Ενότητα 1. 1. Τα Στελέχη Εκπαίδευσης ως Εμψυχωτές και Διαμεσολαβητές της Γνώσης
Η ενότητα με μια ματιά… n n n Ρόλοι των στελεχών εκπαίδευσης. Προγράμματα επιμόρφωσης και επιμορφούμενοι. Το στέλεχος εκπαίδευσης ως Εμψυχωτής. Το στέλεχος εκπαίδευσης ως Διαμεσολαβητής της Γνώσης. Μεθοδολογία και τεχνικές. Σύνδεση της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών με το διδακτικό τους έργο.
Στόχος της ενότητας είναι… n n Η περιγραφή του ρόλου των στελεχών εκπαίδευσης. Η ανάδειξη του θέματος της εκπαίδευσης ενηλίκων και ιδιαίτερα την περίπτωση των εκπαιδευτικών. Η ενημέρωση των στελεχών εκπαίδευσης σχετικά με τους ρόλους που καλούνται να αναλάβουν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Η αναφορά ενδεικτικών συμπεριφορών, οι οποίες θα τους βοηθήσουν να είναι αποτελεσματικοί στο έργο τους.
Προσδοκώμενα αποτελέσματα n n n να περιγράψουν τις αρχές και τα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης ενηλίκων και της διά βίου μάθησης, να γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά των ενήλικων εκπαιδευμένων, να συνειδητοποιήσουν τους ρόλους που θα κληθούν να αναλάβουν, να λειτουργήσουν ως φορείς αλλαγής, να επιλέγουν τις κατάλληλες τεχνικές για την επιτυχημένη διαμεσολάβηση της γνώσης, να βρίσκουν τρόπους, ώστε να εξασφαλίζουν τη μεταφορά της μάθησης από την επιμόρφωση στην αίθουσα διδασκαλίας.
Έννοιες – Κλειδιά n n n n Στέλεχος Εκπαίδευσης Εμψυχωτής ενηλίκων Διαμεσολαβητής γνώσης Δια βίου μάθηση Εκπαίδευση ενηλίκων Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων Μεταφορά μάθησης
Ποιοι οι βασικοί ρόλοι των στελεχών εκπαίδευσης; n Το έργο του εμψυχωτή και διαμεσολαβητή της γνώσης προσανατολίζεται στην αλληλεπιδραστική επαφή και εκπαίδευση, γεγονός που σημαίνει ότι το στέλεχος εκπαίδευσης θα πρέπει να μπορεί να παίζει διάφορους ρόλους ανάλογα με την περίσταση και να είναι εξοικειωμένος με πολλές μεθόδους και στρατηγικές.
Ερώτηση… n Ποια τα χαρακτηριστικά των αποτελεσματικών εκπαιδευτών;
Χαρακτηριστικά αποτελεσματικών εκπαιδευτών κατά Pratt; 1. να αναπτύσσουν ισότιμες συναδελφικές σχέσεις, 2. να αναλαμβάνουν την ευθύνη γι’ αυτά που διδάσκουν, 3. να αναγνωρίζουν την μάθηση που έχει επιτευχθεί και να εντοπίζουν τις ανάγκες για περαιτέρω μάθηση, 4. να αποσαφηνίζουν τους ρόλους και τις ευθύνες του κάθε ρόλου, 5. να μην ξεπερνούν τα συμφωνημένα ή θεσμοθετημένα όρια κατά την
Ποιοι οι ρόλοι των εκπαιδευτών κατά Rogers; 1. 2. 3. 4. αρχηγός της ομάδας, με στόχο να κρατήσει την ομάδα ενωμένη και να διατηρήσει ένα σταθερό ρυθμό λειτουργίας της, εκπαιδευτής, ως φορέα της αλλαγής, μέλος της ομάδας, που υπόκειται στις πιέσεις που αυτή ασκεί, «κοινό» , που παραμένει εκτός της ομάδας ως άτομο ενώπιον του οποίου τα μέλη της θα επιδείξουν αυτά που μόλις έμαθαν, επιδιώκοντας την αναγνώριση και την ενίσχυση.
Πώς τα στελέχη εκπαίδευσης μπορούν να βοηθήσουν τους νέους εκπαιδευτικούς; Κατά την αλληλεπίδραση μεταξύ στελεχών και νέων εκπαιδευτικών, τα στελέχη εκπαίδευσης μπορεί να αναλάβουν τρεις ρόλους: 1. του μέντορα-καθοδηγητή (σύντομο ρόλο). 2. του εκπαιδευτικού «συντρόφου» (αμφίδρομη σχέση) (μακροβιότερος ρόλος). 3. του παράγοντα αλλαγής (μακρόχρονη σχέση) n
Ποιοι οι ρόλοι εκπαιδευτών κατά Keanan & Braxton-Brown Οι κυριότεροι ρόλοι που θα κληθεί να αναλάβει ο εκπαιδευτής ενηλίκων είναι: 1. του εκπαιδευτή, 2. του ειδήμονα, 3. του κριτή και 4. του συμβούλου. § Όσον αφορά στο συνδυασμό των ρόλων, μια ιδιότητα που εκτιμάται ιδιαίτερα σε κάθε εκπαιδευτή είναι αυτή της αυθεντικότητας. n
Δραστηριότητα 1 Χωριστείτε σε μικρές ομάδες. n Φανταστείτε ότι πρόκειται να διδάξετε σε κάποιο επιμορφωτικό ή ενημερωτικό πρόγραμμα. n Αφού προσδιορίσετε το αντικείμενο του προγράμματος και την εμπειρία των εκπαιδευομένων, αποφασίστε πώς θα προσεγγίσετε τα παρακάτω θέματα: 1. Πώς φαντάζεστε τη σχέση σας με τους εκπαιδευόμενους; Θα έχετε εσείς τον έλεγχο της διαδικασίας; Θα αποφασίσετε για το περιεχόμενο, τη θεματική αλληλουχία και τη διάρκεια του προγράμματος μονόπλευρα ή σε συνεργασία με τους εκπαιδευόμενους; 2. Με ποιους τρόπους θα οδηγήσει το πρόγραμμα στην προσωπική ανάπτυξη και ενίσχυση των εκπαιδευομένων; 3. Τι εμπειρίες ή ειδικές γνώσεις μπορούν να συνεισφέρουν οι συμμετέχοντες; Θα βρείτε τρόπους να τους επιτρέψετε και να τους ενθαρρύνετε να συμβάλουν δημιουργικά στο πρόγραμμα; 4. Πόσες πιθανότητες υπάρχουν να χαρακτηριστεί το πρόγραμμα επιτυχημένο όσον αφορά στη δομή του, τις διαδικασίες, τη διαμεσολάβηση γνώσεων, την καλλιέργεια ομαδικού πνεύματος και τη στήριξη από τα θεσμικά όργανα (το σχολείο, το Γραφείο Εκπαίδευσης, το Σύλλογο Γονέων, το Υπουργείο Παιδείας κ. λπ. ); § Συζητήστε τις σκέψεις σας με τα άλλα μέλη της ομάδας σας και καταγράψτε τα σημαντικότερα στοιχεία. Μοιραστείτε τις σκέψεις σας με τις υπόλοιπες ομάδες. n
Δραστηριότητα 2 n n n Χωριστείτε σε μικρές ομάδες. Φανταστείτε ότι πρόκειται να διδάξετε σε κάποιο επιμορφωτικό ή ενημερωτικό πρόγραμμα. Κάποιες ομάδες να εντοπίσουν τις διαφορές μεταξύ των επιμορφούμενων. Κάποιες ομάδες να εντοπίσουν τις ομοιότητες. Συγκρίνετε σε ένα πίνακα με δυο στήλες. Τι παρατηρείτε;
Διαφορές επιμορφούμενων n n n n η ηλικία, το φύλο, η προηγούμενη εμπειρία, οι προϋπάρχουσες γνώσεις, τα κίνητρα, οι στόχοι, οι ατομικές ανάγκες και διαφορές.
Κοινά χαρακτηριστικά επιμορφούμενων κατά Rogers 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. οι συμμετέχοντες είναι εξ ορισμού ενήλικοι, βρίσκονται σε εξελισσόμενη διαδικασία ανάπτυξης και όχι στο ξεκίνημα της διεργασίας, μεταφέρουν ένα σύνολο εμπειριών και αξιών, έρχονται στην επιμόρφωση με δεδομένες προθέσεις, έχουν συγκεκριμένες προσδοκίες, έχουν ανταγωνιστικά ενδιαφέροντα, έχουν διαμορφώσει ήδη τα δικά τους μοντέλα μάθησης.
Δραστηριότητα 3 n n n Χωριστείτε σε μικρές ομάδες. Καταγράψτε τις επιθυμίες και τις προσδοκίες σας από το πρόγραμμα εκπαίδευσης. Καταγράψτε τι δεν επιθυμείτε από το πρόγραμμα εκπαίδευσης. Συζητήστε τις σκέψεις σας με τα άλλα μέλη της ομάδας σας και καταγράψτε τα σημαντικότερα στοιχεία. Μοιραστείτε τις σκέψεις σας με τις υπόλοιπες ομάδες.
Τι επιθυμούν οι επιμορφούμενοι κατά Knowles; n n n ευκαιρίες για προσωπική συμβολή, συμμετοχή στις αποφάσεις για το περιεχόμενο και το σχεδιασμό του προγράμματος, ομαδικές εργασίες, βιωματική μάθηση, σεβασμό στις ικανότητές τους, δυνατότητα για κριτικό αναστοχασμό, πρακτικές εφαρμογές, ανατροφοδότηση - και από τις δύο πλευρές, καθοδήγηση για περαιτέρω αναζήτηση πληροφοριών από πηγές, δημοκρατικό περιβάλλον, εκπαιδευτή – καθοδηγητή, όχι εκπαιδευτή – αυθεντία, χρήση τεχνολογικών μέσων, αλλά μόνον εφόσον αυτά συμβάλλουν ουσιαστικά.
Τι δεν επιθυμούν οι επιμορφούμενοι κατά Knowles; n n n n διαλέξεις, παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας, άνιση συμμετοχή των μελών, κακή οργάνωση του υλικού, κακή διαχείριση χρόνου, δικαιολογίες, απολογία, αδιάκοπη και περιττή χρήση τεχνολογικών εποπτικών μέσων.
Το στέλεχος εκπαίδευσης ως Εμψυχωτής n n Το στέλεχος εκπαίδευσης, ως εμψυχωτής και διαμεσολαβητής γνώσης, ενεργεί ως καταλύτης, όταν συνειδητά δημιουργεί τις συνθήκες εκείνες που θα επιφέρουν αλλαγές στους εκπαιδευόμενους και στις εκπαιδευτικές καταστάσεις (Brookfield, 1990). Πρώτα απ’ όλα θα πρέπει να φροντίσει ο ίδιος να «επανεκπαιδεύσει την καρδιά του» για να εμπλακεί με κέφι στην «αναζήτηση της αλήθειας παρέα με φίλους» (Palmer, 1980, σ. 90).
Ποια τα βασικά χαρακτηριστικά του εμψυχωτή κατά Tough; 1. είναι φιλικός, αποδέχεται τους εκπαιδευόμενους και νοιάζεται γι’ αυτούς, 2. εμπιστεύεται την ικανότητα των εκπαιδευομένων για οργάνωση και σχεδιασμό και δεν προσπαθεί να τους παρακάμψει, 3. θεωρεί τον εαυτό του ως συμμετέχοντα σε ένα διάλογο μεταξύ ίσων, 4. είναι ανοιχτός στην αλλαγή και στις νέες εμπειρίες και αναζητεί να μάθει και ο ίδιος από τους εκπαιδευόμενους και τις εμπειρίες τους.
Δραστηριότητα 4 Σκεφτείτε τις παρακάτω ερωτήσεις. n Καταγράψτε τις σκέψεις σας και μοιραστείτε όσες από αυτές θέλετε με τους συναδέλφους σας. n Συζητήστε τες και παρουσιάστε τους προβληματισμούς σας στα υπόλοιπα μέλη. 1. Τι συνιστά μια αποτελεσματική διδασκαλία και συγκεκριμένα, τι σημαίνει να εμψυχώνω τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς; 2. Γιατί να οργανώσω ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης ή ενημέρωσης; Ποιος είναι ο στόχος του και ποια η αξία του; 3. Ο τρόπος που μαθαίνω και αλλάζω εγώ σχετίζεται καθόλου με τον τρόπο που προσεγγίζω τους συναδέλφους που επιμορφώνω / ενημερώνω; 4. Πώς μπορώ να βελτιώσω τις ικανότητές μου ως εμψυχωτή των εκπαιδευτικών στις περιφέρειες της αρμοδιότητάς μου; n
Τι άλλα χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ο εμψυχωτής; n n n n Σαφή αίσθηση της ταυτότητάς του. Ακεραιότητα χαρακτήρα. Εκλεπτυσμένο συναίσθημα. Πνευματική αναζήτηση. Γνήσιο σεβασμό για τους εκπαιδευόμενούς του. Ικανότητα να ακούει. Ικανότητα να υποβάλλει τις σωστές ερωτήσεις και να ακούει τις απαντήσεις. Προθυμία να προσκαλεί το κοινό του σε ανοιχτό διάλογο.
Τι άλλα χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ο εμψυχωτής; n n Το στέλεχος εκπαίδευσης δε θα πρέπει απλά να προσπαθεί να καλλιεργήσει συγκεκριμένες πεποιθήσεις, αλλά να διευκολύνει τη διαμόρφωση αντιλήψεων προκαλώντας τη χρήση της ελεύθερης κριτικής σκέψης του εκπαιδευόμενου. Η διδασκαλία του θα πρέπει να παρέχει λογικές εξηγήσεις και ευκαιρίες για κριτικό διάλογο, καθώς και να δέχεται τα ριζοσπαστικά ερωτήματα και να παρέχει ειλικρινείς απαντήσεις (Sheffler, 1965). Ο Parker J. Palmer (1998) υποστηρίζει ότι η αυτογνωσία αποτελεί το θεμέλιο λίθο της δέσμευσης, της αγάπης και της διδακτικής ικανότητας. Ο εκπαιδευτής δεν πρέπει απλώς να έχει επάρκεια στο διδακτικό του αντικείμενο και στις τεχνικές διδασκαλίας.
Το στέλεχος εκπαίδευσης ως Διαμεσολαβητής της γνώσης Ο Knowles (1968) αναφέρθηκε σε τέσσερις τομείς, στους οποίους διαφοροποιείται η εκπαίδευση ενηλίκων από την εκπαίδευση παιδιών: 1. αλλαγές στην αυτοαντίληψη. Καθώς το άτομο ενηλικιώνεται, μεταβαίνει από την απόλυτη εξάρτηση στην αυτοκαθοδήγηση, 2. ο ρόλος της εμπειρίας: οι ενήλικες κουβαλούν μαζί τους μια πληθώρα εμπειριών, με τις οποίες ταυτίζονται, 3. ετοιμότητα για μάθηση, 4. προσανατολισμός στη μάθηση.
Πριν τη πρώτη συνάντηση… n n Τις περισσότερες φορές το στέλεχος εκπαίδευσης που αναλαμβάνει το ρόλο του εκπαιδευτή δε γνωρίζει τους εκπαιδευόμενους εκπαιδευτικούς πριν τους συναντήσει. Ένα χρήσιμο πρώτο βήμα θα ήταν να συγκεντρώσει γραπτώς πληροφορίες για το κοινό του. Αν δεν είναι δυνατό αυτό, θα πρέπει μετά από τις πρώτες μία-δύο συναντήσεις να μπορεί να απαντήσει στην ερώτηση: Ποιοι είναι οι εκπαιδευόμενοι;
Πριν την έναρξη του προγράμματος… 1. 2. 3. 4. Το στέλεχος εκπαίδευσης πρέπει να λάβει υπόψη του ορισμένους παράγοντες που θα τον διευκολύνουν στη λήψη των σωστών αποφάσεων σε σχέση με το πρόγραμμα, όπως οι παρακάτω: Κίνητρα: Γιατί θα το παρακολουθήσουν οι εκπαιδευτικοί; Ικανότητες: Τι ικανότητες διαθέτουν ήδη και σε ποια έκταση; Προηγούμενη εμπειρία: Είναι νεοδιόριστοι, λίγο ή περισσότερο έμπειροι, στο τέλος της καριέρας τους; Υποστήριξη: Πόση και τι είδους υποστήριξη θα χρειαστούν;
Δραστηριότητα 5 Με βάση τις δικές σας μαθησιακές εμπειρίες, είτε ως παιδί είτε ως ενήλικος, απαντήστε τις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Με ποιο τρόπο μου άρεσε να μαθαίνω; 2. Ποιο είδος διδασκαλίας με συνάρπαζε; Ποιο με απωθούσε; 3. Ποιες μαθησιακές δραστηριότητες απολάμβανα; 4. Θα ταίριαζε να εφαρμόσω παρόμοιες τεχνικές στην παρούσα κατάσταση; 5. Τι θα έπρεπε να αποφύγω οπωσδήποτε δεδομένου ότι οι επιμορφούμενοι είναι ενήλικοι; n Δημιουργήστε μικρές ομάδες και συζητήστε τις απόψεις σας με τους συναδέλφους σας. n
Ποιες οι βασικές κατηγορίες των εκπαιδευτικών τεχνικών; Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση ενηλίκων διαιρούνται σε τρεις γενικές κατηγορίες: 1. δασκαλοκεντρικές, 2. αλληλεπιδραστικές και 3. ανεξάρτητες τεχνικές (Κόκκος, 2007α).
Δασκαλοκεντρικές τεχνικές Διάλεξη. Πότε χρησιμοποιείται; n όταν το αντικείμενο διδασκαλίας περιέχει πολλές πληροφορίες, n όταν η ομάδα των εκπαιδευομένων είναι πολύ μεγάλη. Ερωτήσεις. n Οι ερωτήσεις αυξάνουν τη συμμετοχή των εκπαιδευόμενων. n Χρησιμοποιούνται συνήθως για να ελεγχθεί η κατανόηση, να παρακινηθεί η κριτική σκέψη και η δημιουργικότητα, να συναχθούν συμπεράσματα, να βελτιωθεί η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων ή να ενεργοποιηθεί η ερευνητική δραστηριότητα. n
Αλληλεπιδραστικές τεχνικές n Συζήτηση. n n n καταιγισμός ιδεών, καθοδηγούμενη συζήτηση, συζήτηση τύπου «πάνελ» , αντιπαράθεση, ομόκεντρους κύκλους. Μελέτη περίπτωσης. Εργασία σε ομάδες. Προγραμματισμένη πρακτική εξάσκηση. Συνεργατική μάθηση. Παιχνίδι ρόλων. Προσομοιώσεις και παιχνίδια.
Ανεξάρτητες τεχνικές n n Οι ανεξάρτητες τεχνικές χρησιμοποιούνται κυρίως στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση ή ως συμπληρωματικές των παραπάνω. Τέτοιες τεχνικές είναι η μάθηση με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών, τα διδακτικά πακέτα σε σχέση με κάποιο θέμα ειδικού ενδιαφέροντος και η αυτοκατευθυνόμενη μάθηση (Harasim et al. , 1995).
Σύνδεση επιμόρφωσης εκπαιδευτικών με το διδακτικό τους έργο n n n Σε κάθε επικοινωνιακή συνάντηση, μπορεί να καλλιεργηθεί γόνιμο έδαφος για συνεργασία με μερικές απλές ενέργειες (Jackson, 2006), όπως οι εξής: να ξεκινάτε κάθε συνάντηση στην ώρα σας. Δεν υπάρχουν δικαιολογίες για αργοπορίες, να τελειώνετε κάθε συνάντηση πέντε λεπτά νωρίτερα. Δείξτε στους εκπαιδευτικούς ότι σέβεστε το χρόνο τους, η διδασκαλία σας να απευθύνεται σε όλους τους συμμετέχοντες, λαμβάνοντας υπόψη όλους τρόπους με τους οποίους επιτελείται η μάθηση (οπτικός, ακουστικός, κιναισθητικός τύπος), να ζητάτε συνεχώς τη γνώμη τους. Δείξτε ότι θέλετε να ανταποκριθείτε στις ανάγκες τους, να ζητάτε από τους εκπαιδευτικούς να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν στην επιμόρφωσή τους, όπως για παράδειγμα σχετικά με τη διάρκεια του προγράμματος και το σχεδιασμό του, η επιμόρφωση να έχει άμεση σχέση με τις ανάγκες των εκπαιδευτικών.
Μετά την επιμόρφωση τι; n n n Σε κάθε περίπτωση, το έργο του επιμορφωτή εκπαιδευτικών δε σταματάει με το πέρας του προγράμματος. Είναι φανερό από την εμπειρία και την έρευνα (Richardson, 2003) ότι ένα μεγάλο μέρος της μάθησης που επιτελείται στα σεμινάρια παραμένει αναξιοποίητη αν δεν υπάρχει ένα δομημένο και συστηματικό πρόγραμμα περαιτέρω παρακολούθησης και στήριξης. Η επιμόρφωση χωρίς συνεχή παρακολούθηση δεν αποτελεί καλή πρακτική. Τόσο οι επιμορφούμενοι όσο και ο επιμορφωτής έχουν από κοινού την ευθύνη για τη μεταφορά της θεωρίας στην πράξη.
Μεταφορά της μάθησης n n Απλή μεταφορά μάθησης έχουμε όταν αυτό που μαθαίνει ο εκπαιδευτικός στο σεμινάριο είναι πολύ κοντά σε αυτό που καλείται να εφαρμόσει στην τάξη του. Για παράδειγμα, ένας Φυσικός μαθαίνει διάφορα είδη πειραμάτων, τα οποία μπορεί αμέσως να εφαρμόσει στο εργαστήριο με τους μαθητές του. Σύνθετη μεταφορά μάθησης έχουμε όταν αυτό που παρουσιάζεται στο σεμινάριο φαίνεται να απέχει πολύ από τη δουλειά που γίνεται στην τάξη, όπως, για παράδειγμα, όταν θέμα του σεμιναρίου είναι οι δεξιότητες επικοινωνίας ή η αντιμετώπιση της βίας. Σε αυτή την περίπτωση, είναι δυσκολότερο να χτιστεί μια γέφυρα ανάμεσα στη νέα δεξιότητα και τη διδασκαλία.
Πρακτικές διασύνδεσης νέας με παλιά γνώση κατά Robin Fogarty n n n Διατυπώστε ρητά τις προσδοκίες σας για τη μεταφορά της μάθησης. Δουλέψτε υποδειγματικά πάνω σε συγκεκριμένη διδακτική ύλη, επιδεικνύοντάς τους εσείς οι ίδιοι πώς εφαρμόζεται μια ιδέα. Χρησιμοποιήστε μεταγνωστικές στρατηγικές. Δώστε υλικό για να διευκολύνετε την εφαρμογή των νέων δεξιοτήτων. Παροτρύνετέ τους να εφαρμόσουν κάτι άμεσα. Δώστε εναύσματα για συζήτηση.
Βιβλιογραφία n n n Brookfield, S. D. (1990). Understanding and facilitating adult learning. San Francisco: Jossey-Bass. Feiman-Nemser, S. , & Parker, M. (1992). Mentoring in context: A comparison of two U. S. programs for beginning teachers. East Lansing, MI: National Center for Research on Teacher Learning, Michigan State University. Fogarty, R. (2007α). A look at transfer. Corwin Press Fogarty, R. (2007β). From staff room to classroom: A guide for planning and coaching professional development. Corwin Press Freire, Paulo (1970). Pedagogy of the Oppressed. The Continuum Publishing Company.
Βιβλιογραφία n n n Harasim, L. , Hiltz, S. R. , Teles, L. , & Turoff, M. (1995). Learning Networks: A Field Guide to Teaching and Learning Online. The MIT Press. Jackson, L. (2006). Teacher training: Delivering relevant staff development. At www. education-world. com Keanan, T. P. & Braxton-Brown, G. (1991). Techniques; Coach; Consultant; Critic; Counsellor: The multiple roles of responsive facilitator. Journal of Adult Education, v. 19, 2. Knowles, M. S. (1980). The modern practice of Adult Education: From Pedagogy to Andragogy. (2 nd ed. ). New York: Cambridge Books Mac. Gregor, J. (1990). Collaborative Learning: Shared Inquiry as a Process of Reform. New Directions for Teaching and Learning, 42 19 -30.
Βιβλιογραφία n n n n Palmer, P. J. (1998). The courage to teach: Exploring the inner landscape of a teacher's life. San Francisco: Jossey-Bass. Pratt, D. D. (1981). Teacher Effectiveness - Future Directions for Adult Education. Studies in Adult Education, 13(2), 112119. Renner, P. (1999) The Art of Teaching Adults. Vancouver: Training Associates Rogers, A. (1999). Η εκπαίδευση ενηλίκων. Αθήνα: Μεταίχμιο. Richardson, J. (2003). Building a bridge between the workshop and the classroom: Follow-up techniques put training into practice. At www. nsdc. org Tools for Schools Salomon, G. , & Perkins, D. (1988, ). Teaching for transfer. Educational Leadership, 22 -32. Scheffler, Israel (1965). Philosophical Models of Teaching. Harvard Educational Review 35.
Βιβλιογραφία n n n Sheridan, J. (1989). Rethinking Andragogy: The Case for Collaborative Learning in Continuing Higher Education. Journal of Continuing Higher Education 37, 2: 2 -6. Tough, A. M. (1979). The Adult's Learning Projects: A Fresh Approach to Theory and Practice in Adult Learning. Toronto: Ontario Institute for Studies in Education. Κόκκος, Α. (2000). Ο μετασχηματισμός των στάσεων και ο ρόλος του εμψυχωτή. Πάτρα: Μέντωρ Εκπαιδευτική Κόκκος, Α. (2007α) Χαρακτηριστικά των ενηλίκων εκπαιδευομένων κι προϋποθέσεις αποτελεσματικής μάθησης. Στο Εκπαιδευτικό υλικό για τους εκπαιδευτές θεωρητικής κατάρτισης, τ. 1ος. Αθήνα: ΕΚΕΠΙΣ Κόκκος, Α. (2007β) Εκπαιδευτικές τεχνικές. Στο Εκπαιδευτικό υλικό για τους εκπαιδευτές θεωρητικής κατάρτισης, τ. 1ος. Αθήνα: ΕΚΕΠΙΣ Πολέμη-Τοδούλου, Μ. (2007). Αξιοποίηση της ομάδας στην εκπαίδευση ενηλίκων. Στο Εκπαιδευτικό υλικό για τους εκπαιδευτές θεωρητικής κατάρτισης, τ. 3ος. Αθήνα: ΕΚΕΠΙΣ
Σας ευχαριστούμε για την προσοχή σας…
Скачать презентацию Ενότητα 1 1 Τα Στελέχη Εκπαίδευσης ως Εμψυχωτές
eb957876ad35a95a07ef752d77c47f7c.ppt