Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Халықаралық Бизнес Академиясы Экология және тұрақты дамудан ЖОБА Адам құқығы Орындаған: Қарасаев Асқарали Қаржы 13 -01 Тексерген: т. ғ. д. , профессор Колушпаева А. Т Алматы 2014
Жоспар: 1. КІРІСПЕ 2. ЗАҢНАМА 3. БАҚ-пен жұмыс 4. МЕНІҢ ҰСЫНЫСЫМ 5. ҚОРЫТЫНДЫ 6. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Кіріспе: Адам құқықтары туылу кезінен пайда болатын тұлғаның ажырағысыз құқықтары мен бостандықтары. Адам құқықтары жаратылыс жэне кез келген өзге құқықтың негізгі түсінігі болып табылады. Олар азаматтық құқықтар мен саяси бостандықтарды, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарды, сондай ақ қауымдар құқықтарын (балалар, әйелдер, ұлттық азшылықтар, халықтар және т. б. ) қамтиды. Адам құқықтары дегеніміз индивидтің өз қалауы бойынша әрекет ету мүмкіндігін (адам құқықтарының бұл бөлігін бостандықтар деп атайды) немесе белгілі бір игіліктерді иемдену мүмкіндігін (бұл адам құқықтарының өзі болып табылады) қамтамасыз ететін адамдар мен мемлекет қарым қатынастарының нормалары, қағидалары.
Заңнама:
Қазақстан Республикасының конституциясы 13 -бап Әркiмнiң құқық субъектiсi ретiнде танылуына құқығы бар және өзiнiң құқықтары мен бостандықтарын, қажеттi қорғанысты қоса алғанда, заңға қайшы келмейтiн барлық тәсiлдермен қорғауға хақылы. Әркiмнiң өз құқықтары мен бостандықтарының сот арқылы қорғалуына құқығы бар. Әркiмнiң бiлiктi заң көмегiн алуға құқығы бар. Заңда көзделген реттерде заң көмегi тегiн көрсетiледi 14 -бап Заң мен сот алдында жұрттың бәрi тең. Тегiне, әлеуметтiк, лауазымдық және мүлiктiк жағдайына, жынысына, нәсiлiне, ұлтына, тiлiне, дiнге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жерiне байланысты немесе кез келген өзге жағдаяттар бойынша ешкiмдi ешқандай кемсiтуге болмайды. 15 -бап Әркiмнiң өмiр сүруге құқығы бар. Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ. Өлім жазасы адамдардың қаза болуымен байланысты террористік қылмыстар жасағаны үшін, сондай-ақ соғыс уақытында ерекше ауыр қылмыстар жасағаны үшін ең ауыр жаза ретінде заңмен белгіленеді, ондай жазаға кесілген адамның кешірім жасау туралы өтініш ету хақы бар.
16 -бап 1. Әркiм өзiнiң жеке басының бостандығына құқығы бар. 2. Заңда көзделген реттерде ғана және тек қана соттың санкциясымен тұтқындауға және қамауда ұстауға болады, тұтқындалған адамға шағымдану құқығы берiледi. Соттың санкциясынсыз адамды жетпiс екi сағаттан аспайтын мерзiмге ұстауға болады. 3. Ұсталған, тұтқындалған, қылмыс жасады деп айып тағылған әрбiр адам сол ұсталған, тұтқындалған немесе айып тағылған кезден бастап адвокаттың (қорғаушының) көмегiн пайдалануға құқылы. 18 -бап 1. Әркiмнiң жеке өмiрiне қол сұғылмауына, өзiнiң және отбасының құпиясы болуына, ар-намысы мен абыройлы атының қорғалуына құқығы бар. 2. Әркiм өзiнiң жеке салымдары мен жинаған қаражатының, жазысқан хаттарының, телефон арқылы сөйлескен сөздерiнiң, почта, телеграф арқылы және басқа жолдармен алысқан хабарларының құпиялылығы сақталуына құқығы бар. Бұл құқықты шектеуге заңда тiкелей белгiленген реттер мен тәртiп бойынша ғана жол берiледi. 3. Мемлекеттiк органдар, қоғамдық бiрлестiктер, лауазымды адамдар және бұқаралық ақпарат құралдары әрбiр азаматқа өзiнiң құқықтары мен мүдделерiне қатысты құжаттармен, шешiмдермен және ақпарат көздерiмен танысу мүмкiндiгiн қамтамасыз етуге мiндеттi. 20 -бап 1. Сөз бен шығармашылық еркiндiгiне кепiлдiк берiледi. Цензураға тыйым салынады. 2. Әркiмнiң заң жүзiнде тыйым салынбаған кез келген тәсiлмен еркiн ақпарат алуға және таратуға құқығы бар. Қазақстан Республикасының мемлекеттiк құпиясы болып табылатын мәлiметтер тiзбесi заңмен белгiленедi. 3. Республиканың конституциялық құрылысын күштеп өзгертудi, оның тұтастығын бұзуды, мемлекет қауiпсiздiгiне нұқсан келтiрудi, соғысты, әлеуметтiк, нәсiлдiк, ұлттық, дiни, тектiк-топтық және рулық астамшылықты, сондай-ақ қатыгездiк пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды насихаттауға немесе үгiттеуге жол берiлмейдi.
21 -бап 1. Қазақстан Республикасы аумағында заңды түрде жүрген әрбiр адам, заңда көрсетiлгеннен басқа реттерде, оның аумағында еркiн жүрiп-тұруға және тұрғылықты мекендi өз қалауынша таңдап алуға құқығы бар. 2. Әркiмнiң Республикадан тыс жерлерге кетуiне құқығы бар. Республика азаматтарының Республикаға кедергiсiз қайтып оралуына құқығы бар. 22 -бап 1. Әркiмнiң ар-ождан бостандығына құқығы бар. 2. Ар-ождан бостандығы құқығын жүзеге асыру жалпы адамдық және азаматтық құқықтар мен мемлекет алдындағы мiндеттерге байланысты болмауға немесе оларды шектемеуге тиiс. 24 -бап 1. Әркiмнiң еңбек ету бостандығына, қызмет пен кәсiп түрiн еркiн таңдауына құқығы бар. Ерiксiз еңбекке соттың үкiмi бойынша не төтенше жағдайда немесе соғыс жағдайында ғана жол берiледi. 2. Әркiмнiң қауiпсiздiк пен тазалық талаптарына сай еңбек ету жағдайына, еңбегi үшiн нендей бiр кемсiтусiз сыйақы алуына, сондай-ақ жұмыссыздықтан әлеуметтiк қорғалуға құқығы бар. 3. Ереуiл жасау құқығын қоса алғанда, заңмен белгiленген тәсiлдердi қолдана отырып, жеке және ұжымдық еңбек дауларын шешу құқығы мойындалады. 4. Әркiмнiң тынығу құқығы бар. Еңбек шарты бойынша, жұмыс iстейтiндерге заңмен белгiленген жұмыс уақытының ұзақтығына, демалыс және мереке күндерiне, жыл сайынғы ақылы демалысқа кепiлдiк берiледi. 28 -бап 1. Қазақстан Республикасының азаматы жасына келген, науқастанған, мүгедек болған, асыраушысынан айырылған жағдайда және өзге де заңды негiздерде оған ең төменгi жалақы мен зейнетақының мөлшерiнде әлеуметтiк қамсыздандырылуына кепiлдiк берiледi. 2. Ерiктi әлеуметтiк сақтандыру, әлеуметтiк қамсыздандырудың қосымша нысандарын жасау және қайырымдылық көтермеленiп отырады.
29 -бап 1. Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын сақтауға құқығы бар. 2. Республика азаматтары заңмен белгiленген кепiлдi медициналық көмектiң көлемiн тегiн алуға хақылы. 3. Мемлекеттiк және жеке меншiк емдеу мекемелерiнде, сондай-ақ, жеке медициналық практикамен айналысушы адамдардан ақылы медициналық жәрдем алу заңда белгiленген негiздер мен тәртiп бойынша жүргiзiледi. 30 -бап 1. Азаматтардың мемлекеттiк оқу орында тегiн орта бiлiм алуына кепiлдiк берiледi. Орта бiлiм алу мiндеттi. 2. Азаматтың мемлекеттiк жоғары оқу орнында конкурстық негiзде тегiн жоғары бiлiм алуға құқығы бар. 3. Жекеменшiк оқу орында ақылы бiлiм алу заңмен белгiленген негiздер мен тәртiп бойынша жүзеге асырылады. 4. Мемлекет бiлiм берудiң жалпыға мiндеттi стандарттарын белгiлейдi. Кез келген оқу орнының қызметi осы стандарттарға сай келуi керек. 32 -бап Қазақстан Республикасының азаматтары бейбiт әрi қарусыз жиналуға, жиналыстар, митингiлер мен демонстрациялар, шерулер өткiзуге және тосқауылдарға тұруға хақылы. Бұл құқықты пайдалану мемлекеттiк қауiпсiздiк, қоғамдық тәртiп, денсаулық сақтау, басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мүдделерi үшiн заңмен шектелуi мүмкiн. 33 -бап 1. Қазақстан Республикасы азаматтарының тiкелей және өз өкiлдерi арқылы мемлекет iсiн басқаруға қатысуға, мемлекеттiк органдар мен жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарына тiкелей өзi жүгiнуге, сондай-ақ жеке және ұжымдық өтiнiштер жолдауға құқығы бар. 2. Республика азаматтарының мемлекеттiк органдар мен жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарын сайлауға және оларға сайлануға, сондай-ақ республикалық референдумға қатысуға құқығы бар. 3. Сот iс-әрекетке қабiлетсiз деп таныған, сондай-ақ сот үкiмi бойынша бас бостандығынан айыру орында отырған азаматтардың сайлауға және сайлануға, республикалық референдумға қатысуға құқығы жоқ. 4. Республика азаматтарының мемлекеттiк қызметке кiруге тең құқығы бар. Мемлекеттiк қызметшi лауазымына кандидатқа қойылатын талаптар лауазымдық мiндеттердiң сипатына ғана байланысты болады және заңмен белгiленедi.
БАҚ пен жұмыс
2012 7 9 12 2013 9 11 13
Қызылорда облысы Жаңақорған аудандық прокуратурасы алкоголизмге, нашақорлық пен уытқұмарлық дертіне шалдыққан ауруларды еріксіз емдеуде аудандық ішкі істер бөлімі қызметкерлерінің өрескел заң бұзушылықтарға жол бергенін анықтады. Азаматша Ж. Көбенова баласы А. Досалиевтың спритті ішімдік ішіп алып, отбасына тыныштық бермейтінін, араққа салынып кеткенін және өз еркімен қоя алмайтынын көрсетіп, аудандық ішкі істер бөліміне шағымданады. Осы арыз негізінде аудандық ішкі істер бөлімі оны араққұмарлықтан еріксіз емдеу мекемесіне жіберу туралы аудандық сотқа ұсыныс келтіреді. Нәтижесінде соттың 2013 жылғы 4 желтоқсандағы қаулысымен Асылхан Досалиев Қызылорда қаласындағы медицина тәуелділігі орталығына 6 ай мерзімге еріксіз емдеуге жіберілген. Ал Қазақстан Республикасының «Алкоголизмге, нашақорлық пен уытқұмарлық дертіне шалдыққан ауруларды еріксіз емдеу туралы» Заңының 3 бабына сай, алкоголизмге шалдыққан деп тануды Денсаулық сақтау министрлігі белгілеген тәртіппен тиісті медициналық куәландырудан кейін мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдары жүзеге асырады. Аталған заңның 4 бабында сондай ақ алкоголизмге шалдыққан ауруларды еріксіз емдеуге жіберуді рәсімдеуді ауру туыстарының, ішкі істер, прокуратура органдарының бастамасымен медициналық қорытынды бар болған жағдайда мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдары жүзеге асыратыны айқындалған.
Алайда, А. Досалиевты еріксіз емдеуге жіберу денсаулық сақтау мекемесі емес, ішкі істер органы рәсімдеп, аудандық соттың заңсыз қаулы қабылдауы негізінде жүзеге асырған. Аудандық ішкі істер бөлімінің А. Досалиевты оның анасының арызына сәйкес, маскүнемдіктен емдеу мекемесіне еріксіз жіберу туралы сотқа ұсыныс беруге заңмен көзделген өкілеттігі болмаған. Осы тектес заң бұзушылықтар, азаматтар Ж. Дәукеновке, Е. Апеллевке, А. Алтынбековке, С. Әділовке, Р. Шалқыбековке, Е. Көшербаевқа, М. Фофановқа, Н. Әлиге және А. Нұрәлиевке қатысты қабылданған қаулыларында да орын алған. Осының салдарынан, аталған азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына елеулі түрде нұқсан келтіріліп, олардың конституциялық құқықтары өрескел бұзылған. Осыған сәйкес, Жаңақорған аудандық прокуратурасы аудандық ішкі істер бөліміне заңдылықты бұзушылықты жою жөнінде ұсыныс енгізіп, нәтижесінде кінәлі қызметкерлердің тәртіптік жауапкершіліктері қаралды.
Ресейде әрбір отбасы үшінші баласын жоғары оқу орында тегін оқыта алады деп жазады "Известия". Мемлекеттік думадағы "Справедливая Россия" фракциясының депутаты Олег Нилов тиісті заң жобасын әзірледі. Құжат үш және одан да көп баласы бар отбасыларға мемлекеттік сертификат алуға құқық береді. Бұл сертификат бойынша отбасындағы балалардың бірі егер оқуға бюджеттік орын бойынша түсу мүмкін болмаса, жоғары білімді тегін алады. "Көбіне ата аналардың үшінші баланы тууға ниет етпеуіне ол бала кепілді түрде жоғары білім ала алмайды деген негізді қауіп себеп болып жатады. Бұл құжат кепілді тегін жоғары білім алуды ұсынады. Білім беру сертификатын отбасындағы бюджеттік бөлімге оқуға түсе алмаған кез келген баланың пайдалануына мүмкіндігі болады", дейді жоба авторы. Ниловтың айтуынша, оқу ақысын төлеу жөніндегі барлық міндеттемені мемлекет өз мойнына алады, жоғары оқу орындары ешқандай қаржылық шығын шекпейді. Мәскеу сәулет институты (МАРХИ) ректоры Дмитрий Швидковскийдің пікірінше, мұндай сертификатты енгізу кедей отбасы балаларының елдің үздік жоғары оқу орнынан білім алып шығуына мүмкіндік береді. Бұған қоса, бастама тұрмысы нашар отбасы балалары арасынан талантты жастарды табуға көмектеседі. Нилов дайындаған заң жобасы Ресейде тууды ынталандыру жөніндегі кешенді шаралардың бір бөлігі. Бұл пакетке Қиыр Солтүстік аудандарында тұратын көпбалалы отбасыларды және баланы алимент алмай жалғыз тәрбиелеп отырған ата аналарды
Азаматтарды Сыбайлас жемқорлық көріністерінен туын дайтынқауіп қатерден сақтандыруға, ұлтық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың алдын алуға, анықтауға, жолын ке суге ж әне олардың зардаптарын жоюға бығытталған Қазақ стан Республикасы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» заңының талаптарын орындау әрбір мемлекеттік қызметкердің міндеті. Азаматтарды Сыбайлас жемқорлық көріністерінен туын дайтын ауіп қатерден қ сақтандыруға, ұлтық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың алдын алуға, анықтауға, жолын ке суге ж әне олардың зардаптарын жоюға бығытталған Қазақ стан Республикасы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» заңының талаптарын орындау әрбір мемлекеттік қызметкердің міндеті. Елбасымыз Н. Назарбаев 2011 – 2015 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлықпен күрес бағдарламасын бекіткен болатын. Бұл бағдарламаның басты мақсаты – сыбайлас жемқорлыққа белсене қарсы тұру арқылы ұлттық қауіпсіз дік ті қамтамасыз етуге бағытталған шаралар жүйесін одан әрі жетілдіру. Демек, бұл іс оған тек құзырлы орындардың ғана емес, бүкіл қоғамның бір кісідей атсалысуға тиіс шаруасы. Ұрпағы үшін алаңдайтын қоғам қатерлі індетпен күш жұмылдыра отырып күресуге тиіс. Бұл ауруға қоғам болып қарсы тұруымыз қажет. Яғни, бұқара көпшілік тарапынан сыбайлас жемқорлық көріністері не олдан келгенше тосқауыл қ қойылып, қолында билігі бар азаматтар осы жолда өзгелерге үлгі болуы керек. Сонда ғана халық сенімінің үддесінен шығатынымыз сөзсіз.
Менің ұсынысым:
Адам құқығын қорғау әлемдік қоғамдастыққа жүктелген ең маңызды міндеттер қатарына жатады. Кіріспеде айтып кеткендей әрбір адам өмір сүруге, білім алуға, жұмыс істеуге, демалуға құқықтары бар. Демалу туралы айтатын болсақ әрбір адам жұмыс істейді сол жұмысына қарай демалысқа жіберіп және мереке күндері демалыс беруін қалаймын. Медицина жағына келетін болсақ елімізде ауыр аурулармен ауыратын адамдарды емдеуге қаражат жетпей халықтан көмек сұрайды соларға мемлекет көмек көрсетіп тегін емдегенін қалаймын.
Қорытынды: Құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін баланың құқығы заңмен бекітіледі. Құқық қорғауды ата аналар, бағып қағу және қамқорлыққа алу органдары, сот, прокурор жүзеге асырады. Заң баланы озбырлықтың түрлерінен оның абройын төмендетуден, ата аналар тарапынан болатын қиянаттан қорғайды. ҚР да балалардың мүддесі қорғала отырып, ондай ата аналарды ата аналық құқықтан және баланы бағып қағуға беруден айыруға байланысты шараларды қолдану заңдық тұрғыда қарастырылған. Бала мүліктік құқыққа да ие. Ол көбінесе өз ата аналарының және отбасының өзге де мүшелерінің күтіп бағуы құқықтарына байланысты болмақ. Алименттер, зейнетақы мен жәрдемақылар ата ананың атына келіп түседі, алайда, ол қаржы баланы күтіп бағуға, білім беруге және тәрбиелеуге жұмсалады. Заң балаға сыйға немесе мұраға алған мүлікті меншігіне алу құқығын береді, сондай ақ еңбекпен айналыса отырып, өзінің жеке еңбегінің кірістерін алуға, жекеленген пәтердің иесі болуға, т. б. мүмкіндік береді. Балаларға қамқорлық жасай отырып, мемлекет бала туған кезде жәрдемақы төлейді. Көп балалы отбасыларын түрлі жағынан қорғауға алынған.
Қолданған әдебиеттер: 1. kaz. docdat. com 2. kitaptar. com 3. bilimdiler. kz 4. www. info tses. kz 5. kk. wikipedia. org
Назарларыңызға рахмет)
Рецезент бағасы: Халықаралық Бизнес Академиясының 1 -курс студенті, қаржы1301 тобында оқитын Қарасаев Асқардың “Экология және тұрақты даму” пәнінен қарастырған тақырыбы “Адам құқығы”. Жобада адам құқығына қатысты барлық мәселелер қарастырылған. Заңнамамен жұмыс толық, ҚР конституциясы пайдаланылған. БАҚ-пен жұмыс таңдаулы мақалалардан алынған. Және БАҚпен жұмыста 2012 және 2013 жылдардағы адам құқығына байланысты мәліметтер көрсетілген. Жоспарда жазылған мәселелерді толығымен қарастырған. Берілген жобаға беретін бағам 98 балл. Рецезент: Қаржы13 -01 тобының студенті: Исмаилов Ғабит
Скачать презентацию Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Халықаралық Бизнес
Adam_1179_1201_1179_y_1171_y.pptx