ХХ асыр басында ы аза деби тіліғ

  • Размер: 486.0 Кб
  • Автор:
  • Количество слайдов: 9

Описание презентации ХХ асыр басында ы аза деби тіліғ по слайдам

ХХ асыр басында ы аза  деби тіліғ ғ қ қ ә  ХХ  басындаХХ асыр басында ы аза деби тіліғ ғ қ қ ә ХХ басында аза тіліні з таби атына, з ерекшелігіне лайы ғ қ қ ң ө ғ ө қ арнайы алфавиті бол ан жо. Б л т ста аламгерлер дебиетке ескі ғ қ ұ ұ қ ә м сылман мектептерінен хат танып, шы ыс дебиетін еркін о и ала- ұ ғ ә қ тын д режеде келді. Осыны б рі т ркі деби тіліні кейбір эле- ә ң ә ү ә ң менттерін пайдалануларына себеп болды. Сонымен атар дебиет қ ә у кілдері орыс дебиетіні озы лгілерімен де жа сы таныс болды. ә ә ң қ ү қ ХХ асырды басында ы аза хал ыны міріндегі, ылым мен ғ ң ғ қ қ қ ң ө ғ жалпы м дениеттегі згеріске байланысты, сондай-а орыс тіліні ә ө қ ң серінен де т рлі жа а атаулар, ты ымдар, терминдер, аударма ә ү ң ң ұғ ы айында баламалар да пайда болды. Міне, осы жа дайларды б рі ңғ ғ ң ә аза деби тіліні жалпы алыптасу барысында ізсіз ал ан жо. қ қ ә ң қ қ ғ қ

  Фонетикалы ерекшеліктері: қ Ызы дауыссыз  ң с пен ш ыл дауыссыз ұғ т Фонетикалы ерекшеліктері: қ Ызы дауыссыз ң с пен ш ыл дауыссыз ұғ т дыбыстарыны атар ң қ ж мсалуы. Мыс; Жауы ұ дост боп табыл ан со. (*Топ жар ан*)ғ ң ғ Р, л дыбыстары. Бос ж ру жас адам а за ү ғ р ар. (Капитан ызы)қ Х, һ дыбыстары. Х азір болы дар келіп алса. ң қ Һ р т рлі ә ү ткен-кеткен істерін гіме ылып. ( алы мал 112 б). ө әң қ Қ ң Ғ дауыссызыны с зді басында ж не орта позициясында ң ө ң ә олданылуыны зі т рліше болып келеді. Мыс; Б л н рсе ізді қ ң ө ү ұ ә ң ң андай қ ғ нерө і бар. Екеуі сал ам себуге қ уа ғ да етіп. ( алы мал 110 б)Қ ң Грамматикалы сипаты. қ -Ар( р), -т ын(т н), -мыш(мыс), -мен(білен) ұ ұғ ұғұ ж не ә бірл н. ә Мыс, Ана залымдарды обалына біз ал ң қ рұ мыз. ( ыз к релік 14 б). Қ ө -Лар к птік жал ауы ткен ша етістікпен бірігіп олданылды. ө ғ ө қ қ Олар айыс байды йіне келді ғ ң ү лер. ( ыз к релік 17 б). Қ ө Ол шін, сол шін ү ү конструкциясы оны шін, соның ү ң шін болып ү ж мсал ан. ұ ғ Соны ң шін зататын ыздар затардан б рын. ( алы ү ұ қ ұ ұ Қ ң мал 38 б)

ХХ  басында ы баспас здегі с з олданыстары. ғ ғ ө ө қ  азіргіХХ басында ы баспас здегі с з олданыстары. ғ ғ ө ө қ азіргі деби тілімізде детте Қ ә ә а ыл, скер, айып, мір, нер, н, арыз қ ә ө ө ү т рінде олданылып ж рген жекелеген с здер б л т ста ы кейбір ү қ ү ө ұ ұ ғ дебиеттер тілінде Ә ғ дыбысы ар ылы, араб тіліндегі формасында қ ж мсалды. Мыс; Облыс а арнайы ұ қ арзағ беруге болады. Оларда ы-ғ лым нер ғө жо. (Ай ап 11 б). қ қ Х фонемасы. Келешек к німіз шін зор д улет ү ү ә хазірлеу керек. Алайда жер х ман ә алына берсе. . . (Ай ап 3 б). қ — Ша, -ше к бінесе барыс жал аулы с здерге ө ғ ө к нү с зіне жал анды. ө ғ О ыту турасында б қ ұ к нгешеү с з шы ан жо. ө ққ қ -а-ша (-е-шек қ ). Газетте русша с злер ара-т ра жазылып ө ұ т раша ұ қ екен(Ай ап 12 б). қ — Д р ү т різді морфологиялы формасы жиі олданыл ан. Мен ә қ қ ғ Секілді Жылаушылар к пд р ө ү. Ж мыс істеуге ұ тиісд р. ү Керек модаль с зі кейде тал ау м нді жал аулы ты да ма ынасын ө ғ ә ғ қ ң ғ білдіреді. Керек м сылман, керек рус болсын (6 б) ұ

  Б йры райды ІІ жа та –ұ қ ң қ ыл, -гілғ  ж Б йры райды ІІ жа та –ұ қ ң қ ыл, -гілғ ж рна ын жал а ан т рі. ұ ғ ғ ғ ү Адам зір айтар деп, к ілі ді салма ә өң ң ылғ. . . Етістікті ткен ща ң ө қ семантикасын- ай, -гейғ ж рна ымен беру бар. ұ ғ Ауыспалы осы ша ты болымсыз т ріні І жа та ма-й-мын вариан- қ ң ү ң қ тыны орнына – ң ман ж рна ты т л асы да кездеседі. Ж не б л амалұ қ ұ ғ ә ұ жиі ж мсал ан. ұ ғ Етістікті ашы рай т л асы ң қ ұ ғ келе жата , не білейім . . Л кин. ә Л кин ә ол кітаптарда толы жазылма ан. (Ай ап 5 б). қ ғ қ Ж не ә шылау м, ине, уаһә т рінде кездеседі. Су алып ішсе ине ауыр-ү ан адамны киімін жуса( Устав). ғ ң

Лексикалы  ерекшеліктерқ  Осы т ста ы баспас з ж не кейбір дебиеттерден орыс тілініЛексикалы ерекшеліктерқ Осы т ста ы баспас з ж не кейбір дебиеттерден орыс тіліні ы — ұ ғ ө ә ә ң ң айы екі т рлі ы айда к рінді. Біріншіден, аударылмай орыс тілін- ғ ү ңғ ө дегі к йінде енген с здер. совет, пункт, писр, статья, аптека т. б. Екінші- ү ө ден аза тілінде орыс тіліні серімен жасал ан балама атаулар. қ қ ң ә ғ Болница-дертхана, грамм-б лім, т рме- ара ы й. ө ү қ ңғ ү Бітім с зі азіргі аулы с зіні орнына олданыл ан. . Мыс; Оп- ө қ қ ө ң қ ғ шестваны жиылыстары т зілген ң ү бітімдерді орнына келтіреді. (*Ус тав). Озу( ткен), амандасу( оштасу), дару(д рі), зор( лкен), ж лдыз ө қ ә ү ұ (ай ). Мыс; Б рын болып оз ан о и алар. . Зор ж тшылы болып т р. . . ұ ғ қ ғ ұ қ ұ М ны кетіретін дару не? . . . р айсысы зіні т сына кетіп, аманда- ұ һә қ ө ң ұ сып тара ан. (Ай ап 15 -18 б). ғ қ Б л асырды басында ы баспас з бен кейбір дебиеттер тіліні ұ ғ ң ғ ө ә ң лексика рамыны та ы да бір саласын араб, парсы, ша атай тілде- құ ң ғ ғ ріні элементі деуге ң болады. Хсунда, ушбу, офат, нешік. бек,

 Б лары ұ бек д рыс. . Б ны ха ында білетін адамдарды пікірлері ұ Б лары ұ бек д рыс. . Б ны ха ында білетін адамдарды пікірлері ұ ұ ң қ ң нешік. То ай ғ ( ыста ), қ қ бол аншағ (мейлінше). Б л молда зі ұ ө бол аншағ атал. . қ Осылайша жаз ы хызметті бітіріп, ғ то ай ағ ғ к штік(Топ жар ан 26 б)ө ғ Майдан( дала), орам (к ше), ө б сіә (ба асы). ғ Тыш а ла ым рлы қ қ ғ құ б сіә жо иттер. ( алы мал 127 б). қ Қ ң Мен йден ү орам ағ шы тым. ( лгілі бала 27 б). қ Ү Майдан босап ал-қ ды (Топ жар ан 35 б) ғ

   Пайдаланыл ан дебиеттерғ ә 1. Р. Сызды ова “ қ аза  деби Пайдаланыл ан дебиеттерғ ә 1. Р. Сызды ова “ қ аза деби тіліні тарихыҚ қ ә ң ” 1993 ж [100 -111 б ] 2. С. М. Исаев “ аза деби тілі Қ қ ә ” [ 1 20 -1 2 7 б ] 3. М. Бала аев, Р. Сызды ова, Е. Жанпейісов қ қ “ аза деби тіліні тарихы” Қ қ ә ң [108 — 139 б ]

Назарлары ыз а рахметң ғ ! Орында ан: 4 курс студенті ғ Каршибев И. Т. Назарлары ыз а рахметң ғ ! Орында ан: 4 курс студенті ғ Каршибев И. Т.

  Орында ан: Каршибаев И. Т. ғ 4 курс 7 -топ студенті Орында ан: Каршибаев И. Т. ғ 4 курс 7 -топ студенті