ЖАРЫҚ ДИСПЕРСИЯСЫ Дисперсия « 1666

  • Размер: 4.2 Мб
  • Автор:
  • Количество слайдов: 18

Описание презентации ЖАРЫҚ ДИСПЕРСИЯСЫ Дисперсия « 1666 по слайдам

ЖАРЫҚ ДИСПЕРСИЯСЫ ЖАРЫҚ ДИСПЕРСИЯСЫ

Дисперсия  « 1666 жылы шыны деп ж рген өң ү болатынмын. Мен т ске атыстыДисперсия « 1666 жылы шыны деп ж рген өң ү болатынмын. Мен т ске атысты белгілі ү қ былыстарды тексеру шін шб рышты құ ү ү ұ шыны призманы тауып алдым. Осы ма сатта мен зімні б лмемді қ ө ң ө ара ыладым да к н с улесін ткізу қ ңғ ү ә ө шін жа тау а те кішкене са ылау ү қ ғ ө ң жасадым. Осы са ылау а мен призманы ң ғ одан сын ан с уле арсы абыр а а ғ ә қ қ ғ ғ т сетін етіп орналастырдым. Осындай ү жолмен алын ан т рлі т сті ж не ғ ү ү ә к шейтілген т стерді арау ма ан те ү ү қ ғ ө лкен ана аттандыру сезімін тудырды» . ү қ ғ Жары к зінен шы ып, призма ар ылы қ ө ғ қ ткенде пайда бол ан рт рлі т стерден ө ғ ә ү ү т ратын жола тарды Ньютон спектр ұ қ (spektrum — к ру) деп атады. ө

спектр спектр

 Б л экспериментті  бір ұ ң ерекшелігі Ньютонды та  ң алдырды.  Жары Б л экспериментті бір ұ ң ерекшелігі Ньютонды та ң алдырды. Жары призмадан неге қ қ боялып шы ады? Ж не д гелек ғ ә өң са ылаудан т скен шо призмадан ң ү қ сынып шы аннан кейін неге ққ жола т ріне енеді? Ньютон с уле қ ү ә шо ыны зынды ын оны енімен ғ ң ұ ғ ң салыстырып, оны зынды ыны ң ұ ғ ң енінен 5 есе арты екендігін тапты. қ М ны т сіндіру те иын болды. ұ ү ө қ Біра Ньютон к н спектріні р қ ү ң ә т сін бас алардан жеке б ліп ү қ ө алып, оны екінші призмадан сыну а м жб р етті. Б л жа дайда ғ ә ү ұ ғ ол рт рлі т стерді р алай ә ү ү ң ә қ сынатынын бай ады. Мысалы қ ызыл т с бас алар а ара анда қ ү қ ғ лсіз, ал к лгін т с бас алар а ә ү ү қ ғ ара анда к шті сынады. қ ғ ү

 Эксперимент жары ты  призмадан сын анда зынша қ ң ғ ұ болатынын т сіндірді. Эксперимент жары ты призмадан сын анда зынша қ ң ғ ұ болатынын т сіндірді. Б л эксперимент а т сті к рделі ү ұ қ ү ң ү т с екенін к рсетті. Ол негізгі жеті т стен т рады: ү ө ү ұ ызыл, қ ыз ылт сары, жасыл, к к, к гілдір ж не к лгін. қ ғ ө ө ә ү

Дисперсия 1) к рделі а т сті спектрге ажырату былсыү қ ү құ 2) затты сынуДисперсия 1) к рделі а т сті спектрге ажырату былсыү қ ү құ 2) затты сыну к рсеткішіні т сетін жары ты тол ын ң ө ң ү қ ң қ зынды ына т уелділігі ұ ғ ә

Дисперсия былысыны ашылуы кемпір оса  былысын құ ң қ қ құ т сіндіруге к мектеседі.Дисперсия былысыны ашылуы кемпір оса былысын құ ң қ қ құ т сіндіруге к мектеседі. Жары ты су тамшыларында немесе ү ө қ ң атмосферада ы м з абырша тарында сыну к н с улесіні суда ғ ұ қ қ ү ә ң немесе м зда жіктелу дисперсиясыны н тижесі сия ты болады. ұ ң ә қ

А  жары  рылымыны  к рделі екендігін біле отырып, қ қ құ ң үА жары рылымыны к рделі екендігін біле отырып, қ қ құ ң ү таби атта ы неше т рлі тамаша бояуларды т сіндіруге ғ ғ ү ү болады. Егер н рсе, мысалы, пара а аз, зіне т сетін р ә қ қ ғ ө ү ә т сті с улелерді барлы ын ша ылдырса, онда ол а сия ты ү ә ң ғ ғ қ қ болады. а азды ызыл бояумен бояса , біз бас а бір т сті Қ ғ қ қ қ ү жары шы армаймыз, біра бар т сті біразын а азбен қ ғ қ ү ң қ ғ стап аламыз. Енді тек ызыл с улелер ана ша ылады, ұ қ қ ә ғ ғ ал андарын а азда ы бояу ж тып алады. Ш п ж не қ ғ ғ ұ ө ә а аштарды жапыра тары жасыл болып к рінетін себебі, ғ ң қ ө здеріне т скен К н с улелеріні ішінен олар тек ө ү ү ә ң жасылдарын ана ша ындырады, ал андарын ж тып ғ ғ қ ғ ұ алады. Егер ш пке, ызыл с улелерді ана ткізіп, ызыл ө қ ә ғ ө қ шыны ар ылы араса , онда ш п арауытып к рінеді. қ қ қ ө Ньютон аш ан дисперсия былысы т стерді таби атын қ құ ү ң ғ т сінуге жасал ан ал аш ы адам. ү ғ ғ қ қ

Дисперсияны екі т рі белгілі: ң ү 1) алыпты дисперсия - Қ ортаны сыну ң кДисперсияны екі т рі белгілі: ң ү 1) алыпты дисперсия — Қ ортаны сыну ң к рсеткіші тол ын зынды ына кері ө қ ұ ғ пропорционал 2) Аномальді дисперсия – ортаны сыну ң к рсеткіші тол ын зынды ына тура ө қ ұ ғ пропорционал.

 1) Егер тербеліс жиілігі арт анда,  я ни тол ын зынды ы қ ғ 1) Егер тербеліс жиілігі арт анда, я ни тол ын зынды ы қ ғ қ ұ ғ кемігенде сыну к рсеткіші артатын болса, онда ө дисперсияны алыпты деп атайды. қ 2) Егер тербеліс жиілігі арт анда, я ни тол ын зынды ы қ ғ қ ұ ғ кемігенде сыну к рсеткіші кемісе, онда дисперсияны ө аномальді деп аталады.

алыпты ж не аномальді Қ ә дисперсияларды графиктері ң алыпты дисперсия Қ Аномальді дисперсия алыпты ж не аномальді Қ ә дисперсияларды графиктері ң алыпты дисперсия Қ Аномальді дисперсия

 ТОЛЫҚТАУЫШ  ТҮСТЕР Бір –біріне ос анда а жары беретін т стерді қ қ ү ТОЛЫҚТАУЫШ ТҮСТЕР Бір –біріне ос анда а жары беретін т стерді қ қ ү Ньютон толы тауыш т стер деп ата ан. қ ү ғ

Жары ты поляризациясық ң Тербеліс амплитудалары барлы жазы ты та бірдей болатын жары ты қ қЖары ты поляризациясық ң Тербеліс амплитудалары барлы жазы ты та бірдей болатын жары ты қ қ таби и жары ғ қ деп атайды. Ал рт рлі жазы ты тарда энергиялары рт рлі ә ү қ қ ә ү болатын жары ты қ жартылай поляризациялан ан ғ жары деп атайды. қ Егер жары ты барлы энергиясы бір жазы ты та жина талса, ондай қ ң қ қ жары ты толы қ қ поляризациялан ан жары ғ қ деп атайды. Тербеліс болатын жазы ты ты қ қ тербеліс жазы ты ық ғ деп , ал о ан перпендикуляр жазы ты тығ қ қ поляризация жазы ты ы деп қ ғ атайды. Таби и жары ты тербелісінен белгілі ғ қ ң бір тербелістегі жары ты б ліп алу жары ты поляризациялануы деп аталады. қ ө қ ң Поляризациялан ан жары ты алу шін олданылатын аспаптарды ғ қ ү қ поляризацияла ыштар (поляризатор) деп, ал жары ты поляризациялан ан, ғ қ ң ғ поляризацияланба анын, я ни таби и екенін аны тайтын аспаптарды ғ ғ ғ қ талда ыштар анализаторлар деп атайды. Поляризацияла ыштар мен талда ыштар ғ ғ ғ рылымы бірдей. Жары ша ыл анда да, сын анда да поляризацияланады. құ қ ғ ғ ғ

 Турмалин пластинасы жарықтың тербеліс жазықтығы пластинаның оптикалық осіне қатысты белгілі бір орналасу жағдайында ғана жарықты Турмалин пластинасы жарықтың тербеліс жазықтығы пластинаның оптикалық осіне қатысты белгілі бір орналасу жағдайында ғана жарықты өткізеді. Жарықтың тербелісінің бағыты жарықтың таралу сызығының бағытына перпендикуляр, яғни жарық толқындары — көлденең толқындар. Қарапайым жарық көзінен таралатын жарықтың әртүрлі жазықтықтардағы тербелістері бірдей болады. Т МЕНДЕГІ БОЛЖАМДАРДЫ ЕСКЕРСЕК, Ө ПОЛЯРИЗАЦИЯЛАНУ БЫЛЫСЫН ҚҰ Т СІНДІРУГЕ БОЛАДЫ Ү

 шінші болжам турмалин кристалыны  кез келген Ү ң орналасу жа дайында кристалл ар ылы шінші болжам турмалин кристалыны кез келген Ү ң орналасу жа дайында кристалл ар ылы жары ты ғ қ қ ң кедергісіз туін т сіндіреді. Б л кезде таби и жары ты ө ү ұ ғ қ ң таралу ба ыты кристалды жары ты ткізу ба ытымен д л ғ ң қ ө ғ ә келетін тербелістеріні саны бірдей болады. ң Турмалин ар ылы ткен жары кристалды оптикалы осімен аны талатын қ ө қ ң қ қ жазы ты ында жат ан к лдене тербелістерді жиынты ы болып табылады. қ ғ қ ө ң ң ғ Б л жары ұ қ поляризациялан анғ деп аталады, ал м ны тербеліс жазы ты ы ұ ң қ ғ поляризациялан ан жары ты тербелмелі жазы ты ы ғ қ ң қ ғ деп аталады.