4 -та ырып. аза стан мон ол

Скачать презентацию 4 -та ырып.  аза стан мон ол Скачать презентацию 4 -та ырып. аза стан мон ол

mongolsky_period.ppt

  • Размер: 2.2 Mегабайта
  • Количество слайдов: 12

Описание презентации 4 -та ырып. аза стан мон ол по слайдам

4 -та ырып.  аза стан мон ол жаулаушылы ы д уірінде (ХІІІ ). қ Қ4 -та ырып. аза стан мон ол жаулаушылы ы д уірінде (ХІІІ ). қ Қ қ ғ ғ ә ғ Алтын Орда (1243 -ХV . ортасы). ХІV-ХV . Орта асырлы ғ ғғ ғ қ мемлекеттер (1 са ат) ғ Д ріс жоспары: ә 1. Мон ол империясыны рылуы. ғ ң құ 2. Алтын Орданы рылуы. ң құ 3. А Орда ж не К к Орда мемлекеттері. қ ә ө 4. Мо олстан (ХІV . ортасы — ХVІ . басы). К шпелі збектер мемлекеті ғ ғ ғ ө ө (1428 -1468). Но ай Ордасы (ХІV . cо ы-ХV . ). Сібір ханды ы (ХV . со ы-ХVІ ғ ғ ң ғ ғ ғ ң. ). ғ С Ж тапсырмалары: Ө 1. С. Г. Кляшторный, Т. И. Султанов. «Казахстан: летопись трех тысячелетии» атты кітабы бойынша «Ак Орда ж не Кок Орда» б лімін конспектіле. ә ө 2. Л. Н. Гумилев. « Древняя Русь и Великая степь» атты кітабы бойынша «Синяя Орда» б лімін конспектіле. ө

ХІІІ асырда бар лемді орасан лы  о и алар  ғ ә ұ қ ғХІІІ асырда бар лемді орасан лы о и алар ғ ә ұ қ ғ шын м нінде атты тол ытты. Византия ә қ қ латынды тардан азат болды (латынды тар қ қ 1261 ж. Константинопольден аластатылады) ж не з асырын 1453 ж. дейін ана соза алды. ә ө ғ ғ Ежелгі Русь славян тайпаларыны к ші ң ү негізделген ауымды -рулы т рмысты қ қ қ ұ ң алды тарын жо алтты. «Русь» этникалы қ қ ғ қ ж йесіні т тасты ы князьдіктерді ү ң ұ ғ ң са талуымен ж не енші жерлерді вотчина а ұ қ ә ң ғ айналуымен бірге жо алды. Кез келген ғ згеріске асты пен ара ан Т ркі а анаты ө қ қ қ ғ ү қ ғ рт рлі м дениетті бірорталы ты мемлекет ә ү ә қ рды. Дамуды к п де гейлігі мен құ ң ө ң элементтерді алуан т рлілігі кез келген ң ү ж йені т ра тылы ыны міндетті шарттары ү ң ұ қ ғ ң болып табылады. Осыдан, полиэтникалылы қ ж не к п де гейлілік суперэтникалы ә ө ң қ т тасты ты б збай, керісінше ны айтты. ұ қ ұ ғ Осы ан арамастан ХІІІ асырды басына ғ қ ғ ң арай б рі згерді. ХІІ-ХІІІ асырларды қ ә ө ғ ң шебінде Мон олияны зінде бол ан, объективті ғ ң ө ғ рдістер т ркілерді та дырына сер етті: ү ү ң ғ ә біріншіден, этносты емес, лы Далада ы ң Ұ ғ мемлекеттерді саяси ыдырау жола ы ң ғ басталады; екіншіден, Еуразия ке істігінде ң ашындарды ң билеуші улеті ә шы ыс улетімен ңғ ә ауыстырылады. • рылтай – саяси билікті жо ар ы зыры Құ ң ғ ғ құ • Диуан – ат арушы билік, о ан кіретіндер: қ ғ • Дамиры – хатшылар • Битакчи – писцы • Салыкчы – салы шенеуліктері қ • Казначи – азына шенеуліктері қ • Туткаулы, бакаулы и есаулы • Баскаки – салы жинаушылары қ Ерекшеліктері • Д ст рлі Ашина улетіні Жо ары леуметтік-саяси йымын ә ү ә ң ғ ә ұ ыдыратып, жа а скери-саяси ж йені рды ң ә ү құ • Б л о амда топтар мен таптар арасында ы басты айырмашылы тар ұ қ ғ ғ қ меншікті т йінді ресурстар а атынастарынан емес, керісінше билік ң ү ғ қ пен бас ару а атынастан ралды. қ ғ қ құ • Шы ыс буындары – арты шылы ы бар о амды топ, т релер ана ңғ қ ғ қ ө ғ ылы болды елді бас ару а. құқ қ ғ лы лысты Ұ қ Ұ ң саяси йымдасуы ұаза стан мон ол жаулаушылы ы д уірінде (ХІІІ ). Алтын Орда (1243 -ХV . Қ қ ғ ғ ә ғ ғ ортасы). ХІV-ХV . Орта асырлы мемлекеттер ғғ ғ қ

хан беклербек бас ақ қдаруги у зір ә диуан тумен мы басы ң ж збасы үхан беклербек бас ақ қдаруги у зір ә диуан тумен мы басы ң ж збасы ү онбасы елші лы Ұ диуан Кіріс ж не ә шы ыс ғ диуанырылтай құ Т ре ө нойондар. Жо ар ы билікті жо ар ы зыры ғ ғ ң ғ ғ құ рылтайқұ болды, онда мемлекетке байланысты м селелер, ә ішкі саясат м селелері, лысты б лу ж не т. б. ә ұ ө ә м селелер шешілді. Т релерді жиналысы ә ө ң сондай-а лыстарда да жиналды. Ибн қ ұ Баттута а с йкес, м ндай жиналыс т рікше ғ ә ұ ү «той» деп аталды ж не жыл сайын ә ша ырылды. Батуттаны с зі бойынша, қ ң ө той ағ Шы ысханны рпа тары, скербасы, ңғ ң ұ қ ә айма ты билеушілері келген. қ қ Жергілікті халы а салы салуды зіндік ққ қ ң ө ж йесі аны талды. К шпелі-малшылар ү қ ө «копчур» — ж з мал басынан бір басты, «та ар» — ү ғ скерлерді жабды тау а арнал ан салы ә қ ғ ғ қ т леуге міндетті болды, ол екі б лікке б лінді ө ө ө – «азы » — азы -т лік жинау ж не «алы » — мал қ қ ү ә қ азы ын жинау. Егіншілер « аржы- аражат» ғ қ қ салы ын т леді. Тура салы тардан бас а, ғ ө қ қ халы «конгла» — т р ан скерлерді асырау, қ ұ ғ ә «жамал ы» — хабаршылар мен кімшілік ғ ә т л аларды амтамасыз ету міндеткерлігі, ұ ғ қ пошта станцияларын стау міндеткерлігін ұ ат арды. К пестер тауарлардан баждар — сауда қ ө салы ын т леді. лы лыста салы тар ғ ө Ұ қ жинауды аны ж йесі болды, арнайы ң қ ү реестрлер – «дафтари» бойынша есеп ж ргізілді. Орыс князьдіктері «шы ыс» — рбір ү ғ ә шаруашылы тан м лікті к лемінен қ ү ң ө проценттер м лшерінде алым-салы т леді. ө қ ө Салы жинауды — бас а тар, ал ХІV . бастап қ қ қ ғ отара сатып алушылар мен жергілікті қ а с йектер ж зеге асырды. Мемлекеттік қ ү ү ке селерде іс ж ргізу т ркі д ст рлерінде ң ү ү ә ү т ркі тілінде ж мыс істеді. Елді т келей ү ұ ә бас ару ат ару билігіні арнайы органы – қ қ ң диуан ар ылы ж зеге асырылды, о ан қ ү ғ дамирлер — хатшылар, битакчи – к шірушілер, ө салы шылар – салы шенеуніктері, қ қ азынашылар — аржылы ведомство қ қ қ шенеуніктері ж не оларды к мекшілері — ә ң ө т т ауылдар, ба ауылдар ж не есауылдар кірді. ұ қ қ ә Тіпті ХVІІ . ая ына дейін аза ханды ыны ғ ғ Қ қ ғ ң билеушілері ж не М скеуді лы князьдары ә ә ң ұ мен патшалары алтын ордалы хаттамалы қ қ д ст рлерде р т рлі мемлекеттермен арнайы ә ү хат жазысты, б л оларды б тен д ние ұ ң ө ү сия ты абылданба ан, ордалы р міздерді қ қ ғ қ ә йреншікті т рде пайдаланып олданысты ү ү қ.

Алтын ордалы хандарды саясаты алаларды жылдам қ ң рылысына ж не осы алаларды саудалы -к сіптікАлтын ордалы хандарды саясаты алаларды жылдам қ ң рылысына ж не осы алаларды саудалы -к сіптік құ ә қ қ ә орталы тар а айналдыру а ба ытталды. 100 -ден арты қ ғ ғ ғ қ бол ан лы лысты алалары ашы ж не синкретті ғ Ұ қ Ұ ң қ қ ә т сілдермен рылды. Оларды 20 -на жуы ы те ге ә құ ң ғ ң со у ы ы бар ірі орталы тар болды. Оларды е ғ құқ ғ қ ң ң ірісі Сарай Бату, Сарай л Жедид, Жайы та ы Сарай, Ә қ ғ Азау, Ба шасарай, кек, Солт стік Кавказда ы Маджар, қ Ү ү ғ Еділ атырауында ы ажытархан, Мордовияда ы ғ Қ ғ Мохим, Сібірдегі Чилын Тура болды. К птеген алалар ө қ шы ыста ана емес, сонымен бірге лемде е ірілері ғ ғ ә ң болып саналды. Сарай Бату хал ы 100 мы адамнан қ ң асты (ХІV . хал ы 5 -10 мы адам лкен болып ғ қ ң ү саналды). лысты территориясында Батыс Ұ қ Ұ ң Еуропа елдеріні , сіресе Генуя мен Венецияны сауда ң ә ң факторияларын аша бастады, олар Кафа (Феодосия), Солдайя (Судак), Чембала ж не т. б. 1321 ж. Кебек хан ә а ша айналымына атысты реформа ж ргізді, барлы қ қ ү қ жерде бірдей ж не т ра ты салма ты те гелері ә ұ қ қ ң со ылды, ол ішкі де, сырт ы да сауданы жандануына ғ қ ң м мкіндік ту ызды. Керуен саудасы ед уір ке ейтілді. ү ғ ә ң Батыс аза станда ж не Еділ бассейнінде жа а сауда қ қ ә ң ала орталы тарды пайда болуы Азия мен Еуропадан қ қ ң керуен жолдары шо ырлануына келді. Керуен жолдары ғ ә к ркейтілді. лыс хандарыны б йры тары ө Ұ қ Ұ ң ұ қ бойынша, сауда жолдарында ды тар азылып, құ қ қ керуен-сарайлар салынды. аза станда исламды насихаттау шін діни сопылы Қ қ ү қ ордендер – Яссавия мен Накшбаидия пайда болды. зіндік дін ілімін зерттеулер ыпша тілінде арнайы Ө қ қ трактатпен жазылды. Осылай, 1430 жылы ранны Құ ң ережелерін т сіндіретін, «М аддим кітабы» атты ү ұқ е бегі жазылды. ң тайпа Улус пен айма тарды қ ң басшылары Ру иеліктері Арыс басшылары Ру басшыларыаза стан аума ында ы мемлекеттерді Қ қ ғ ғ ң мемлекеттік- кімшілік йымдасуы ә ұ ( XIV — XVI ғғ. )

Иранда ы ғ Хулагуидтер лысы ұ XIV . І-жарт. дейін ғ билік етті ытайда ы ЮаньИранда ы ғ Хулагуидтер лысы ұ XIV . І-жарт. дейін ғ билік етті ытайда ы Юань Қ ғ улеті 1368 ж. дейін ә билік етті лы лыста ы « лы б геліс» (ХІV . ІІ – жарт. ) Ұ қ ұ ғ ұ ө ғ мемлекетті саяси ыдырау мен азан татарлары, ң қ ырым, астрахан, сібір, но ай татарлары ж не қ ғ ә аза тар а сия ты этникалы б ліскеалып келді. қ қ ғ қ қ ө лы лысты т уелді елі орнында лы Ресейді Ұ қ ұ ң ә ұ ң д ні – М скеу мемлекеті пайда болды. ә ә А са Темірді берген со ыларынан лы лыс қ қ ң ққ Ұ жазылу с тті болмады. Темір Орданы т пкілікті ә ң ү ыдырауына келетін Едіге мырзаны алдырды. ә қ Едігені к зіні тірісінде-а но айлы тар ң ө ң қ ғ қ т тасты тан шы ып, ХV асырда лкен Орда деп ұ қ ғ ғ Ү атала бастады, біра 1438 жылы Сарай лі де лкен қ ә ү ала ж не ірі сауда орталы ы болды. Со ан қ ә ғ ғ арамастан Орданы ыдырауы жал аса берді. Та а қ ң ғ ққ отыру а міткерлер бірде литвалы ғ ү қ Гедиминовичтерге, бірде самар анды Теміршілерге қ қ с йеніп, бір-бірін лтіріп жатты, ал этностар ү ө о шаулануын жал астыра берді. 1428 жылы Тюмень қ ғ б лініп кетті, онда біл айыр хан « збектер» атауын ө Ә қ ө абылдады. 1438 жылы ырым мен азан б лініп қ Қ Қ ө кетті. М скеу алымды немі т леуден б лтартса да, ә ү ө ұ Ордамен б рінен де за ода тас болды. 1480 жылы ә ұ қ қ Сарай жойылды — б л но айлы тар мен ұ ғ қ ырымды тарды ісі болды. Жошы лысыны қ қ ң ұ ң этном дени ж йесіні бытырауы рыс-таластар мен ә ү ң ұ со ыстарды тікелей салдары болды. Дегенмен ғ ң Жошы лысы б рінен де за ыра шыдап т рды. ұ ә ұ ғ қ ұ лы Далада бол ан згерістерді кері кету ретінде Ұ ғ ө арастыру керек. йткені ал ан к ш алпына қ Ө қ ғ ү қ келтіруге ана жетті. леуметтік-экономикалы ғ Ә қ аспектіде к шпелі лем арт а адам жасады. ө ә қ қ С йтіп, лыс ыдырады, ал б л кезде А Орда ө Ұ қ Ұ ұ қ жа а дербес этносты – аза тарды рылуыны ң ң қ қ ң құ ң йт ысы болды. ұ қ