Қарағанды Мемлекеттік Медицина Университеті Хирургиялық стоматология кафедрасы Тақырыбы: Бет жүйкесінің зақымдануы. Осы ауруларды анықтауда хирург-стоматологтың рөлі. Пәні: HS 5306 «Хирургиялық стоматология» Мамандығы 051302 «Стоматология» Курс: 5 Уақыты (ұзақтығы) 1 с Қарағанды, 2015.
Мақсаты: Бет жүйкесінің зақымдануларымен студенттерді таныстыру. Осы ауруларды анықтауда хирург стоматологтың рөлін көрсету.
Жоспары: Кіріспе Негізгі бөлім Түрлері Клиникалық көрінісі Диагностикасы Консервативті емі Хирургиялық емі III. Қорытынды IV. Қолданылған әдебиеттер I. II.
Бет жүйкесі (n. facialis) Бет жүйкесі – сопақша ми мен варолиев көпірі арасында орналасқан бас-ми жүйкесі. Тармақтары беттің ымдау бұлшықеттері бойымен өтіп, оларды жүйкелендіреді. Бет жүйкесінің құрамына аралық жүйке кіреді, ол жас безідері мен стременная бұлшықетін жүйкелендіріп, тілдің дәм сезгіш сезімталдығының жекелеген бөліктеріне жауап береді.
Бет жүйкесі 4 құрамды бөліктен тұрады: 2 эфферентті қозғалтқыш парасимпатикалық 2 афферентті арнайы дәм сезуші жалпы сезімтал
Стоматологиялық тәжірибеде бет жүйкесінің бүтіндігінің бұзылуынсыз этиологиясы әртүрлі невропатиялар; бет жүйкесінің бүтіндігінің бұзылысымен травмалық невропатиялар жиі кездеседі.
Жіктелуі: Бет жүйкесінің зақымданулары (МКБ 10 бойынша G 51): Белл параличі (G 51. 0) Мелькерссон синдромы (G 51. 2) Кломикалық гемифациальды спазм (G 51. 3) Беттік миокимия (G 51. 4) Және т. б. бет жүйкесінің нақтыланған және нақтыланбаған зақымданулары (G 51. 8. 9)
Белл параличі Бет жүйкесінің невриті(паралич) – беттің бір жартысының ымдау бұлшықеттерін жүйкелендіретін жүйкенің қабынулық зақымдануы. Нәтижесінде ымдау қимылдарының төмендеуі (парез) немесе жойылуына (паралич), бет асимметриясына әкелетін бұлшықеттердің әлсіздігі дамиды. Бет нервісі қабыну үрдістері мен қанмен қамтамасыз ету бұзылыстары кезінде жүйке тар сүйектік өзекте орналасқандықтан ол қысылып қалуы мүмкін (туннельный синдром). Бет жүйкесінің невриті мойын мен құлақ аймағына суық тию себебінен дамуы мүмкін.
Белл параличі
Бет жүйкесі невриттерінің жіктелуі: Біріншілік • Сау адамдарда суық тию нәтижесінде дамиды Екіншілік • Басқа аурулар нәтижесінде дамиды
Бет жүйкесі невриттері келесі аурулар нәтижесінде дамуы мүмкін: герпетикалық инфекция; эпидемиялық паротит ( «свинка» ); отит (ортаңғы құлақтың қабынуы); Мелькерсон-Розенталь синдромы.
Жіктелуі 1. Белдемшелік теміреткі нәтижесіндегі бет невриті (Хант синдромы): бет жүйкесінің невритімен қатар құлақ қалқаны бетінде, жұтқыншақтың шырышты қабатында, тілдің алдыңғы бөлігінде герпетикалық бөртпелердің шығуымен сипатталады. Латентті желшешектің рецидиві болып табылады. 2. Эпидемиялық паротит нәтижесіндегі бет невриті ( «свинка» ) – вирусты инфекция нәтижесіндегі жалпы интоксикация фонында дамиды. Екіжақты немесе біржақты болады. Жоғарғы қысым мен сілекей бездерінің ісінуі байқалады.
Жіктелуі (жалғасы) 3. Отит нәтижесіндегі бет невриті – созылмалы отит фонында инфекциялық үрдіс ортаңғы құлақтан бет жүйкесіне контактты жолмен өтеді. 4. Мелькерсон-Розенталь синдромы – бет жүйкесінің невриті, беттің тығыз ісінуі мен қатпарлы тілмен сипатталатын сирек тұқымқуалайтын ауру. Ағымы ұстама тәрізді. Сонымен қатар, бет жүйкесі жарақаттар, гипертониялық криз, инфекциялардың асқынулары нәтижесінде зақымдануы мүмкін. Аурудың екіжақты және қайталамалы түрі кездеседі. Жүйке ми қанайналымының, ісіктердің, нейроинфекция нәтижесінде зақымдалуы мүмкін.
Бет невритінің симптомдары: Бет жүйкесі невриті біртіндеп дамиды. Басында құлақ артында ауырсыну сезімі, 1 -2 күннен кейін бет асимметриясы пайда болады. Зақымдалған жүйке жағында мұрын-ерін қатпары тегістелген, ауыз шеті төмен түскен, беті сау жаққа ығысқан. Науқас қабағын жаба алмай, көзі жоғары бұрылады (Белл симптомы). Ымдау бұлшықеттерінің әлсіздігі күлу, қабағын түю, көтеру, ерінді өзекке жинау қимылдарын орындай алмауымен сипатталады.
Бет жүйкесінің параличі Шеткері Орталық
Бет жүйкесінің шеткі параличі Бет жүйкесінің қимыл қызметінің зақымдалуы кезінде бет жүйкесінің шеткі параличі дамиды. v Бет ассимметриясы пайда болады; v Зақымдалған жүйке жағында мұрын-ерін қатпары егістелген, ауыз шеті төмен түскен; v Науқас қабағын жаба алмай, көз алмасы жоғары бұрылады, ақ қабығы ашылады; v Тері қатпарларға жиналмайды; v Дөңгелек бұлшықетінің зақымдануында науқас оң және сол көзін де жұма алады (тек қана симметриялы); v Зақымдалған жақтың ұртына ауа жинау кезінде ауа ауыздың зақымдалған бөлігі (бұрышы) арқылы өтіп, парус синдромын туғызады.
Бет жүйкесінің шеткі параличі
Бет жүйкесінің орталық параличі бас ми қыртысында патологиялық көріністердің нәтижесінде, дамиды. Сонымен қатар паралич даму негізінде бет жүйкесі жүйесіне жататын кортико-нуклеарлы жолдар жатыр. v Бет жүйкесінің орталық параличі патологиялық ошаққа қарама-қарсы, әсіресе, бет аймағының төменгі аймағында. v Бет нервісінің экстрапирамидалы жүйемен байланысының арқасында бет бұлшықеттері бет спазмы иен тик түрінде көрініс табатын шартсыз қимылдарды орындайды. Ауру бөлектенген ядроүсті параличпен, эпилепсия ұстамаларымен қатар жүруі мүмкін. v
Бет жүйкесінің орталық параличінің клиникалық көріністері: Бет жүйкесінің невриті бар науқас қабақтары кеңінен ашылған, лагофтальм ( «қоян көзі» ) байқалады – мөлдір қабық пен төменгі қабақ арасында ақ сызық байқалады. Бет Тілдің алдыңғы бөлігінің дәм сезу сезімталдығының толық және жартылай жойылуы. Көз құрғауы мен жас ағуы пайда болуы мүмкін; Кейбір жағдайларда «крокодил жасы» симптомы дамиды- тамақ қабылдау кезінде үнемі жас ағады; Сілекей ағуы байқалады; Бет жүйкесі невриті дамыған жақта есту сезімталдығы жоғарылауы мүмкін (гиперакузия), қалыпты дыбыстар қаттырақ естіледі.
Бет жүйкесі невритінің диагностикасы Бет невритінің клиникалық көріністері айқын болғандықтан диагноз қою қиынға түспейді. Қосымша зерттеулер (магнитті-резонансты немесе бас миының компьютерлі томографиясы) табиғаты ісік немесе қабыну процессі болатын невриттерді анықтау үшін қолданылады. Электронейромиография және шақырылған бет жүйкесінің потенциалы патологиялық үрдістің орналасу орнын, жүйкенің зақымдалу дәрежесі мен ем барысында қалпына келу динамикасын анықтау үшін қолданылады.
Бет жүйкесі невритінің емі: Алғашқы уақытта ü глюкокортикоидтарды (преднизолон); ü ісінуге қарсы заттарды (фуросемид, триампур, глицерол); ü Тамыркеңейткіш препараттарды (никотин қышқылы, копламин, теоникол); ü В тобындағы витаминдер; ü Ауырсыну синдромын басу үшін анальгетиктер тағайындалады; ü Бірінші күндерден бастап контактсыз жылу түріндегі физиотерапияны (соллюкс). қолдануға болады.
Бет жүйкесі невритінің емі (жалғасы): 5 -6 -шы күннен бастап — УВЧ (8 -10 рет) және парафинді немесе озокеритті аппликациялардан контактты жылу. Зақымдалған бұлшықеттер үшін массаж және емдік шынықтыру аурудың екінші аптасынан бастайды. Өткізгіштікті жақсарту үшін екінші аптаның аяғынан бастап антихолинэстеразды препараттарды (прозерин, галантамин, нейромидин) және дибазолды тағайындайды. Ультрадыбыс және гидрокортизон фонофорезі қолданылады. Жүйкенің қалпына келуі баяу жүрсе жүйке тініндегі зат алмасу процесстерін жақсартатын препараттарды (неробол) тағайындайды. Жекелеген жағдайларда электростимуляцияны тағайындайды.
Бет жүйкесі невритінің емі (жалғасы): Алғашқы 2 -3 ай ішінде толық қалпына келмесе, лидаза мен биостимуляторларды (алоэ, ФИБС)тағайындайды. Контрактуралар дамыса, антихолинэстеразды препараттарды қабылдауды тоқтатып, мидокалм, тегретол тағайындалады. Өз—өзіне бет массажын жасау тиімді. Күніне 2 -3 рет айна алдында тұрып жасалады.
Бет жүйкесі невритінің хирургиялық емінің көрсеткіштері: Бет жүйкесінің туа пайда болған невриті; Жарақат нәтижесінде бет жүйкесінің толық жыртылуы; Консервативті емнің 8 -10 айдан кейін нәтижесі болмаған жағдайда.
Бет жүйкесі невритінің хирургиялық емі: Хирургиялық ем тек қана бір жыл уақытында нәтижелі болады, бір жылдан кейін жүйкеленусіз қалған бұлшықеттердің атрофиясы басталады. Бет нервісін аутотрансплантация операциясы жасалады. Трансплантат науқас аяғынан алынады. Ол арқылы сау жақтан бет жүйкесінің екі тармағын бұлшықеттерге әкеліп тігеді. Осылайша, жүйке импульсі беттің сау жүйкесінен бірдей екі жаққа да беріледі, нәтижесінде симметриялық қимылдарды қамтамасыз етеді. Операциядан кейін құлақ маңында шамалы тыртық қалады.
Скачать презентацию Қарағанды Мемлекеттік Медицина Университеті Хирургиялық стоматология кафедрасы Тақырыбы
5_kurs_2_kredit_Bet_nerv.pptx