Д
ЖОСПАРЫ: І. Кіріспе ІІ. Негізгі бөлім 1. Фармакоэпидемиялогияға анықтама 2. Фармакоэпидемиялогияның қолданылуы 3. Фармакоэкономикаға анықтама 4. Фармакоэкономиканың кезеңдері ІІІ. Қорытынды IV. Қолданылған әдебиеттер
НЕГІЗГІ БӨЛІМ Фармакоэпидемиология дегеніміз - көп мөлшердегі дәрі- дәрмектерді пайдалана білуді оқытатын, анықталуы бойынша популяциядағы дәрі- дәрмектерді оқытуға жағдай жасайтын , арнайы эпидемиологиялық әдістерді қолдануға мүмкіндік беретін эпидемиология ғылымының бір саласы. Бұл ғылым дәрі- дәрмектерді қолдану кезінде оның эффективтілігін , қауіпсіздігін қамтамассыз етеді.
ФАРМАКОЭПИДЕМИЯЛОГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУДІҢ НЕГІЗГІ МАҚСАТТАРЫ: -Дәлелді зерттеудің бұрын анықталмаған жаңа әсерлерін анықтау. Мысалы: жағымды және жағымсыз әсерлері. -Бұл әсерлердің дәлелді зерттеудің қабылдануымен тығыз байланыстылығы. -Популяциядағы осы әсерлердің даму жиілігі, қауіпсіздік бағаны. -Дәлелді зерттеудің қажеттілігін анықтау.
ФАРМАКОЭПИДЕМИОЛОГИЯ Фармакоэпидемиология жоғары тиімділікпен жалпы эпидемиология негізінде жүргізілетін әдістерді пайдаланады. Оларды тек қолданып қана қоймай спецификалық фармакоэпидемиологияда қолдануға арнап дамытады, жетілдіреді. Фармакоэпидемиологияда өзінің спецификалық бөліктері бар.
Фармакоэпидемиологияның негізгі әдістемелік құралдары: ATC/DDD жүйесі-ДДСҰ ұсынысы бойынша құрылған дәрілік заттарды қолдануда зерттеулер жүргізудің негізгі құралы. Дәрілік заттарды Статистикалаудың Әдістемесі жөнінен ДДСҰ серіктестігі (WHO Collaborating Center for Drug Statistics Methodology www. whocc. no) жүйесімен айналысады. АТС – Анатомиялық Терапевтикалық және Химиялық классификация, дәрілік заттар химиялық, фармакологиялық химиялық әсер көрсететін мүшеге немесе жүйеге сай жіктелуі.
ФАРМАКОЭКОНОМ ИКА медициналық көмекті өлшеп емдеу нәтижесі мен шығынын салыстырып, оларды шешіп қабылдау да қолданылады. Фармакоэкономика бағалау тек шығын мен пайданы салыстыру ғана емес, шығынның нәтижеге сай болуын анықтайды. Дәрігерлік көзқарас бойынша фармакоэкономика бұл арзан дәлелді зерттеу және оның құнының ақталуы емес, ол жұмсалған ақшаны қалаулы әсер алу және құнының сақталуы.
ФАРМАКОЭКОНОМИКАЛЫҚ ШЫҒЫН ДЕНГЕЙЛЕРІ v Мемлекеттік деңгей-халықтың денсаулығының жақсы болуын қамтамасыз етуде ресурстарды тиімді пайдалану. v Фармакологиялық өндірушілерге нұсқау жасауда-қолайлы, қауіпсіз дәрілік заттарды енгізу. v Жергілікті деңгей-тәжірибелердің дәрігерлерге, ауруханаларға шығынды минимализациялау. v Науқастарды-Рационалдық фармакотерапиямен қамтамасыз ету.
ФАРМАКОЭКОНОМИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕРДІ ЖҮРГІЗУ ӘДІСТЕРІ Ауру құнын талдау. Шығынды минимализациялау анализі. “Эффективті-шығын” анализі. “Пайдалылық-шығын” анализі. “Пайда-шығын” анализі.
АУРУ ҚҰНЫН ТАЛДАУ Барлық шығынды белгілі бір сатыда және медициналық көмек көрсетудің бүкіл кезеңінде есептеуге негізделген әдіс. Бұл талдау медициналық араласу тиімділігін салыстырмайды. Күнделікті практиканы, нақты бір ауруы бар науқаста жүргізу және анықталған мақсаттарға жетуде пайдалану. Мысалы: шығынды болжамдауда қолдану.
Шығын түрлері: Тікелей медициналық шығын(дәріге, диагностикаға кеткен) Тікелей медициналық емес шығын(көлікке кеткен шығын, сервистік төлеу) Жанама шығыедар(жұмыста болмаған уақытта жоғалтатын қаржы, мезгілсіз өліміне байланысты шығын) Материалдық емес шығын(ауру сезіміне байланысты, уайым)
ШЫҒЫНДЫ МИНИМАЛИЗАЦИЯ ЛАУ Екі немесе одан да көп араласуларды, эффективтілігі, қауіпсіздігі бірдей бірақ бағасы әр түрлі болған жағдайда салыстырады. Шығынды минимализациялау талдауы салыстырмалы талдауды жүргізу кезінде әр түрлі жағдайда бір медициналық затты немесе бір медициналық технологиялардың көрсеткіштерін салыстыруды ұсынады.
“ЭФФЕКТИВТІ –ШЫҒЫН” ТАЛДАУ Дәрілік заттардың экономикалық бағасының тиімді әдісі. Оның белгілі бір жағдайларда қолдануға рұқсат бермейтін екі кемшілігі бар: 1. Бір өлшемді бола тұра, әдіс дәрігерлердің әр түрлі араласуларын, адам ағзасында әртүрлі әсер көрсетсе салыстыра алмайды. 2. Әсердің тиімді жолын көрсете тұра, әдіс өзінің қоғамдық маңызын анықтай алмайды.
“ПАЙДАЛЫ – ШЫҒЫН” ТАЛДАУЫ Бұл зерттеу әдісінде дәрігердің араласуы медициналық көмекті пайдаланушығы қатысты “пайда” бірлігінде өлшенеді. Зерттеу негізіне көбіне интегралдық көрсеткіш алынады. мысалы: Сақталған сапалы өмір жылдары “Пайдалы-шығын” талдау клиникалық зерттеу түрлері шығын тиімділігі емделудің клиникалық соңына әкелетін пайдалылық дәрежесіне негізделген, демек сауығу немесе өлім.
“ПАЙДА- ШЫҒЫН” ТАЛДАУЫ Шығын мөлшері және пайда ақша есебінде берілген. Бұл әр түрлі факторлардың әсер етуін экономикалық бағалау. Мысалы: Төмен салмақпен туған балаларды өсіруде көмектесуге арналған тұмауға қарсы вакцинация программасы және неонатальдық интенсивті көмек
Қазіргі таңда бүкіл дүне жүзі, тіпті дамыған елдердіңде ҚОРЫТЫНДЫ ұлыттық денсаулық сақтауды толықтай қамтамассыз етуге шамасы болмай отыр. Алайда соған қарамастан бүкіл әлемде денсаулық сақтау саласынан жылына неше миллиярд доллар босқа шығындалуда. Сондықтанда фармакоэкономиканы дұрыстап жоспарлау мен жүргізіу және оған мемлекет бюджетінен қаржы бөлу әрі оны дұрыстап қолдану ерекше маңыз алады. Сонымен қатар дәрі дәрмектерді тиімді әрі қауіпсіз пайдалана білудің қағидалары мен принцптерін жасау, әрі оған тұрақты және үздіксіз бақылау жүргізу, осы мәселелер төңірегінде ғылми жаңалықтар ашу мен оқыту фармакоэкономиканың негізгі міндеттері болып табылыды.
НАЗАР АУДАРЫП ТЫҢДАҒАНДАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
