Қазақстандағы гигиена мен эпидемиологияның даму тарихы. Орындаған: Максутов С Қабылдаған: Молдакарызова А. Ж
Жалпы сипаттама: Гигиена – медицинаның негізгі алдын алу саласы ретінде қоршаған ортаның табиғи және антропогендік факторларының адам ағзасына және қоғамның денсаулығына әсер ету заңдылықтарын зерттейтін және адамдардың денсаулығын сақтап, нығайтуға және қолайлы өмірлік іс әрекетінің жағдайларын қамтамасыз етуге, аурулардың алдын алуға бағытталған гигиеналық нормативтерді, санитарлық ережелер мен шараларды дайындайтын ғылым.
Даму тарихы: Өмірлік тәжірибеге негізделген гигиена білімі өте ертеде бастау алған. Алғашқы гигиеналық трактаттар ( «О здоровом образе жизни» , «О воде, воздухе и местностях» ), бізге Ежелгі Грециялық Гиппократтан (460— 377 гг. до н. э. ) мұра болып қалды. Ең алғашқы су құбырлары, ауруханалар Ежелгі Римде салынған. ü Ең алғашқы гигиена кафедрасын, Мюнхеньдік университеттің медицина факультетінің іргетасында 1 865 ж Макс Петтенкофер қалады. Ол тек қака коршаған ортаны ғана емес, сонымен қатар ең алғашқы гигиенистер мектебін ашқан. ü Н. И. Пирогов жазды: «Я верю в гигиену. Вот где заключается истинный прогресс нашей науки. Будущее принадлежит медицине предохранительной» . ü
ü 1873 ж атақты орыс клиницист, профессор Г. Н. Захарьин айтты: «Чем зрелее практический врач, тем более понимает он могущество гигиены и относительную слабость лечения, терапии. . . Самые успехи терапии возможны лишь при условии соблюдения гигиены. Победоносно спорить с недугами масс может лишь гигиена. Мы считаем гигиену одним из важнейших, если не важнейшим предметом деятельности практического врача» . ü Ең алғашқы гигиена пән ретінде Медико – хирургиялық академияда жүргізіле басталған. Алғашқыда пән аты «Медицина полициясы» деп аталған, кейін 1835 жылы «Медицина полициясы и гигиена» деп аталған.
Гигиена өзінің аталуын һygіеnos - денсаулық әкелуші деген грек сөзінен алды. Ертедүниедегі грек мифологиясына сәйкес емдеумен айналысатын құдайы Асклепияның (Эскулаптың) Гигиейя деген қызы болған. Ол, аурулардын алып, адамдарға ден саулық силаған. Ертедүниедегі гректер Гигиеяны денсаулық құдайы деп таныған, оны денсаулық құдайы деп санаған. Осы денсаулық құдайының атымен аурудың алдын алу жөніндегі медицина ғылыми гигиена деп аталған.
XV – XVI ғ жалпы гигиенаның дамуына зор ықпалын тигізді. 1788 жылы ең алғаш 6 томдық жалпы гигиена жайлы кітап шықты. Авторы Петера Франка (1745 -1821). 1796 жылы «Макробиотика» атты жеке гигиенага байланысты кітап жарық көрді. Авторы Гуфеленд Х. В. 1844 жылы Мишель Левидин Жалпы гигиена жайлы кітабы Парижде басылып шыкты. Сонымен қатар 1854 ж Лондон қаласында ағылшын тілінде Э. Паркстың кітабы жарық көрді.
Заслуги Геннадия Ивановича Румянцева в развитии науки, подготовки кадров и научнообщественной деятельности высоко оценены Государством. Он награжден 6 Правительственными наградами, в том числе орденом "Трудового Красного Знамени", медалью ордена "За Заслуги перед Отечеством" II степени и медалями. Его деятельность отмечена Благодарностью Президента Российской Федерации.
1969 жылы “жалпы гигиена”ғылымы бойынша пофессор атағын алады. Осы кезден бастап жалпы гигиена кафедрасындағы жұмысы басталады. Ең алғаш жазған мәлімдемелері “Научные основы гигиены труда и профпатологии” и “Научные основы гигиены окружающей среды” деп аталады. Көп еңбектері полимерлі материал мен халықтың тұрмысындағы гигиенаға байланысты болды. Осы кісінің жетекшілігімен 300 ғылыми жұмыс, 20 монография, кітаптар, нұсқаулар т. б жарық көрді. Айта кететін жайыт медицина ғылымында қолданылатын кітап осы кісінің ықпалымен жазылған.
Гигиенаның мақсаты: ØАдамның денсаулығын сақтау және нығайту, аурулардың алдын алу. ØМазмұны мен міндеттеріне байланысты: üБіріншілік üЕкіншілік üҮшіншілік
Біріншілік алдын алу: Аурушаңдықтың пайда болуының қауіпі немесе себебі болатын факторларды жою немесе қауіпсіз деңгейге дейін төмендету. Ол қоршаған ортаны сауықтандыруды, халықтың салауатты өмір сүруін, рационалды еңбек ету мен демалуын ұйымдастыру шараларын жүргізуді т. б. қарастырады.
Екіншілік алдын алу: Сырттай дені сау адамдарда патологиялық жағдайлардың ертерек алдын алу және оның әрі қарай аурушаңдыққа айналуының алдын алу жөнінде шаралар жүргізу. Мұндай шараларға, мысалы, жеке бас қорғаныш құралдарын қолдану, жұмысшылар мен тұрғын халықты қолайсыз экологиялық жағдайда қауіпсіз өмір сүру мен жұмыс істеу әдістеріне үйрету және оқыту, антидоттық тамақтану т. б.
Үшіншілік алдын алу: Бұл ауыруы анықталған адамдар мен жұмыс жүргізу. Гигиена біріншілік және екіншілік алдын алу мен айналысады. Гигиена өз мақсатын, адамдарды қоршаған ортаны - тіршілік ортасы мен өндірістік іс-әрекет жағдайын сауықтандыруға және қорғауға арналған ғылыми негізделген гигиеналық нормативтер мен санитарлық ережелерді, алдын алу шараларын дайындап, тәжірибеде енгізу арқылы жүзеге асырады.
Гигиена ғылымының міндеттері: Адамның денсаулығына әсер ететін қоршаған ортаның табиғи және антропогендік факторларын зерттеу. v Адам ағзасына жағымды әсер ететін қоршаған орта факторларын және , ғылыми негізделген гигиеналық нормативтерді, ережелер мен шараларды жоғарғы деңгейде қолданып, қолайсыз әсер ететіндерін жою немесе қауіпсіз деңгейге дейін төмендету. v Санитарлық жағдайды болашаққа белгілеу (прогноз). v
Гигиена ғылымының нысандары: Ø Дені сау адамдар; Ø Қоғамдық денсаулық; Ø Әлеуметтік жағдай; Ø Физикалық фактор; Ø Химиялық фактор; Ø Биологиялық фактор; Ø Психогендік фактор;
ГИГИЕНАНЫҢ БАСҚА ҒЫЛЫМДАРМЕН БАЙЛАНЫСЫ: Климатология Метеорология Агрохимия Почвоведение Агрономия Математика
ГИГИЕНАНЫҢ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ: Санитарлық тексеру; Эпидемиологиялық; Гигиеналық эксперимент; Санитарлық сараптама; Санитарлық ағарту;
Осы әдістердің барлығы арнайы емес кең жолақты (физикалық, химиялық, биологиялық, статистикалық, клиникалық т. б) әдістерді қолдануды болжауда. Санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шараларды ғылыми жете түрде дайындаумен айналысады. Гигиеналық іс-әрекеттің тәжірибелік жағы – санитария ( лат. sanitas – здоровье). Ол санитарлық-эпидемиологиялық қызмет жүргізетін гигиеналық нормативтер, талаптар мен ережелердің (санитарлық бақылау), сақталуын бақылаудың жүйесі болып табылады.
Қорытындылай келе, біз жалпы гигиена саласының құрылымы мен даму тарихымен таныстық. Қазіргі кезде бұл жеке қалыптасқан сала, жеке пән ретінде қарастырылады. Адам өміріндегі денсаулығын сақтау мен салауатты өмір сүру үшін зор ықпалын тигізуде.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР: Руководство по коммунальной гигиене. Том I / Под редакцией профессора В. А. Рязанова. М. : Медгиз. 1961. 2. Марзеев А. Н. , Жаботинский В. М. Коммунальная гигиена. М. : Медгиз. 1979. 3. Пивоваров Ю. П. Гигиена и экология человека: Курс лекций. М. : ВУНМЦ МЗ РФ. 1999. 4. Сан. Пи. Н 2. 1. 5. 980 -00 «Гигиенические требования к охране поверхностных вод» . 5. www. google. ru Румянцева; Вишневская; Козлова «Общая гигиена» 1985 г 7
Скачать презентацию Қазақстандағы гигиена мен эпидемиологияның даму тарихы Орындаған Максутов
султан максутов.ppt