Қазақстан Республикасының ғылым және білім министірлігі Е А

Қазақстан Республикасының ғылым және білім министірлігі Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекттік университеті Заң факультеті Қылмыстық істер жүргізу және криминалистика кафедрасы Тақырыбы: “Қылымыстық іс жүргізудегі дәлелдемелер. Олардың қасиеттері” Орындаған: Алтаева М. У Тексерген: Абзалбекова М. Т Қарағанды 2011 жыл.

ЖОСПАР: 1. Қылымыстық іс жүргізудегі дәлелдемелер түсінігі 2. Қылмыстық iс бойынша дәлелдеуге жататын мән -жайлар 3. Дәлелсiз анықталатын мән-жайлар 4. Заттай дәлелдемелер 5. Сарапшының қорытындысы 6. Iс жүргiзу әрекеттерiнiң хаттамалары.

115 -бап. Дәлелдемелер ұғымы 1. Оның негiзiнде анықтаушы, тергеушi, прокурор, сот осы Кодексте белгiленген тәртiппен Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiнде көзделген әрекеттердiң болғандығын немесе болмағандығын, айыпталушының бұл әрекеттi жасағандығын немесе жасамағандығын және айыпталушының кiнәлiлiгiн не кiнәлi емес екендiгiн, сондай-ақ iстi дұрыс шешу үшiн маңызы бар өзге де мән-жайларды анықтайтын заңды

түрде алынған iс жүзiндегi деректер қылмыстық iс бойынша дәлелдемелер болып табылады. 2. Қылмыстық iстi дұрыс шешу үшiн маңызы бар iс жүзiндегi деректер сезiктiнiң, айыпталушының, жәбiрленушiнiң, куәнiң көрсетулерiмен; сарапшының қорытындысымен; заттай айғақтармен; iс жүргiзу әрекеттерiнiң хаттамаларымен және өзге де құжаттармен анықталады. демелер болып табылады.

Қылмыстық іс жүргізу барысында бұрын жасалған қылмыс жағдайларын көз алдына елестетіп, ол бойынша белгілі- бір мәліметтер алу қажеттілігі туындайды. Бұндай іс жүзіндегі деректер белгілі- бір мәліметтер, матиралдық заттардын іздері ретінде алынады. Осы қылмыстық іс аталған іс бойынша жүзіндегі деректер дәлелдемелер болып табылады. Дәлелдеме дегеніміз ақиқатқа жетудің құралы.

Кең мағынада қандайда бір пайымдауды, табиғи құбылыстармен заттарды сезім арқылы қабылдау жолмен жүзеге асырылатын рәсім. Тар мағынада бұл дұрыс ой қорытындылары. Сонымен оның негізінде анықтаушы, тергеуші, прокурор, сот заңда бекітілген тәртіппен Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде көзделген әрекеттердің болғандығын, айыптаушының бұл әрекетті жасағандығы немесе жасамағандығы және айыптаушының

кінәлілігін не кінәлі емес екендігін, содай- ак істі дұрыс шешуде маңызы бар өзгеде мән- жайларды анықтайтын заңды түрде алынған іс жүзіндегі деректер қылмыстық іс бойынша дәлелдемелер болып табылады. Дәлелдемелер ретінде кез- келген шындыққа сәйкес Сондықтан да, дәлелдемелер болып табылатын іс жүзіндегі деректердің тізімін алдан ала анықтап қою мүмкін емес. келетін фактілер мен құбылыстар бола алады.

117 -бап. Қылмыстық iс бойынша дәлелдеуге жататын мән-жайлар 1. Қылмыстық iс бойынша дәлелдеуге: 1) оқиға мен қылмыстық заңда көзделген қылмыс құрамының белгiлерi (қылмыстың жасалу

уақыты, болған жерi, әдiсi және басқа да мәнжайлары); 2) қылмыстық заңмен тыйым салынған әрекеттi кiмнiң жасағандығы; 3) адамның қылмыстық заңмен тыйым салынған әрекеттi жасаудағы кiнәлiлiгi, оның кiнәсiнiң нысаны, жасалған әрекеттiң себеп-дәлелдерi, заңдық және iс жүзiндегi қателiктер;

4) айыпталушының жауаптылығының дәрежесi мен сипатына әсер ететiн мән-жайлар; 5) айыпталушының жеке басын сипаттайтын мәнжайлар; 6) жасалған қылмыстың зардаптары; 7) қылмыспен келтiрiлген зиянның сипаты мен мөлшерi; 8) әрекеттiң қылмыстылығын жоққа шығаратын мән -жайлар;

9) қылмыстық жауаптылық пен жазадан босатуға әкеп соқтыратын мән-жайлар жатады. 2. Кәмелетке толмаған адам жасаған қылмыстар туралы iс бойынша дәлелдеуге жататын қосымша мән -жайлар осы Кодекстiң 481 -бабында көрсетiлген. 3. Қылмыс жасауға ықпал етушi мән-жайлар да қылмыстық iс бойынша анықтауға жатады.

118 -бап. Дәлелсiз анықталатын мән-жайлар Егер тиiстi рәсiмдердiң керiсiнше құқықтық шеңберiнде дәлелденбесе, мына мән-жайлар: 1) жалпыға фактiлер; белгiлi

2) осы заманғы ғылымда, техникада, өнерде, кәсiпте жалпы қабылданған зерттеу әдiстерiнiң дұрыстығы; 3) заңды күшiне енген соттың шешiмiмен белгiленген мән-жайлар; 4) адамның заңды бiлуi; 5) адамның өзiнiң мiндеттерiн бiлуi; қызметтiк және кәсiби

6) олардың бар екендiгiн растайтын құжатты ұсынбаған және ол арнаулы даярлық немесе бiлiм алған оқу орнын немесе басқа да мекеменi көрсетпеген адамда арнаулы даярлықтың немесе бiлiмнiң болмауы дәлелсiз анықталған болып саналады.

121 -бап. Заттай дәлелдемелер 1. Егер оларға қылмыс қаруы болды деп ойлауға негiз болса, немесе өзiнде қылмыстың iзi сақталып қалса, немесе

қылмыстық әрекеттiң объектiсi болса, сондай-ақ ақша мен өзге де бағалы заттар, қылмысты анықтауға, iстiң iс жүзiндегi мән-жайын белгiлеуге, кiнәлiлердi табуға не айыпты жоққа шығаруға немесе жауаптылықты жеңiлдетуге құрал болуы мүмкiн басқа да заттар мен дәлелдемелер деп танылады. құжаттар заттай

120 -бап. Сарапшының қорытындысы 1. Сарапшының қорытындысы Кодекстің – осы талаптарына сәйкес ресімделген, сотсараптамалық зерттеудің барысы мен нәтижелерін көрсететін құжат.

2. Сарапшының ауызша түсiнiктемесi ол бұрын берген қорытындыны түсiндiруi бөлiгiнде ғана дәлел болып табылады. 3. Сарапшының қорытындысы қылмыстық процестi жүргiзушi орган үшiн мiндеттi болып табылмайды, алайда оның қорытындымен келiспеушiлiгi дәлелдi болуы тиiс.

Дәлелдемелердің анықтамасына құқықтық әдебиеттерде әр түрлі көзқарастар бар. Осы сұрақ бойынша барлық авторлардын көзқарасын екі топқа бөлуге болады. Біріншілері, дәлелдемелерді іс жүзіндегі деректер ретінде түсінетін авторлар. Екіншілері, дәлелдемелер ретінде іс жүзіндегі деректерді және қайнар көздерді қарастырады.

ҚР ҚІЖК көрсетілген қайнар көздерден алынған іс жүзіндегі деректердің ғана дәлелдемелік мәні болады (куә, жәбірленуші, сезікті, айыпталушы көрсетулері т. б). Ендеше мұндай қайнар көздерден тыс дәлелдемелік мәні бар іс жүзіндегі деректер болуы мүмкін емес.