ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ ІШКІ АУРУЛАР ПРОПЕДЕВТИКАСЫ КАФЕДРАСЫ СӨЖ ТАҚЫРЫБЫ: « ТЕРІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТУЫНДЫЛАРЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ» Орындаған: Сағынғали Ұ. Қ 3 -021 топ «Жалпы медицина » мамандығының студенті Тексерген: Тусупбекова К. Т Қарағанды 2014 жыл
ЖОСПАРЫ Кіріспе Дерматологиялық ауруы бар науқастарды зерттеу ерекшеліктері Негізгі бөлім Қарау кезінде теріні бағалау көрсеткіштері Терінің біріншілік морфологиялық элементтері Терінің екіншілік морфологиялық элементтері Тырнақ пен шашты қарау Тері мен оның туындыларын диагностикалауда арнайы әдіс түрлері Қорытынды Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ Тері – адам ағзасында үлкен рөл ойнайтын күрделі және маңызды болып табылатын және басқа мүшелермен физиологиялық түрде тығыз қатынаста болатын мүше деп аламыз. Адам огранизмінде болып жатқан әр түрлі патологиялық процестердің көрінісін тері арқылы білуге болады.
ДЕРМАТОЛОГИЯЛЫҚ АУРУЫ БАР НАУҚАСТАРДЫ ЗЕРТТЕУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ Дерматологиялық ауруы бар науқастарды қарау кезінде міндетті түрде тері жамылғысы мен шырышты қабаттарын қараймыз және табиғи жарық қалыпты түсіп тұрған кезде қарау керек. Тексеру кезінде дәрігер міндетті ережелерді қатал сақтауы керек.
ТЕРІНІ ҚАРАУ КЕЗІНДЕ БАҒАЛАНАТЫН КӨРСЕТКІШТЕР 1) 2) 3) 4) 5) 6) Тері түсі мен оның беткейінің бірқалыптылығы Ылғалдылығы Тері тазалығы (тері бетінде ешқандай бөртпелер мен басқа да өзгерістердің болмауы ) Терінің қан- тамыр жүйесінінің қалыпты жағдайы Тері жамылғысының бүтіндігі Тері туындыларының жалпы қалпы ( шаш пен тырнақ)
ТЕРІЛІК БӨРТПЕЛЕР Біріншілік 1. 2. Қалыпты теріде пайда болады Бөлінуі: Қуыссыз (дақ, папула, өрім) Қуысты серозды геморрагиялық немесе іріңді қосылыспен (көпіршік, іріңдік ) Екіншілік Біріншілік терілік бөртпенің асқынуы ретінде қаралады
ТЕРІДЕГІ БІРІНШІЛІК МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР Дақ – шектеулі аймақта тері түсінің өзгерісі , тері беткейіне шықпайды, қалыпты тері құрылымынан айырмашылығы жоқ.
ҚАБЫНУЛЫҚ ДАҚТАР Розеола – диаметрі нүктеден 5 мм- ге дейін баратын дақ. Жасушалық бөртпе түзуі мүмкін. Макула – диаметрі 6 -20 мм дақ. Ұсақ немесе ірі дақ аралшығын құрауы мүмкін. Эритема – диаметрі 20 -30 мм-ге және доан ірі болуы мүмкін. Қызарудың біркелкі таралған түрі. Қабынусыз дақ Пигментті дақ – терідегі пигменттің үлкеюі немесе кішіреюіне негізделген. ( пигментті невустар , хлоазма ) Геморрагиялық дақ – қан тамыр сағасыныан эритроцитттердің шығуымен негізделген дақ түрі ( нүктелік қанкетулер, пурпура, экхимоз)
ТЕРІДЕГІ БІРІНШІЛІК МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР Папула - шектеулі, тері бетіне сәл ғана шығып тұратын купол тәрізді қабыну процессі кезінде инфильтрат ретінде жиналған дерма мен эпидермисті қамтитын өзгеріс. Теріден шығу ұзындығы 23 мм –ден бірнеше сантиметрге дейін барады.
ТЕРІДЕГІ БІРІНШІЛІК МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР Төмпешік - диаметрі 5 -10 мм , шектеулі, тығыз, қуыссыз , тері беткейіне шығып тұратын элемент. Тері дермасында қабыну процесі нәтижесінде гранулема түрінде пайда болады.
ТЕРІДЕГІ ЕКІНШІЛІК МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР Қыртыс экссудатты көпіршіктердің, пустул сұйықтықтарының азаюы немесе құрғауы нәтижесінде түзіледі. Қыртыстар серозды (мөлдір немесе бұлдырлы), іріңді (сары), қандық (алқызыл) болуы мүмкін.
ТЕРІДЕГІ ЕКІНШІЛІК МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР Жара – терінің терең дефектісі, кейде терінің астында жатқан мүшеге дейін жететін, біріншілік морфологиялық өзгерістердің өршуі немесе лимфо- қанайналым бұзылысы нәтижесінде түзілетін элемен болып табылады.
ТЕРІДЕГІ ЕКІНШІЛІК МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР Тыртық – дөрекі талшықты дәнекер тінінен құралған теріде айқын дефект көрсететін процесс нәтижесі болып табылады. Жаңа пайда болған тыртықтар қызыл түсті болып, кейін ол бозғылттанады.
БӨРТПЕЛІК ЭЛЕМЕНТТЕРДІ СИПАТТАУ КЕЗІНДЕ МЫНА ЕРЕЖЕЛЕРДІ ҰСТАНУ КРЕК: 1)ПАЙДА БОЛУ УАҚЫТЫ 2) ОРНАЛАСҚАН ЖЕРІ 3) КӨЛЕМІ 4)ЭЛЕМЕНТ САНЫ 5) ФОРМАСЫ 6) ТҮСІ БӨРТПЕЛІК ЭЛЕМЕНТТЕР БАР ДЕНЕ БӨЛІГІН ТОЛЫҚ СИПАТТАЙДЫ, КӨБІНЕСЕ ОРНАЛАСҚАН ЖЕРІ (БАС, ИЫҚ, БҮГЕТІН ЖӘНЕ ЖАЗАТЫН ҚОЛ- АЯҚ БӨЛІКТЕРІ, ТЕРІНІҢ ҚАЛЫҚ ҚАБАТТАРЫ ЖӘНЕ Т. Б ), БӨРТПЕ ТҮРІ (ГИПЕРЕМИЯҚ НЕМЕСЕ ГИПЕРЕМИЯЛЫҚ ЕМЕС). САНЫНА БАЙЛАНЫСТЫ 1)БІРЕУ 2) ТОЛЫҚ ЕМЕС 3) БАРЛЫҚ АЙМАҚТЫ ҚАМТЫҒЫН ЭЛЕМЕН ӨЛШЕМІ ОНЫ САНТИМЕТР НЕМЕСЕ МИЛИМЕТРМЕН ӨЛШЕЙДІ ЭЛЕМЕНТ ФОРМАСЫ СОПАҚША, ДӨҢГЕЛЕКҒБЫТЬ ОКРУГЛОЙ, ОВАЛЬНОЙ, НЕПРАВИЛЬНОЙ, ЗВЕЗДЧАТОЙ И Т. Д. ТМЕЧАЮТ ЧЕТКОСТЬ ИЛИ РАЗМЫТОСТЬ КРАЕВ. СОБОЕ ВНИМАНИЕ О О УДЕЛЯЮТ ЦВЕТУ СЫПИ. ОСПАЛИТЕЛЬНАЯ СЫПЬ ИМЕЕТ КРАСНЫЙ ОТТЕНОК - ОТ БЛЕДНОВ РОЗОВОГО ДО СИНЮШНО-БАГРОВОГО. ЕМОРРАГИЧЕСКАЯ СЫПЬ МЕНЯЕТ ЦВЕТ В ПРОЦЕССЕ Г ЭВОЛЮЦИИ, СТАНОВЯСЬ ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНО СИНЕЙ, ФИОЛЕТОВОЙ, ПУРПУРНОЙ, ЖЕЛТОЙ. НЕОБХОДИМО ОТМЕТИТЬ ОСОБЕННОСТИ ВТОРИЧНЫХ ЭЛЕМЕНТОВ СЫПИ: ХАРАКТЕР И ЛОКАЛИЗАЦИЮ ШЕЛУШЕНИЯ, ВРЕМЯ ОТПАДЕНИЯ КОРОЧЕК И Т. Д.
• Размеры элементов могут быть различными и измеряться в стандартных единицах (миллиметрах, сантиметрах) или традиционно их сравнивают с размерами просяного зерна (milium), чечевицы или гороха (lenticula), монеты (nummus). • Границы элементов могут быть четкими и нечеткими. Например, четкие границы сыпи характерны для контактных дерматитов, псориаза, очагов склеродермии, а нечеткие - для хронических аллергодерматозов (атопический дерматит, экзема, контактноаллергические дерматиты).
• По конфигурации элементы бывают правильных и неправильных очертаний. Правильные очертания могут быть округлыми (псориаз), овальными (розовый лишай), полигональными или полициклическими (красный плоский лишай), мелкоили крупнофестончатыми. • Консистенцию элементов при пальпации описывают как мягкую (папилломы), тестоватую (липома), плотноватую (псориаз, красный плоский лишай), плотную (пруриго), деревянисто-плотную (элементы при гипертрофической форме плоского лишая). • Поверхность элементов может быть гладкой, блестящей, шероховатой, бугристой, покрытой чешуйками и т. д.
ДЛЯ ДИАГНОСТИКИ ВАЖНО ВЗАИМООТНОШЕНИЕ ЭЛЕМЕНТОВ МЕЖДУ СОБОЙ. • При фокусном расположении элементы изолированы друг от друга (при фурункулезе, контагиозном моллюске), а присливном - склонны к слиянию (псориаз). • Если сыпь по своей локализации напоминает круги, дуги, овалы и т. д. , то говорят о правильной группировке сыпи. • Экзантемный тип распространения характеризуется повсеместным, часто внезапным распространением сыпи по всему кожному покрову в виде мелких пятен или папул (при каплевидном псориазе, детских инфекциях). • Концентрические элементы в виде 2 колец или более (иногда), часто разного цвета, называют кокардной сыпью, характерной для многоформной экссудативной эритемы, микроспории, кольцевидной гранулемы.
ДЛЯ ДИАГНОСТИКИ ВАЖНО ВЗАИМООТНОШЕНИЕ ЭЛЕМЕНТОВ МЕЖДУ СОБОЙ. • Серпигинирующая (змеевидная) сыпь представлена дугообразными участками, распространяющими по периферии или в одну сторону (при крапивнице, серпигинозном бугорковом сифилиде). • Коримбиформное расположение сыпи описывают в тех случаях, когда вокруг более крупного элемента располагаются более мелкие (дочерние) элементы. • Линейное расположение сыпи часто повторяет направление сосудисто-нервного пучка и характерно для опоясывающего герпеса.
• ПРИ ОСМОТРЕ НОГТЕЙ (НА РУКАХ И НА НОГАХ) ОТМЕЧАЮТ СОХРАННОСТЬ, ЦВЕТ, ПРОЗРАЧНОСТЬ, ТОЛЩИНУ НОГТЕВОЙ ПЛАСТИНКИ, НАЛИЧИЕ ПОПЕРЕЧНЫХ И ПРОДОЛЬНЫХ БОРОЗД, СОСТОЯНИЕ НОГТЕВЫХ ВАЛИКОВ. ОРАЖЕНИЯ НОГТЕЙ РЕДКО П БЫВАЮТ ИЗОЛИРОВАННЫМИ, ЧАСТО СОЧЕТАЮТСЯ С КОЖНЫМИ ПРОЯВЛЕНИЯМИ (ПСОРИАЗ, БУЛЛЕЗНЫЙ ЭПИДЕРМОЛИЗ, КРАСНЫЙ ПЛОСКИЙ ЛИШАЙ). РИ ОПИСАНИИ ИЗМЕНЕНИЙ НОГТЕЙ ИСПОЛЬЗУЮТ СПЕЦИАЛЬНЫЕ ТЕРМИНЫ: П ОНИХОГРИФОЗ (УВЕЛИЧЕНИЕ, УТОЛЩЕНИЕ И ИСКРИВЛЕНИЕ НОГТЯ, НАПОМИНАЮЩЕГО КОГОТЬ ПТИЦЫ), ОНИХОРЕКСИС (ПОВЫШЕННАЯ ЛОМКОСТЬ), ОНИХОЛИЗИС (ОТСЛОЕНИЕ НОГТЕВОЙ ПЛАСТИНКИ ОТ НОГТЕВОГО ЛОЖА) И Т. Д. • ИССЛЕДОВАНИЕ ВОЛОС НАЧИНАЮТ С ОСМОТРА КОЖИ ВОЛОСИСТОЙ ЧАСТИ ГОЛОВЫ, СОСТОЯНИЯ ВОЛОС, ПРАВИЛЬНОСТИ ИХ РОСТА (НАЛИЧИЕ «ЧЕРНЫХ ТОЧЕК» ПРИ ТРИХОФИТИИ, «ПЕНЬКОВ» ПРИ МИКРОСПОРИИ, ВОЛОС РАЗЛИЧНОЙ ДЛИНЫ ПРИ ТРИХОТИЛЛОМАНИИ). КРЫТОЕ ВЫПАДЕНИЕ ВОЛОС ВЫЯВЛЯЮТ ПРИ ИХ ЛЕГКОМ С ПОТЯГИВАНИИ. ПРИ НЕОБХОДИМОСТИ ОСУЩЕСТВЛЯЮТ ЭПИЛЯЦИЮ ВОЛОС, ОСМОТР КОРНЕЙ ПОД МИКРОСКОПОМ (ДЛЯ ДИАГНОСТИКИ МИКОЗОВ, ОПРЕДЕЛЕНИЯ ТРИХОГРАММЫ ПРИ АЛОПЕЦИИ). РИ НЕКОТОРЫХ ДЕРМАТОЗАХ ОБРАЩАЮТ ВНИМАНИЕ П НА ПУШКОВЫЕ ВОЛОСЫ ГЛАДКОЙ КОЖИ: НАРУШАЕТСЯ РОСТ ВОЛОС ПРИ УНИВЕРСАЛЬНОЙ АЛОПЕЦИИ, СКЛЕРОДЕРМИИ, КРАСНОЙ ВОЛЧАНКЕ.
Не все детали высыпных элементов удается различить при визуальном осмотре в обычных условиях. Для более детального обследования дерматологического больного необходимо применение специальных диагностических приемов и методик (табл. 2 -1).
• ДЕРМОСКОПИЯ - ОСМОТР С ПОМОЩЬЮ УВЕЛИЧИТЕЛЬНОГО СТЕКЛА (ЛУПЫ ИЛИ ДЕРМАТОСКОПА) - НЕОБХОДИМА ДЛЯ ОБНАРУЖЕНИЯ ЧЕСОТОЧНЫХ ХОДОВ ПРИ ЧЕСОТКЕ, ИССЛЕДОВАНИИ НЕВУСОВ. • ТРАНСИЛЛЮМИНАЦИЯ - ОСМОТР В ЗАТЕМНЕННОМ ПОМЕЩЕНИИ ПОД КОСЫМИ ЛУЧАМИ СВЕТА - ДЛЯ ОПРЕДЕЛЕНИЯ КОЖНОГО РЕЛЬЕФА, ПРИДАТКОВ КОЖИ. • ЛЮМИНЕСЦЕНЦИЯ - ИССЛЕДОВАНИЕ КОЖИ И ВОЛОС С ПОМОЩЬЮ ЛАМПЫ УДА В ПРИ МИКОЗАХ, ВИТИЛИГО. • ДИАСКОПИЯ - ИССЛЕДОВАНИЕ ЭЛЕМЕНТОВ С ПОМОЩЬЮ СТЕКЛА, НАДАВЛИВАНИЕ КОТОРОГО НА КОЖУ СПОСОБСТВУЕТ ИСЧЕЗНОВЕНИЮ ГИПЕРЕМИИ И ОПРЕДЕЛЕНИЮ ИСТИННОГО ОТТЕНКА КОЖИ (ПОЗВОЛЯЕТ ВЫЯВИТЬ ГЕМОРРАГИЧЕСКИЕ, СОСУДИСТЫЕ, ПИГМЕНТНЫЕ ПЯТНА НА ГИПЕРЕМИРОВАННОМ ФОНЕ; ФЕНОМЕН «ЯБЛОЧНОГО ЖЕЛЕ» - ПРИ ТУБЕРКУЛЕЗНОЙ ВОЛЧАНКЕ И Т. Д. ). • ГРАТТАЖ (ПОСКАБЛИВАНИЕ) ВЫЯВЛЯЕТ СКРЫТОЕ ШЕЛУШЕНИЕ ПРИ ПСОРИАЗЕ, СЕРОЗНЫЕ КОЛОДЦЫ ПРИ ЭКЗЕМЕ, ОТЕК И НАБУХАНИЕ ПИГМЕНТНЫХ ПЯТЕН ПРИ МАСТОЦИТОЗЕ (СИМПТОМ АРЬЕ-УННЫ). Д
СПИСОК ИСПОЛЬЗОВАННОЙ ЛИТЕРАТУРЫ 1. Ивашкин В. Т. , Шептулин А. А. «Пропедевтика внутренних болезней» . – Москва. – МЕДпрессс-информ. - 2003 2. Жмуров В. А. , Малишевский «Пропедевтика внутренних болезней» . – Москва. – Мед. книга. – 2001 3. Шамов И. А. «Пропедевтика внутренних болезней» . – Москва – ФГОУ «ВУНМЦ Росздрав» - 2005
Скачать презентацию ҚАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ ІШКІ АУРУЛАР ПРОПЕДЕВТИКАСЫ
Dzhakisheva_R_T_3-052_gruppa.pptx