ҚАЛЫПТЫ ФИЗИОЛОГИЯ Дәріс 18 БӨЛІП ШЫҒАРУ ФИЗИОЛОГИЯСЫ

Зарегистрируйтесь, чтобы просмотреть полный документ!

РЕГИСТРАЦИЯ

ҚАЛЫПТЫ ФИЗИОЛОГИЯ Дәріс № 18 БӨЛІП ШЫҒАРУ ФИЗИОЛОГИЯСЫ Доцент Сайдахметова А. С.

Мақсат: Бөліп шығару жүйесінің негізгі ерекшеліктерімен танысасыздар.

Жоспар: 1. Бөліп шығару мүшелері, олардың ішкі орта тұрақтылығын ұстап тұрудағы маңызы 2. Бүйректердің гомеостазды ұстап тұрудағы маңызы 3. Нефрон, түрлері, функциялары 4. Зәр түзілуі механизмі, оның көлемі және құрамы 5. Бүйректер қызметінің реттелуі

n. Бөліп шығару процестері ағзадағы зат алмасуының соңғы бөлігі болып табылады, оның нәтижесінде ағзада енді жарамсыз деп табылған алмасу өнімдері шығарылып тасталады. Бұл қосылыстардың шығарылуы ағза мен қоршаған орта арасындағы зат алмасуының соңғы сатысы болып саналады.

Бұйректердің функциясы n n n n Олар қоршаған ортадан түскен бөгде және улы заттарды зат алмасуының өнімдерін қоршаған ортаға шығарып отырады. Ағзаның сулы тепе-теңдігін реттеуге ат салысады. Ағзаның ішкі ортасының қышқылды-сілтілі теңдігі бір деңгейде ұстап тұрұға қатысады. Na, K+, CI- , P 2+ және олардың тұрақтылығын сақтауды реттейді. Артериалды қысым деңгейіне әсер ететін физиологиялық әрекетшіл зат ренин синтезге қатысады. Сол арқылы бүйректерді ішкі секреция мүшесіне жатқызуға болады. Бүйректер қандағы әртүрлі органикалық заттар, мысалы глюкоза, амин қышқылдары және т. б. деңгейін реттейді. Бүйректердің ең негізгі атқаратын қызметі – зәр тұзу.

n Әрбір нефрон қос қабатты тостағанша пішінді капсуладан тұрады – Шумлянский-Боумен капсуласы. Оның ішінде капиллярлар шумағы – Мальпиги шумағы орналасады. Капсуланың екі қабырғалары арасында кеңістік бар, одан түтікшелер басталады. Шумлянский-Боумен капсуласын қос- ішкі және сыртқы қабаттар құрайды.

Капсуладан зәр түтіктері басталады; олар 3 түрлі: проксималды немесе бірінші ретті иірімделген түтіктер. n. Генле ілмешегі және дисталды немесе екінші ретті иірімделген түтіктер. Генле ілмешегі төмен және жоғары бағытталған бөліктерден түрады. n

КАПСУЛАДАҒЫ ҚАННЫҢ СҮЗІЛУІ

nҚыртысты және суперорциалды нефрондармен қатар, бүйректе орналасу мен қанмен қамтамасыз етуіне байланысты өзгеше – юкстамедулярлы нефрондар да бар.

Юкстамедуллярлы нефрондар сипаты n Негізінен толығымен бүйректің милы қабатында орналасады. n Олардың шумақтары қыртысты және милы қабаттар арасында орналасады. n Генде ілмешегі бүйрек түбекшесі шекарасында жайғасады. n Қанды әкелетін және әкететін тамырлар диаметрді бірдей. n Қанды капсуладан алып кететін тамыр екінші дүркін түтікшелер айналасында капиллярлық тор құрамайды, кішкене жүріп өткен соң веналық