Қ. И. Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті Тiршiлiк қауiпсiздiгi және қоршаған ортаны қорғау кафедрасы Химиялық қауіпті нысан Қабылдаған: Юсупова Б. Р. Орындаған: Бердали М. Тобы: ИСи. С-14 -1 К
Химиялық қаупті нысанындағы ТЖ ерекшеліктері • химиялық барлау жүргізу; • химиялық зақымдану қаупі туралы халықты хабардар ету мен байланыс қызметімен бірге ұйымдастыру; • СДЯВ өндіретін, сақтайтын немесе қайта өңдейтін нысандардағы апаттарда күші қатты улы заттардың әсерінен, сонымен бірге оларды соғыс және бейбіт уақытта тасымалдауда болатын шығындарды азайту жөніндегі іс-шараларды әзірлеу мен орындауды қамтамасыз ету; • Төтенше жағдайлар аймақтарында, зақымдану ошақтарында болатын мүмкін химиялық зақымдану жағдайын болжау мен жағдайға баға беру; • күші қатты улы заттарды тасымалдау салдарын жоюды ұйымдастыру;
Химиялық қауіп • І. Химиялық заттардың жіктелуі: 1. Кейбір заттардың рөліне қарай (хлорофос, мышьяк, дихлорэтан, т. б) 2. Заттың топтарына қарай (барбитураттар, қышқылдар, сілтілер) 3. Арналуына қарай заттарды біріктіретін класс бойынша (улы химикаттар, дәрілік өсімдіктер, т. б) 4. Шығу тегіне қарай (өсімдік текті, жануар текті, синтетикалық улар. )
Химиялық қауіп • Ағзаға түсу жолдарына қарай жіктеу: 1. Ингаляциялы (таралу жолдары арқылы) 2. Пероральді (ауыз қуысы арқылы) 3. Перкутанды (тері арқылы) 4. Инъекциялы (парентеральді енгізгенде) • Уланудың пайда болу мерзімі, химиялық заттың дозасы, ағза сезімталдығына қарай: 1. Жіті (химиялық зат бір-бірнеше сағатта әсер берсе) 2. Созылмалы (ұзақ уақыт бойы химиялық заттың шамалы дозасы әсер етсе)
Зақымдаушы факторлар • Зарин- түссіз не сарғыш зат. Иісі жоқ, қыста қатпайды. Қай қатынаста болсын сумен, органикалық еріткіштермен араласады, майларда жақсы ериді. Ви – икс (VX) –ұшпалы емес, түссіз сұйық, иісі жоқ, қыста қатпайды. Суда біршама, ал органикалық еріткіштер мен майда жақсы ериді. Ашық су қоймаларын өте ұзақ мерзім- 6 айға децін зақымдайды. Негізгі ұрыстық күйі ұсақ дисперсті аэрозрль. Олар бу тәрізді және тамшы – сұйық күйде болуы мүмкін, ағзаға тыныс органдары, тері, асқазан – ішек жолы арқылы тамақпен және сумен бірге түседі, жүйке жүйесін зақымдайды. Жеткізу құралдары: артиллерия, ракеталар және тактикалық авиация. Иприт – аздап сарғыш не қара – қоңыр, сарымсақ, не қыша иісі шығып тұратын, органикалық еріткіштерде жақсы, суда нашар еритін сұйық. Иприт төңіректі жазда 2 тәулікке дейін, қыста 2 – 3 апта зақымдай алады. Иприттің тән ерекшелігі білдірмей әрекет ететін кезеңі болады
Улағыш заттар Фосген Зоман Ви-икс
УЗ
Улы заттар • Қатты әсер ететін улы заттарды (ҚӘУЗ) атап өтсек, бұлар: хлор, аммиак (МН 3), күкіртті сутегі (H 28), фосген (COCL 2), күкіртті ангридриды (8 O 2), бензол (C 6 H 6), акрилонитрил (CH 2=CH-CM), метиламиндер (CH 3 KH 2), (CH 3)2 KH т. б. ), көгерткіш қышқылы (HCM), тұз қышқылы (HCL), бром сутегі, фтор, фтор сутегі, азот қышқылы (HMO 3), күкірт қышқылы (H 28 O 4).
Газбен улану • Белгілері: басы ауырады, "шеке солқылдайды", "құлақта шуыл", жалпы әлсіздік, бас айналуы, Иісті газбен улану адамның жүректің қатты соғуы, құсықтың терминалды (қиын) келуі, лоқсу. жағдайларының бірі болып Қатты уланған кезде: ұйқы келеді, көп жағдайда өлімге басады, төңірегіндегілерге селқос, немқұрайды, ал ауыр әкеліп соқтырады. Әдетте, жағдайда - мазасызданады, ауылды жерлерде пеш жылыту қозғалысы ретсіз, тыныс алуы жүйесі жұмысының ақаулығы, бұзылады, қарашығы ұлғаяды. адамның өрт ошағында қалып • Есіңде болсын! Шапшаң зардап қоюы, двигателі қосылып тұрған шегушілерді газ тараған аймақтан алып шық, тыныс жабық автомобильде қалуына кедергі болатын жағдайларында туындайды. Ерте киімдерден босат, таза ауаның кезден-ақ көміртек тотығымен келуін қамтамасыз ет. Хлормен улануды халық арасында иіс тию және аммиакпен уланған кезде: - көзді және теріні ауруды деп атаған, сол себепті бұл сезінгені тоқтағанға дейін газдың тұрмыстық атауы – иісті сумен шай. газ болып тараған. •
Газбен улану • Қарапайым кеңестер: Тыйым салынады: • • • газ ағып тұрған кезде газ аспаптарын пайдалануға; газ арматуралары бөлшектерін ұшқын шығаратын аспаптардың көмегімен жалғауға; ашық жалын көздерінің көмегімен саңылаусыз жалғауды тексеруге (соның ішінде сіріңке, оттық, шам); толған газ баллондарымен жөндеу жүргізуге. Ақауы бар газ аспаптарын пайдалануға және жиһаздар мен басқа да жанатын заттарды, материалдарды тұрмыстық газ аспаптарынан көлденең бойынша 0, 2 м кем емес, биіктігі бойынша (көрсетілген заттар тұрмыстық газ аспабының үсітнде ілініп тұрса) 0, 7 м кем емес арақашықтықта орналастыру қажет. Бөлмеде газдың иісін сезсеңіз, тез арада оның плитаға берілуін тоқтатыңыз. Бұл жағдайда жиналған газдың тұтануына және жарылуына жалын мүмкіндік бермес үшін темекі шекпеңіз, жарықты және электр аспаптарын жақпаңыз, Барлық терезелер мен есіктерді ашып, тек қана газы бар бөлмені емес, бүкіл пәтерді (үйді) желдетіңіз. Бөлмеден газдың иісі кеткенше кірмеңіз.
Зиянды заттарға қарсы күрес
: • Зиянды заттардың ағзаға әсер ету сипаты бойынша жіктелуі: 1. Жалпы улы әсерлі (тұтас ағзаны немесе жеке жүйені уландыру) 2. Тітіркендіргіш (тыныс алу жолы, көздің кілегейлі қабықшасын, тері жабынын) 3. Сенсибилиздеуші (күшеіткіш) (аллерген ретінде әсер ететін) 4. Мутагенді ( генетикалық кодты бұзатын, тұқым қуалау ақпаратын өзгентетін) 5. Концерогенді (қатерлі ісіктерді тудыратын) 6. Репрадуктивті функцияға әсер етуші 7. Адам әсерін үйреніп кететін зиянды заттар, бейімделу тудырғыш зиянды заттар.
Қоршаған ортаға химиялық заттар шыққан кездегі халықтың іс-әрекеті • Уланумен күрес: 1. Асқазанды шаю- ағзадан шығару 2. Уға қарсы дәрілік зат беру (противоядие) 3. Ішті айдатқыш препарат беру 4. Активтелген көміртегі беру, карболен беру. 5. Спецификалық терапия (улы заттың түрлерін тоқтату, улы әсерін азайту) 6. Симптоматикалық терапия (ағзаның зақымдалу функциясын қорғау, сақтау.
Улағыш заттар • Химияляқ қару. Бұл улағыш заттар мен оларды қолдану құралдары. Улағыш заттар деп ұрыстық қолдануда адам күшін жаппай шығынға ұшыратуға арналған токсинді химиялық қосындыларды айтады. Адам организміне әсерінің сипатына қарай УЗ былай сараланады: 1) жүйке жансыздандыратын; 2) теріні іріңдеткіш; 3) жалпы улы әсерлі; 4) психохимиялық; 5) тітіркендіргіш; Зақымдаушы әрекетінің басталуының жылдамдығына қарай УЗ өлтіретін, саптан шығаратын және қысқа уақытқа шығаратын УЗ болып бөлінеді. Ұрыстық қолдану сәтінде УЗ бу тәрізді (газ), аэрозольдық (түтін, тұман, сіркіреу) не сұйық-тамшы күйінде болуы мүмкін. Олар адамдарды тыныс органдары, кілегей қабықтар және тері қабаттары арқылы, ал зақымдалған өнімдер мен суды тұтынғанда асқазан – ішек жолы арқылы зақымдайды.
Скачать презентацию Қ И Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті
химиялык кауипти нысан.pptx